Poprawki i aktualizacje

Aktualizacja: 29 października 2026

Serwis publikuje informacje medyczne dla pacjentów, więc błędna liczba albo przestarzałe zalecenie mogą zaszkodzić. Ta strona pokazuje, jak się poprawia i co zostało poprawione.

W skrócie

  • Każde zgłoszenie otrzymane przez formularz kontaktowy sprawdzamy w źródłach cytowanych na stronie i w obowiązujących wytycznych.
  • Jeśli wiadomość zawiera sposób kontaktu, odpowiedź przychodzi w ciągu 30 dni.
  • Poprawki medyczne są rejestrowane publicznie poniżej, z dawnym brzmieniem, nowym i źródłem.
  • Literówki oraz poprawki stylu lub tłumaczenia robimy bez rejestrowania ich tutaj.

1. Co liczy się jako poprawka

Poprawka to liczba, próg, dawka albo stwierdzenie medyczne, które było błędne albo które nowe wytyczne uczyniły nieaktualnym. Takie wpisy trafiają do dziennika poniżej.

Literówki, ciężkie sformułowania, zmiany stylu i poprawki tłumaczenia robimy bez wpisu, ponieważ nie zmieniają tego, czego czytelnik dowiaduje się o chorobie.

2. Co dzieje się po sprawdzeniu

Tekst poprawiamy po rumuńsku i we wszystkich 13 tłumaczeniach, tego samego dnia. Data ostatniej rewizji strony zmienia się, a piśmiennictwo uzupełniamy, jeśli źródło jest nowe.

Poprawka trafia następnie do dziennika, z datą, stroną, dawnym brzmieniem, nowym i źródłem. Dziennik zaczyna się 6 września 2026, razem z serią wewnętrznych audytów serwisu. Zmian wcześniejszych nie rejestrujemy.

3. Audyty z użyciem sztucznej inteligencji

Co najmniej raz na trzy miesiące model sztucznej inteligencji ponownie czyta serwis i zgłasza możliwe problemy medyczne. Autor sprawdza każde zgłoszenie w źródle pierwotnym i sam decyduje, co się zmienia. Zasady opisuje polityka redakcyjna.

Ostatni audyt całego serwisu: .

  • — Co sprawdzono: bezpieczeństwo pacjenta (dawki insuliny, progi, dni choroby) oraz liczby różniące się między stronami. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: w dzienniku, od 6 września 2026.
  • — Co sprawdzono: wszystkie strony. Punktem odniesienia był konsensus ADA i European Association for the Study of Diabetes (EASD) z 2026 roku w sprawie cukrzycy typu 1. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: w dzienniku, od 3 października 2026.
  • — Co sprawdzono: te same informacje medyczne na różnych stronach i w różnych językach. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: w dzienniku, od 5 października 2026.
  • — Co sprawdzono: treść medyczną wszystkich stron rumuńskich (liczby, progi, dawki i cytowania). Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: w dzienniku, od 12 października 2026.
  • — Co sprawdzono: strony o hipoglikemii, w porównaniu z kompendium ADA 2026 o hipoglikemii. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: w dzienniku, od 17 października 2026.

Każdy przetłumaczony język przechodzi też pełny audyt co najmniej raz na trzy miesiące, z osobnym terminem dla każdego języka. Model sztucznej inteligencji czyta wszystkie przetłumaczone strony obok rumuńskiego oryginału i wskazuje błędy znaczenia, terminologię oraz nienaturalne sformułowania. Zasady opisuje polityka redakcyjna.

  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: English. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone tego samego dnia. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Français. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone tego samego dnia. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Français. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Español. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Português. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Italiano. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: العربية. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Deutsch. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Ελληνικά. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Hrvatski. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Magyar. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Bahasa Indonesia. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Polski. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Türkçe. Model i wersja: Claude (Anthropic), wersja nieodnotowana. Poprawki: wprowadzone 21 i 22 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: English. Model i wersja: Claude Opus 5.5 (Anthropic), claude-opus-5-5. Poprawki: wprowadzone 25 i 26 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Español. Model i wersja: Claude Opus 5.5 (Anthropic), claude-opus-5-5. Poprawki: wprowadzone 26 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Français. Model i wersja: Claude Opus 5.5 (Anthropic), claude-opus-5-5. Poprawki: wprowadzone 26 października 2026. Termin kolejnego audytu: .
  • — Co sprawdzono: wszystkie przetłumaczone strony, w porównaniu z rumuńskim oryginałem. Język: Deutsch. Model i wersja: Claude Opus 5.5 (Anthropic), claude-opus-5-5. Poprawki: wprowadzone 26 października 2026. Termin kolejnego audytu: .

