Η γλυκαγόνη στην αντιμετώπιση της σοβαρής υπογλυκαιμίας

Είναι η ίδια ορμόνη που παράγει φυσιολογικά το πάγκρεας, παρασκευασμένη ως φάρμακο. Ο ρόλος της είναι να δίνει εντολή στο ήπαρ να απελευθερώσει γλυκόζη από τα αποθέματα γλυκογόνου. Αυτό αυξάνει τη γλυκόζη χωρίς να χρειάζεται να φας κάτι [1].

Γι' αυτό είναι η μόνη θεραπεία που μπορούν να δώσουν οι άνθρωποι γύρω σου όταν ο ασθενής δεν μπορεί να καταπιεί τίποτα με ασφάλεια. Δεν είναι φάρμακο που παίρνεις καθημερινά, αλλά ένα φάρμακο που έχεις πρόχειρο και ελπίζεις να μη χρειαστεί ποτέ. Συνιστάται να συνταγογραφείται σε όλους τους ασθενείς που κάνουν θεραπεία με ινσουλίνη, ιδίως σε όσους έχουν υψηλό κίνδυνο υπογλυκαιμίας [2].

Όταν ένας ασθενής με υπογλυκαιμία δεν μπορεί ή δεν θέλει να καταπιεί υδατάνθρακες [2]. Τυπικές περιπτώσεις είναι η απώλεια των αισθήσεων, η έντονη σύγχυση, οι σπασμοί και οι έμετοι που κάνουν αδύνατη μια θεραπεία από το στόμα.

Δεν περιμένουμε επιβεβαίωση με τον μετρητή γλυκόζης αν η κατάσταση είναι σαφής και η συσκευή δεν είναι πρόχειρη. Η γλυκαγόνη που δίνεται σε ασθενή ο οποίος στην πραγματικότητα είχε υψηλή γλυκόζη δεν προκαλεί σημαντική βλάβη. Η καθυστέρηση σε μια σοβαρή υπογλυκαιμία μπορεί να έχει επικίνδυνες συνέπειες.

Τρεις, ανάλογα με τον τρόπο χορήγησης:

• Η ρινική σκόνη, που ψεκάζεται σε ένα ρουθούνι (δεν χρειάζεται εισπνοή).
• Η προγεμισμένη πένα ή σύριγγα, έτοιμη για ένεση.
• Η κλασική μορφή, μια σκόνη που πρέπει πρώτα να διαλυθεί με τον διαλύτη του κιτ.

Προτιμώνται σαφώς οι μορφές που δεν χρειάζονται προετοιμασία πριν από τη χορήγηση, δηλαδή η ρινική και η έτοιμη για ένεση [3]. Ο λόγος είναι ότι ένα φοβισμένο άτομο τις χορηγεί πιο εύκολα. Επιπλέον, οι έτοιμες μορφές διορθώνουν την υπογλυκαιμία εξίσου αποτελεσματικά και εφαρμόζονται πιο γρήγορα. Μια σύγχρονη επιλογή είναι η δασιγλυκαγόνη, ένα ανάλογο της γλυκαγόνης σταθερό σε διάλυμα, σε προγεμισμένη πένα [4]. Η δόση στα μικρά παιδιά μπορεί να είναι μικρότερη και την καθορίζει ο γιατρός [5].

Οποιοσδήποτε, επειδή δεν χρειάζεται ιατρική εκπαίδευση. Τα άτομα που καλό είναι να εκπαιδευτούν περιλαμβάνουν την οικογένεια, τους συγκατοίκους, το προσωπικό του σχολείου, τους προπονητές, το προσωπικό του βρεφονηπιακού σταθμού και τους συναδέλφους [2].

Η μόνη οδηγία που πρέπει να επαναλαμβάνεται όσο συχνότερα γίνεται είναι τι δεν κάνουμε. Σε ασθενή με υπογλυκαιμία δεν δίνεται ποτέ ινσουλίνη [6]. Δείξε από πριν το κουτί της γλυκαγόνης σε όσους βρίσκονται πιο συχνά γύρω σου. Άφησέ τους να διαβάσουν μία φορά το φύλλο οδηγιών και πες τους πού θα το βρουν όταν χρειαστεί.

Σε ένα σημείο που το ξέρουν όλοι και βρίσκεται εύκολα, χωρίς μακρύ και προσεκτικό ψάξιμο. Ένα συρτάρι της κουζίνας ή το κομοδίνο είναι καλύτερα από ένα κουτί πρώτων βοηθειών κλεισμένο σε μια ντουλάπα. Πες σε κάθε άτομο του σπιτιού πού βρίσκεται το κουτί της γλυκαγόνης [2].

Εκτός σπιτιού, να έχεις από ένα κουτί εκεί όπου περνάς τον περισσότερο χρόνο, δηλαδή στο σχολείο, στη δουλειά ή στην αθλητική τσάντα. Τήρησε τη θερμοκρασία φύλαξης που αναγράφεται στο κουτί, επειδή το καλοκαίρι η θερμοκρασία μέσα σε ένα αυτοκίνητο ξεπερνά συχνά το επιτρεπόμενο όριο. Μην κρατάς το μοναδικό σου απόθεμα σε σημείο που δεν προσεγγίζεται εύκολα.

