Glukagon w leczeniu ciężkiej hipoglikemii

To ten sam hormon, który normalnie wytwarza trzustka, produkowany jako lek. Pobudza on wątrobę do uwolnienia glukozy z zapasów glikogenu. Dzięki temu glikemia rośnie bez potrzeby jedzenia czegokolwiek [1].

Dlatego jest to jedyne leczenie, które mogą zastosować osoby z otoczenia, gdy pacjent nie jest w stanie bezpiecznie niczego połknąć. To nie lek, który bierzesz codziennie, ale taki, który masz pod ręką i masz nadzieję nigdy go nie użyć. Zaleca się przepisywanie go wszystkim pacjentom leczonym insuliną, zwłaszcza tym z wysokim ryzykiem hipoglikemii [2].

Gdy pacjent z hipoglikemią nie może albo nie chce połknąć węglowodanów [2]. Typowe sytuacje to utrata przytomności, znaczne splątanie, drgawki i wymioty, które uniemożliwiają leczenie doustne.

Nie czeka się na potwierdzenie glukometrem, jeśli sytuacja jest jasna, a urządzenia nie ma pod ręką. Glukagon podany pacjentowi, który w rzeczywistości miał wysoką glikemię, nie wyrządza istotnej szkody. Zwłoka w ciężkiej hipoglikemii może mieć groźne skutki.

Trzy, zależnie od sposobu podania:

• Proszek donosowy, rozpylany do jednego nozdrza (nie trzeba przy tym wdychać).
• Pen lub ampułkostrzykawka, gotowe do wstrzyknięcia.
• Postać klasyczna, czyli proszek, który trzeba najpierw rozpuścić rozpuszczalnikiem z zestawu.

Zdecydowanie lepsze są postacie, które nie wymagają przygotowania przed podaniem, czyli donosowa i gotowa do wstrzyknięcia [3]. Powodem jest to, że przestraszona osoba łatwiej je poda. Ponadto postacie gotowe do użycia wyrównują hipoglikemię równie skutecznie i można je zastosować szybciej. Nowoczesną opcją jest dazyglukagon, analog glukagonu stabilny w roztworze, we penie [4]. Dawka dla małych dzieci może być mniejsza i ustala ją lekarz [5].

Każdy, ponieważ nie jest potrzebne przygotowanie medyczne. Do osób, które należy przeszkolić, należą rodzina, współlokatorzy, personel szkoły, trenerzy, personel żłobka i współpracownicy [2].

Jedyna wskazówka, którą trzeba powtarzać przy każdej okazji, dotyczy tego, czego się nie robi. Pacjentowi z hipoglikemią nigdy nie podaje się insuliny [6]. Pokaż zawczasu opakowanie glukagonu osobom, które najczęściej przebywają obok Ciebie, pozwól im raz przeczytać ulotkę i powiedz, gdzie je znajdą w razie potrzeby.

W miejscu, które wszyscy znają i które łatwo znaleźć bez długiego i dokładnego szukania. Szuflada w kuchni albo szafka nocna sprawdzają się lepiej niż apteczka zamknięta w szafie. Powiedz każdemu domownikowi, gdzie leży opakowanie glukagonu [2].

Poza domem trzymaj po jednym opakowaniu tam, gdzie spędzasz najwięcej czasu, czyli w szkole, w pracy albo w torbie sportowej. Przestrzegaj temperatury przechowywania podanej na opakowaniu, ponieważ latem temperatura we wnętrzu samochodu często przekracza dopuszczalną granicę. Nie trzymaj jedynego zapasu w miejscu, do którego trudno się dostać.

Tak, jak każdy lek. Obecne postacie są trwalsze od dawnych, ale i one w końcu tracą ważność. Zaleca się wymieniać go w terminie i przechowywać zgodnie z instrukcją danego produktu [2]. Sprawdzaj datę ważności każdego opakowania dwa razy w roku, w łatwym do zapamiętania momencie.

Przeterminowanego glukagonu nie wyrzuca się, dopóki nie ma się nowego. Lepiej mieć opakowanie przeterminowane od niedawna niż żadne. Poproś o nową receptę z wyprzedzeniem i wymień stary glukagon, zwłaszcza jeśli to postać, którą trzeba rozpuszczać [7].

Glikemia zwykle wzrasta wystarczająco w ciągu 10 do 20 minut od podania. Postać donosowa podnosi glikemię podobnie jak postać do wstrzykiwań, w 16 minut wobec 13 minut. Skuteczność jest bliska 100% w obu przypadkach, gdy cała dawka zostanie prawidłowo podana [8] [9].

Pomoc medyczną wzywa się natychmiast po podaniu glukagonu. Jeśli osoba nie reaguje w ciągu 15 minut, w oczekiwaniu na pomoc można podać drugą dawkę, jeśli jest dostępna i jeśli pozwala na to ulotka.

Układasz pacjenta na boku, ponieważ nudności i wymioty są częste [5]. Gdy odzyskuje przytomność i może bezpiecznie połykać, podajesz mu szybko wchłaniane węglowodany, a potem przekąskę, która zawiera też skrobię lub białko.

Przekąska jest potrzebna, ponieważ glukagon opróżnia część zapasów glukozy w wątrobie, a glikemia może znów spaść, gdy minie jego działanie. Glikemię obserwuje się przez kilka godzin, a zespół leczący powiadamia się tego samego dnia. Każdy epizod, który wymagał glukagonu, zmienia plan leczenia.

Tak, to najczęstsze działanie niepożądane. Nudności, z wymiotami lub bez nich, występują mniej więcej przy co trzecim podaniu, w podobnym odsetku dla postaci donosowej i postaci do wstrzykiwań [8]. Postać donosowa może dodatkowo wywołać pieczenie w nosie, łzawienie lub kichanie.

Te objawy mijają same i nie są powodem, by unikać podania. Są jednak powodem, by zaraz po podaniu ułożyć pacjenta na boku. Pacjent, który wymiotuje, leżąc na plecach, może się zadławić [5].

Nie zawsze, a wyjaśnienie jest ciekawe. Glukagon działa, wydobywając glukozę z zapasów glikogenu w wątrobie. Alkohol nie blokuje tego uwalniania, lecz wytwarzanie nowej glukozy, czyli glukoneogenezę [5]. W ten sposób zostaje zablokowana odbudowa zapasów glikogenu. Dopóki zapasy glikogenu jeszcze istnieją, glukagon nadal może działać [10].

Problem pojawia się, gdy zapasy są puste. Dzieje się tak po długotrwałym poście, po długim wysiłku fizycznym albo przy przewlekłym spożywaniu alkoholu. W takich przypadkach hormon nie ma skąd wziąć glukozy, a właściwym leczeniem jest pilna pomoc medyczna z glukozą podawaną dożylnie [5]. Praktyczny wniosek pozostaje ten sam. Hipoglikemię po alkoholu leczy się jak stan nagły, a glukagon się podaje, ale bez polegania na nim jako jedynym rozwiązaniu. Równocześnie wezwij pomoc medyczną.