4. Dziennik poprawek

Każdy wpis pokazuje datę, stronę, to, co tekst mówił, i to, co mówi teraz. Strony podajemy krótkim adresem. Cytowane wytyczne należą głównie do American Diabetes Association (ADA), European Association for the Study of Diabetes (EASD) i International Society for Pediatric and Adolescent Diabetes (ISPAD).

  • 6 września 2026 · typ-1/wskaznik-wrazliwosci — Przed: korekty szybką insuliną można było powtarzać co godzinę przy glikemii powyżej 300 mg/dl (16,7 mmol/l). Teraz: odstęp pozostaje 2–4 godziny także przy wysokiej glikemii, zgodnie z protokołem dni choroby ustalonym z zespołem leczącym. Źródło: Wewnętrzny audyt bezpieczeństwa pacjenta, 5 września 2026.
  • 6 września 2026 · typ-1/modele-insulinoterapii — Przed: przy pominiętej dawce insuliny do posiłku zalecano pełną dawkę, bez żadnego warunku. Teraz: pełną dawkę można podać tylko wtedy, gdy przypomnisz sobie w pierwszej godzinie, zgodnie z protokołem ustalonym z zespołem leczącym. Źródło: Wewnętrzny audyt bezpieczeństwa pacjenta, 5 września 2026.
  • 6 września 2026 · typ-1/sport — Przed: ketony sprawdzano przy glikemii powyżej 300 mg/dl (16,7 mmol/l). Teraz: próg sprawdzania to 250 mg/dl (13,9 mmol/l). Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5:377-390 (PMID 28126459).
  • 6 września 2026 · 8 stron z protokołem dni choroby — Przed: brakowało pilnego progu ketonów. Teraz: między 1,5 a 2,9 mmol/l natychmiast kontaktujesz się z zespołem leczącym, a od 3,0 mmol/l jedziesz na oddział ratunkowy. Źródło: Glaser N et al., Pediatr Diabetes. 2022;23:835-856 (PMID 36250645).
  • 6 września 2026 · typ-1/zywienie — Przed: definicja jednostki alkoholu mieszała dwa systemy miar. Teraz: jedna definicja, używana na całej stronie. Źródło: Wewnętrzny audyt spójności, 5 września 2026.
  • 6 września 2026 · pięć par stron — Przed: ta sama informacja pojawiała się z dwiema różnymi liczbami na różnych stronach: czas trwania ryzyka hipoglikemii po alkoholu, ponowne badanie po cukrzycy ciążowej, odsetek pozostałych komórek beta w chwili rozpoznania, ilość soku do leczenia hipoglikemii i próg ketonów. Teraz: ta sama liczba na wszystkich stronach, we wszystkich 14 językach. Źródło: Wewnętrzny audyt spójności, 5 września 2026.
  • 6 września 2026 · typ-1/wskaznik-wrazliwosci, typ-1/sport, typ-1/zywienie, typ-1/modele-insulinoterapii, typ-1/przelicznik-insulinowo-weglowodanowy — Przed: 21 zdań mówiło w trybie rozkazującym, o ile zmienić dawkę, przelicznik albo współczynnik. Teraz: te same zdania opisują zwykłą praktykę i odsyłają decyzję do zespołu leczącego. Żadna liczba się nie zmieniła. Źródło: Wewnętrzny audyt bezpieczeństwa pacjenta, 5 września 2026.
  • 7 września 2026 · typ-1/sport — Przed: „Celuj w wyjściową glikemię 180 mg/dl (10 mmol/l) przy wysiłku tlenowym.” Teraz: „Celuj w wyjściową glikemię 126–180 mg/dl (7–10 mmol/l) przy wysiłku tlenowym.” Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5:377-390 (PMID 28126459).
  • 7 września 2026 · typ-1/sport — Przed: „Wysiłek odłóż, dopóki ketony całkowicie nie znikną, a glikemia nie osiągnie 180 mg/dl (10 mmol/l).” Teraz: „Wysiłek odłóż, dopóki ketony nie będą ujemne (poniżej 0,6 mmol/l), a glikemia nie spadnie poniżej 250 mg/dl (13,9 mmol/l).” Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5:377-390 (PMID 28126459).
  • 7 września 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: „Większość dorosłych może bez problemu używać igieł 6 mm. Jeśli jesteś bardzo szczupły albo masz bardzo mało tkanki podskórnej, możesz spróbować igieł 4 mm (dziecięcych).” Teraz: „Igła 4 mm jest pierwszym wyborem dla wszystkich, niezależnie od wieku, masy ciała czy grubości tkanki podskórnej. Igła 6 mm pozostaje dopuszczalna, jeśli stosujesz opisaną wyżej technikę.” Źródło: Frid AH et al. (FITTER), Mayo Clin Proc. 2016;91:1231-1255 (PMID 27594187).