Ναι, όπως κάθε φάρμακο. Οι σημερινές μορφές είναι πιο σταθερές από τις παλιές, αλλά κάποια στιγμή λήγουν κι αυτές. Συνιστάται η αντικατάστασή της έγκαιρα και η φύλαξή της σύμφωνα με τις οδηγίες του κάθε προϊόντος [2]. Έλεγχε την ημερομηνία λήξης σε κάθε κουτί δύο φορές τον χρόνο, σε μια στιγμή που θυμάσαι εύκολα.

Μια γλυκαγόνη που έληξε δεν πετιέται πριν αποκτήσεις καινούργια. Είναι καλύτερα να έχεις ένα κουτί που έληξε πρόσφατα παρά κανένα. Ζήτα έγκαιρα νέα συνταγή και αντικατάστησε την παλιά γλυκαγόνη, ιδίως αν είναι η μορφή που πρέπει να διαλυθεί [7].

Η γλυκόζη αυξάνεται αρκετά συνήθως μέσα σε 10 έως 20 λεπτά από τη χορήγηση. Η ρινική μορφή αυξάνει τη γλυκόζη παρόμοια με την ενέσιμη, σε 16 λεπτά έναντι 13 λεπτών. Το ποσοστό επιτυχίας είναι σχεδόν 100% και στις δύο περιπτώσεις, όταν η πλήρης δόση χορηγείται σωστά [8] [9].

Η ιατρική βοήθεια καλείται αμέσως μετά τη χορήγηση της γλυκαγόνης. Αν το άτομο δεν ανταποκριθεί μέσα σε 15 λεπτά, μπορεί να δοθεί δεύτερη δόση εν αναμονή της βοήθειας, αν υπάρχει και αν το επιτρέπει το φύλλο οδηγιών.

Γυρίζεις τον ασθενή στο πλάι, επειδή η ναυτία και οι έμετοι είναι συχνοί [5]. Όταν συνέλθει και μπορεί να καταπιεί με ασφάλεια, του δίνεις υδατάνθρακες ταχείας απορρόφησης και μετά ένα σνακ που περιέχει και άμυλο ή πρωτεΐνη.

Το σνακ χρειάζεται επειδή η γλυκαγόνη αδειάζει ένα μέρος από τα αποθέματα γλυκόζης του ήπατος, και η γλυκόζη μπορεί να πέσει ξανά όταν περάσει η δράση της. Η γλυκόζη παρακολουθείται για μερικές ώρες και η ιατρική ομάδα ενημερώνεται την ίδια μέρα. Κάθε επεισόδιο που χρειάστηκε γλυκαγόνη αλλάζει το θεραπευτικό σχέδιο.

Ναι, είναι η πιο συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια. Η ναυτία, με ή χωρίς εμέτους, εμφανίζεται σε περίπου ένα τρίτο των χορηγήσεων, σε παρόμοιο ποσοστό για τη ρινική και την ενέσιμη μορφή [8]. Η ρινική μορφή μπορεί επιπλέον να προκαλέσει τσούξιμο στη μύτη, δακρύρροια ή φτάρνισμα.

Αυτές οι ενέργειες περνούν από μόνες τους και δεν αποτελούν λόγο να αποφύγεις τη χορήγηση. Αποτελούν όμως λόγο να γυρίσεις τον ασθενή στο πλάι αμέσως μετά τη χορήγηση. Ένας ασθενής που κάνει εμετό ξαπλωμένος ανάσκελα κινδυνεύει να πνιγεί [5].

Όχι πάντα, και η εξήγηση είναι ενδιαφέρουσα. Η γλυκαγόνη δρα αντλώντας γλυκόζη από τα αποθέματα γλυκογόνου του ήπατος. Το αλκοόλ δεν μπλοκάρει αυτή την απελευθέρωση, αλλά την παραγωγή νέας γλυκόζης, δηλαδή τη γλυκονεογένεση [5]. Έτσι εμποδίζεται η αναπλήρωση των αποθεμάτων γλυκογόνου. Όσο υπάρχουν ακόμη αποθέματα γλυκογόνου, η γλυκαγόνη μπορεί να δράσει [10].

Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν τα αποθέματα έχουν αδειάσει. Αυτό συμβαίνει μετά από παρατεταμένη νηστεία, μετά από μακρά σωματική προσπάθεια ή σε χρόνια κατανάλωση αλκοόλ. Σε αυτές τις περιπτώσεις η ορμόνη δεν έχει από πού να αντλήσει γλυκόζη, και η σωστή θεραπεία είναι η επείγουσα ιατρική βοήθεια με ενδοφλέβια γλυκόζη [5]. Η πρακτική συνέπεια μένει ίδια. Μια υπογλυκαιμία μετά από αλκοόλ αντιμετωπίζεται ως επείγον περιστατικό, και η γλυκαγόνη χορηγείται, αλλά χωρίς να βασίζεσαι σε αυτήν ως μοναδική λύση. Κάλεσε ταυτόχρονα ιατρική βοήθεια.