  • 7 września 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: „Jeśli zdecydujesz się używać igieł ponownie ze względów ekonomicznych, ogranicz to do maksymalnie 3–4 użyć i nigdy dłużej niż 24 godziny.” Teraz: „Jeśli używasz igieł ponownie ze względów ekonomicznych, pamiętaj, że ostrze tępi się już przy pierwszym użyciu, a każde kolejne wstrzyknięcie bardziej boli i bardziej uszkadza tkankę. Tej samej igły nie używaj dłużej niż 24 godziny.” Źródło: Frid AH et al. (FITTER), Mayo Clin Proc. 2016;91:1231-1255 (PMID 27594187).
  • 7 września 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: „Nie stosuj kremów znieczulających, bo mogą wpływać na wchłanianie.” Teraz: „Danych o wpływie kremów znieczulających na wchłanianie insuliny jest niewiele, więc omów to z zespołem leczącym, zanim zaczniesz je stosować rutynowo.” Źródło: Żadne wytyczne nie popierają zakazu, a FITTER 2016 go nie zawiera.
  • 7 września 2026 · typ-1/poczatek-z-kwasica — Przed: „Wodorowęglanu sodu nie podaje się rutynowo (tylko przy pH poniżej 7), bo wiąże się to z większym ryzykiem obrzęku mózgu.” Teraz: „Wodorowęglanu sodu nie podaje się rutynowo. Rozważa się go tylko w ciężkiej kwasicy z upośledzoną kurczliwością serca albo w zagrażającej życiu hiperkaliemii, bo jego podanie wiąże się z większym ryzykiem obrzęku mózgu u dzieci.” Źródło: Glaser N et al. (ISPAD), Pediatr Diabetes. 2022;23:835-856 (PMID 36250645).
  • 7 września 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta, typ-1/remisja — Przed: zdania brakowało. Teraz: „To nie jest cel z wytycznych: ADA 2026 zaleca 80–130 mg/dl (4,4–7,2 mmol/l) przed posiłkami i poniżej 180 mg/dl (10 mmol/l) po posiłkach.” Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 7 września 2026 · typ-2/przyczyny — Przed: „a depresja również podwaja ryzyko cukrzycy. Co ciekawe, wystąpienie cukrzycy podwaja ryzyko rozwinięcia się depresji w późniejszym czasie (efekt wydaje się dwukierunkowy).” Teraz: „a depresja zwiększa ryzyko cukrzycy o około 18%. Zależność działa w obie strony: wystąpienie cukrzycy zwiększa o około 24% ryzyko późniejszej depresji.” Źródło: Graham EA et al., J Affect Disord. 2020;265:224-232 (PMID 32090745). Nouwen A et al., Diabetologia. 2010;53:2480-2486 (PMID 20711716).
  • 7 września 2026 · typ-1/psychologia — Przed: zdania brakowało. Teraz: „Ryzyko rozwoju depresji jest około 2,8 raza większe u pacjentów z cukrzycą typu 1 w porównaniu z populacją ogólną, przy dużych różnicach między badaniami, dlatego zaleca się okresowe badanie przesiewowe w kierunku depresji.” Źródło: Desalegn D et al., J Autoimmun. 2026;158:103524 (PMID 41538974).
  • 21 września 2026 · typ-1/rodzaje-insulin — Przed: analog szybkodziałający działał 4–5 godzin, NPH (neutral protamine Hagedorn) 12–16 godzin, a ultraszybkie zaczynały 2–4 minuty wcześniej; rycina podawała początek po 5 minutach, a słowniczek po 10–20 minutach. Teraz: 3–5 godzin, 12–18 godzin i 13–14 minut wcześniej; początek działania to 5–15 minut w tekście, na rycinie i w słowniczku. Źródło: Heise T et al., Diabetes Obes Metab. 2020;22(10):1789-1798 (PMID 32436641).
  • 21 września 2026 · typ-1/czynniki-okoloporodowe — Przed: masa urodzeniowa powyżej 4 kg zwiększała ryzyko o 17% (1,17 raza), o 3–4% na każde kolejne 500 g. Teraz: 10% (1,10 raza) i 3% na każde kolejne 500 g. Źródło: Cardwell CR et al., Diabetologia. 2010;53(4):641-651 (PMID 20063147).
  • 21 września 2026 · typ-2/przyczyny — Przed: u bliźniąt ryzyko 50% i zgodność 80%; napoje słodzone +25% na porcję dziennie; mięso przetworzone +50% na 50 g; tłuszcze trans +40%; dieta śródziemnomorska lub DASH −20–23%. Teraz: odziedziczalność około 72%; napoje słodzone +20% na 250 mL dziennie; mięso przetworzone +37% na 50 g dziennie; liczbę dla tłuszczów trans usunięto, bo nie miała źródła; optymalne spożycie produktów ochronnych −42%. Źródło: Willemsen G et al., Twin Res Hum Genet. 2015;18(6):762-771 (PMID 26678054). Schwingshackl L et al., Eur J Epidemiol. 2017;32(5):363-375 (PMID 28397016).
  • 21 września 2026 · typ-1/sport — Przed: po wysiłku bolus do kolejnego posiłku zmniejszano o 20%. Teraz: o 50% (nocny przepływ bazowy pozostaje zmniejszony o 20%). Źródło: Campbell MD et al., BMJ Open Diabetes Res Care. 2015;3(1):e000085 (PMID 26019878).
  • 21 września 2026 · typ-1/choroby-autoimmunologiczne — Przed: 20–30% osób z cukrzycą typu 1 ma co najmniej jedną inną chorobę autoimmunologiczną. Teraz: niedoczynność tarczycy, najczęstsze skojarzenie, dotyczy około 10%. Źródło: Nederstigt C et al., Eur J Endocrinol. 2019;180(2):135-144 (PMID 30508413).
  • 21 września 2026 · typ-1/co-to-jest, typ-1/stres, typ-1/powrot-autoimmunizacji — Przed: objawy pojawiały się po zniszczeniu 80–90% (lub ≈90%) komórek beta; miesiąc miodowy występował u ~60% pacjentów. Teraz: 60–90% na wszystkich trzech stronach; miesiąc miodowy u około 50%. Źródło: Ujednolicenie z wartością podawaną na pozostałych stronach serwisu.
  • 21 września 2026 · pompy/ograniczenia, pompy/insulina-szybkodzialajaca, pompy/z-drenem, pompy/bez-drenu, typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: skala ketonów w protokole na dni choroby zaczynała się od 1,5 mmol/l; brakowało najniższego stopnia. Teraz: poniżej 1,5 mmol/l nawodnienie, korekta i ponowny pomiar po dwóch godzinach. Źródło: Ujednolicenie z wartością podawaną na pozostałych stronach serwisu.
  • 21 września 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: HbA1c poniżej 7% w pierwszym roku chroni czynność komórek beta. Teraz: ściślejsza kontrola glikemii nie zatrzymała spadku peptydu C w pierwszych dwóch latach. Źródło: Boughton CK et al. (CLOuD), N Engl J Med. 2022;387(10):882-893 (PMID 36069870).
  • 21 września 2026 · ciazowa/podstawy — Przed: cukrzyca ciążowa dotyczyła 10–14% ciąż i powracała u 30–50% kobiet w kolejnej ciąży. Teraz: około 14% ciąż i nawrót w 30–84%. Źródło: Wang H et al. (IDF Diabetes Atlas), Diabetes Res Clin Pract. 2022;183:109050 (PMID 34883186). Kim C et al., Diabetes Care. 2007;30(5):1314-1319 (PMID 17290037).
  • 21 września 2026 · pompy/naklejana-bolusowa — Przed: pompę-plaster do bolusów noszono 4 dni (96 godzin). Teraz: 3 dni (72 godziny). Źródło: Dreon DM et al., J Diabetes Sci Technol. 2018;12(4):817-827 (PMID 29488399).
  • 21 września 2026 · wtorna/trzustkowa — Przed: po częściowej pankreatektomii cukrzyca pojawiała się u 20–50% pacjentów. Teraz: 6–21%. Źródło: Wu L et al., Clin Endocrinol (Oxf). 2020;92(5):396-406 (PMID 32017157).
  • 21 września 2026 · typ-1/autoprzeciwciala, typ-1/roznice — Przed: około 10% (na jednej stronie) i 5–10% (na drugiej) osób z cukrzycą typu 1 nie ma autoprzeciwciał przy rozpoznaniu. Teraz: 5–15% na obu stronach. Źródło: Patel SK et al., Trends Endocrinol Metab. 2021;32(5):295-305 (PMID 33712367).
  • 21 września 2026 · typ-1/smiertelnosc — Przed: śmiertelność szpitalna w kwasicy ketonowej wynosiła ≈0,2%; po kwasicy ryzyko zgonu było 13 razy większe w pierwszym roku niż w populacji ogólnej; przewlekła choroba nerek „potraja” ryzyko. Teraz: ≈0,4%; po kwasicy długoterminowe ryzyko zgonu jest około 8 razy większe niż u osób z cukrzycą typu 1 bez kwasicy; przewlekła choroba nerek zwielokrotnia ryzyko. Źródło: Desai D et al., Diabetes Care. 2018;41(8):1631-1638 (PMID 29773640). Budhram DR et al., Can J Diabetes. 2024;48(7):462-470.e3 (PMID 39069232). Groop PH et al. (FinnDiane), Diabetes. 2009;58(7):1651-1658 (PMID 19401416).
  • 21 września 2026 · typ-1/hba1c — Przed: badanie ACCORD wykazało zwiększone ryzyko sercowo-naczyniowe przy bardzo ścisłej kontroli. Teraz: ramię intensywnej kontroli przerwano przed czasem z powodu zwiększonej śmiertelności. Źródło: ACCORD Study Group, N Engl J Med. 2008;358(24):2545-2559 (PMID 18539917).
  • 21 września 2026 · typ-2/zrozumiec-cukrzyce-typu-2 — Przed: korzyści z wczesnej intensywnej kontroli utrzymywały się 10–20 lat; zapadalność u dzieci wzrosła w ciągu ostatnich dwóch dekad. Teraz: 24 lata; trzy dekady. Źródło: Adler AI et al. (UKPDS 91), Lancet. 2024;404(10448):145-155 (PMID 38772405). Xu ST et al., World J Pediatr. 2025;21(1):73-89 (PMID 39752048).
  • 21 września 2026 · typ-1/smiertelnosc — Przed: ryzyko zgonu było „nawet trzykrotnie większe” niż u osób bez cukrzycy, bez źródła; nagłówek pokazywał 3×. Teraz: w szwedzkim rejestrze ryzyko zgonu było około 3,5 raza większe niż u osób w tym samym wieku i tej samej płci bez cukrzycy, a nawet przy HbA1c 6,9% lub niższej ponad dwukrotnie większe; nagłówek pokazuje 3,5×. Źródło: Lind M et al., N Engl J Med. 2014;371(21):1972-1982 (PMID 25409370).
  • 3 października 2026 · sensory/w-czasie-rzeczywistym — Przed: sensor ze skanowaniem był przedstawiany jako aktualna możliwość, obok sensora działającego w czasie rzeczywistym. Teraz: sensor ze skanowaniem został w międzyczasie zastąpiony przez sensor działający w czasie rzeczywistym. W cukrzycy typu 1 odpowiedni jest sensor działający w czasie rzeczywistym, z alarmami. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · sensory/przesylanie-danych — Przed: ciągłe przesyłanie i skanowanie pozostawały uznanymi metodami monitorowania. Teraz: skanowanie zostało w międzyczasie zastąpione przez ciągłe przesyłanie danych. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/lada — Przed: dodatnie anty-GAD65, nawet przy skromnym mianie, ustalało rozpoznanie LADA (utajona cukrzyca autoimmunologiczna dorosłych), a LADA była przedstawiana jako podpostać cukrzycy typu 1. Teraz: izolowane anty-GAD65 w niskim mianie występuje też u 1–2% ogólnej populacji dorosłych i interpretuje się je ostrożnie. LADA należy do spektrum cukrzycy typu 1 i nie ma powszechnie przyjętych kryteriów rozpoznania. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/nieswiadomosc-hipoglikemii — Przed: strona nie podawała, że sensor nie zmniejsza częstości nieświadomości hipoglikemii. Teraz: sensor zmniejsza liczbę hipoglikemii, ale w badaniach klinicznych nie zmniejszył częstości nieświadomości hipoglikemii. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/przebieg — Przed: systemy automatycznego podawania insuliny znacząco zmniejszały częstość ciężkich hipoglikemii. Teraz: znacząco zmniejszają zmienność glikemii i liczbę hipoglikemii. Zmniejszenia liczby ciężkich epizodów w przypadku systemów automatycznych nie wykazano. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450). Bojoga I et al., Pediatr Rep. 2024;16(4):1188-1199 (PMID 39728741).
  • 3 października 2026 · typ-1/smiertelnosc — Przed: pompy z predykcyjnym wstrzymywaniem podaży i systemy w pętli zamkniętej miały taki sam wpływ na ciężką hipoglikemię jak sensor z alarmami. Teraz: pompy te zmniejszają liczbę hipoglikemii, ale zmniejszenia liczby ciężkich epizodów nie wykazano. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/wskaznik-wrazliwosci — Przed: analog szybko działający miał szczyt po godzinie, a pełny efekt dawki był widoczny po dwóch godzinach. Teraz: szczyt działania przypada na pierwsze dwie godziny, a po dwóch godzinach widać większą część efektu dawki. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/autoimmunizacja — Przed: teplizumab był jedynym leczeniem tego rodzaju zatwierdzonym w Stanach Zjednoczonych i opóźniał początek kliniczny o około dwa lata. Teraz: teplizumab jest zatwierdzony w Ameryce Północnej, Europie, Chinach oraz w innych krajach Azji, Bliskiego Wschodu i Ameryki Łacińskiej. Jeden 14-dniowy cykl leczenia opóźnia początek kliniczny o 2–3 lata. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/psychologia — Przed: depresja kliniczna dotyczyła 20–40% osób ze świeżym rozpoznaniem. Teraz: depresja kliniczna dotyczy około 22% osób z cukrzycą typu 1, wobec 13% osób bez cukrzycy. Zakres 20–40% odnosi się do stresu związanego z cukrzycą. Źródło: Farooqi A et al., Prim Care Diabetes. 2022;16(1):1-10 (PMID 34810141). Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/psychologia — Przed: lęk przed hipoglikemią dotyczył około 30% pacjentów. Teraz: kwestionariusz przesiewowy wykrywa silny lęk u około 30% dorosłych z cukrzycą typu 1, a inne dane wskazują do 10%. Źródło: Peter ME et al., BMJ Open Diabetes Res Care. 2023;11(4):e003394 (PMID 37423638). Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/co-to-jest — Przed: cukrzyca typu 1 stanowiła 5–10% przypadków cukrzycy i wiązała się z prawidłowym albo niskim BMI. Teraz: stanowi 1–2% przypadków cukrzycy na świecie i około 5% w Europie i Ameryce Północnej. BMI w chwili rozpoznania jest zwykle prawidłowe albo niskie, ale otyłość występuje równie często jak w populacji ogólnej. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/rodzaje-insulin — Przed: standardem leczenia było połączenie analogu ultraszybkiego z długo działającym analogiem bazowym, a analogi ultraszybkie zaczynały działać 13–14 minut wcześniej. Teraz: standardem jest analog szybko albo ultraszybko działający do posiłków z analogiem bazowym. Analogi ultraszybkie mocniej obniżają glikemię po posiłku, ale nie zmniejszają dodatkowo HbA1c ani liczby hipoglikemii. 13–14 minut to był czas do osiągnięcia połowy maksymalnego stężenia we krwi, a nie początek działania. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450). Heise T et al., Diabetes Obes Metab. 2020;22(10):1789-1798 (PMID 32436641).
  • 3 października 2026 · typ-1/sport — Przed: systemy pętli zamkniętej automatycznie radziły sobie z wahaniami wysiłkowymi, a hipoglikemia po wysiłku mogła pojawić się do 12 godzin później. Teraz: wysiłek trzeba zgłosić systemowi automatycznemu, z nowymi zasadami dla celu glikemii, bolusa do posiłku i węglowodanów przed wysiłkiem. Hipoglikemia po wysiłku może wystąpić nawet 24 godziny później. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 3 października 2026 · typ-1/dlaczego-hipoglikemia — Przed: strona nie wymieniała chorób autoimmunologicznych wśród przyczyn niewyjaśnionych hipoglikemii ani długofalowego wpływu ciężkich hipoglikemii na mózg dorosłych. Teraz: autoimmunologiczna choroba tarczycy lub nadnerczy albo nierozpoznana celiakia mogą powodować niewyjaśnione hipoglikemie. U dorosłych obserwowanych przez 32 lata większa liczba ciężkich hipoglikemii wiązała się z większym spadkiem szybkości psychomotorycznej i sprawności umysłowej. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · typ-1/modele-insulinoterapii — Przed: stosowanie leku z grupy GLP-1 w cukrzycy typu 1 przedstawiano jako decyzję poza wskazaniami rejestracyjnymi, bez pokrycia w charakterystyce produktu. Teraz: liraglutyd, semaglutyd i tirzepatyd są zarejestrowane także w leczeniu otyłości. Charakterystyka produktu dla tego wskazania nie wyklucza cukrzycy typu 1, więc lekarz może je zalecić niektórym osobom z cukrzycą typu 1 i otyłością. Strona podaje też nowsze wyniki: 8,8 kg mniej z semaglutydem u osób z systemem automatycznego podawania insuliny i 10,1% mniej w ciągu 8 miesięcy z tirzepatydem. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · pompy/naturalne-wydzielanie — Przed: strona podawała, że wątroba przepuszcza połowę docierającej do niej insuliny, a liczba ta pochodziła z badania na psach. Teraz: wątroba zatrzymuje około 70% insuliny, która do niej dociera, a dalej do organizmu przechodzi tylko reszta. Badanie na psach usunięto z piśmiennictwa. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: strona podawała, że igły dłuższe niż 8 mm powinny stosować osoby z nadmiarem tłuszczu podskórnego, i nie wspominała o badaniu okolic wstrzyknięć przez lekarza. Teraz: igły dłuższe niż 8 mm nie są potrzebne także osobom z nadwagą, bo ich skóra nie jest grubsza. Lekarz powinien co najmniej raz w roku obejrzeć i obmacać okolice wstrzyknięć. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · typ-1/przebieg — Przed: przesiew w kierunku retinopatii u dorosłych zalecano pięć lat po początku choroby, badaniem okulistycznym z rozszerzeniem źrenic. Teraz: przesiew wykonuje się w ciągu pierwszych pięciu lat od początku choroby, badaniem okulistycznym albo zdjęciem siatkówki, do którego rozszerzenie źrenic nie zawsze jest potrzebne. Badanie powtarza się co roku, a po jednym lub kilku prawidłowych wynikach można je wykonywać co 1–2 lata. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · typ-1/poczatek-z-kwasica — Przed: strona podawała częstość kwasicy ketonowej na początku choroby tylko u dzieci i młodzieży. Teraz: u dorosłych kwasica ketonowa jest pierwszym objawem cukrzycy typu 1 u 6–21% osób w chwili rozpoznania. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · typ-1/poczatek-z-kwasica — Przed: strona wspominała ogólnie o systemach ciągłego monitorowania ketonów. Teraz: strona wyjaśnia, że istnieją sensory, które w sposób ciągły mierzą jednocześnie glikemię i ketony, i podaje nowe źródło o tej technologii. Źródło: Hoss U et al., Diabetes Technol Ther. 2025;27(S4):S20-S24 (PMID 41267375).
  • 4 października 2026 · typ-1/roznice — Przed: strona nie podawała, kiedy podejrzewać MODY (maturity-onset diabetes of the young) ani w jakich warunkach oznacza się peptyd C. Teraz: lekarz myśli o MODY zwłaszcza wtedy, gdy cukrzyca pojawiła się przed 35. rokiem życia, przy HbA1c poniżej 7,5% w chwili rozpoznania lub gdy jedno z rodziców ma cukrzycę. Badanie genetyczne wykonuje się tylko bez autoprzeciwciał i przy peptydzie C powyżej 0,6 ng/ml. Peptydu C nie oznacza się w ciągu 12 godzin po ciężkiej hipoglikemii ani w schyłkowej niewydolności nerek. Oznacza się go razem z glikemią do 5 godzin po posiłku. Niski wynik uzyskany przy glikemii poniżej 72 mg/dl (4 mmol/l) lub na czczo powtarza się. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: strona podawała, że większość diabetologów woli oznaczać HbA1c co trzy miesiące w każdych warunkach. Teraz: jeśli dane z sensora regularnie trafiają do lekarza, HbA1c można oznaczać jeszcze rzadziej. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · kalkulatory/ryzyko-sercowo-naczyniowe — Przed: strona nie podawała, że równania PREVENT nie odróżniają cukrzycy typu 1 od cukrzycy typu 2. Teraz: dla cukrzycy typu 1 istnieją specjalnie opracowane kalkulatory ryzyka, takie jak Steno Type 1 Risk Engine i LIFE-T1D. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · typ-1/produkty-weglowodanowe — Przed: strona podawała, że alkohol może zwiększyć ryzyko hipoglikemii kilka godzin później. Teraz: ryzyko hipoglikemii może pozostawać zwiększone nawet do 24 godzin po ostatnim kieliszku. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 4 października 2026 · typ-1/stadia — Przed: strona określała stadium 2 tylko glikemią w zakresie stanu przedcukrzycowego. Teraz: stadium 2 można rozpoznać także po wzroście HbA1c o co najmniej 10% w stosunku do poprzedniej wartości, potwierdzonym w powtórnym badaniu w ciągu 6–12 miesięcy. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 5 października 2026 · typ-1/stadia — Przed: strona podawała ryzyko w ciągu 5 lat około 30% przy dwóch autoprzeciwciałach i 45% przy trzech. Teraz: przy dwóch lub więcej autoprzeciwciałach i prawidłowej glikemii ryzyko wynosi około 44% w ciągu 5 lat i 70% w ciągu 10 lat. W ciągu 15 lat sięga około 85% przy dwóch autoprzeciwciałach i 92% przy trzech. Źródło: Ziegler AG et al., JAMA. 2013;309(23):2473-2479 (PMID 23780460). Phillip M et al., Diabetologia. 2024;67(9):1731-1759 (PMID 38910151).
  • 5 października 2026 · typ-1/szerzenie-autoimmunizacji — Przed: przejście ze stadium 1 do stadium 3 szacowano na około 30% w ciągu 5 lat. Teraz: przejście szacuje się na około 44% w ciągu 5 lat i 85% w ciągu 15 lat. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49 (PMID 41358893).
  • 5 października 2026 · ciazowa/podstawy — Przed: podsumowanie nadal podawało nawrót u 30–50% kobiet, choć resztę strony poprawiono na 30–84%. Teraz: cukrzyca ciążowa pojawia się ponownie w kolejnej ciąży u około 4 na 10 kobiet, a zależnie od badania odsetek ten wynosi od 30% do 84%. Źródło: Getahun D et al., Am J Obstet Gynecol. 2010;203(5):467.e1-6 (PMID 20630491). Kim C et al., Diabetes Care. 2007;30(5):1314-1319 (PMID 17290037).
  • 5 października 2026 · typ-1/rodzaje-insulin — Przed: insulina bazowa stanowiła około 50% dobowego zapotrzebowania na insulinę. Teraz: insulina bazowa stanowi zwykle 30–50% dobowego zapotrzebowania na insulinę. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S158-S178 (PMID 38078590).
  • 5 października 2026 · typ-1/przebieg — Przed: zapotrzebowanie dorosłego na insulinę podawano jako 0,5–1,0 jednostki/kg/dobę. Teraz: zapotrzebowanie ustala się zwykle na 0,4–1,0 jednostki/kg/dobę. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S158-S178 (PMID 38078590).
  • 5 października 2026 · typ-1/remisja — Przed: po miesiącu miodowym strona podawała zapotrzebowanie 0,7–1,0 jednostki/kg/dobę. Teraz: po miesiącu miodowym zapotrzebowanie wynosi zwykle 0,4–1,0 jednostki/kg/dobę, a w okresie dojrzewania więcej. Źródło: Silver B et al., Diabetes Ther. 2018;9(2):449-492 (PMID 29508275).
  • 5 października 2026 · typ-1/leczenie-ciezkiej-hipoglikemii — Przed: pomoc medyczną wzywano dopiero wtedy, gdy osoba nie reagowała w ciągu 15 minut po glukagonie. Teraz: pomoc medyczną wzywa się natychmiast po podaniu glukagonu, a drugą dawkę można podać po 15 minutach, w oczekiwaniu na pomoc. Źródło: charakterystyki produktów Gvoke i Baqsimi (FDA), punkt 2.1.
  • 5 października 2026 · typ-1/remisja — Przed: strona podawała, że czasami, przy idealnych wartościach glikemii, w remisji całkowitej można odstawić insulinę. Teraz: odstawienie insuliny jest rzadkie, czasowe i decyduje o nim wyłącznie zespół medyczny, przy uważnym monitorowaniu glikemii. Źródło: Wewnętrzny audyt bezpieczeństwa pacjentów, 5 października 2026.
  • 5 października 2026 · typ-1/stadia, typ-1/masa-ciala, typ-1/szerzenie-autoimmunizacji — Przed: teplizumab opisywano jako zatwierdzony od 8. roku życia. Teraz: strony nie podają już minimalnego wieku. W kwietniu 2026 wskazanie rozszerzono (w USA od 1. roku życia, w stadium 2), a ponadto różni się ono między krajami. Źródło: charakterystyka produktu Tzield (teplizumab), FDA, czerwiec 2026.
  • 5 października 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: teplizumab miałby opóźniać utratę czynności komórek beta o 2–3 lata, gdy poda się go we wczesnych stadiach. Teraz: u dzieci w wieku 8–17 lat z niedawnym rozpoznaniem teplizumab spowalnia spadek własnego wytwarzania insuliny. Źródło: Ramos EL et al., N Engl J Med. 2023;389(23):2151-2161 (PROTECT, PMID 37861217).
  • 5 października 2026 · typ-1/przelicznik-insulinowo-weglowodanowy — Przed: większość osób miałaby potrzebować na śniadanie nawet o 50% więcej insuliny, a na obiad o 30–50% mniej. Teraz: wiele osób potrzebuje na śniadanie więcej insuliny, a około połowa ma zjawisko brzasku. Źródło: Hegab AM, Pediatr Diabetes. 2019;20(8):1087-1093 (PMID 31433557).
  • 5 października 2026 · typ-1/przebieg — Przed: u kruchych osób starszych akceptowano HbA1c do 8–8,5%. Teraz: cel zależy od stanu zdrowia, poniżej 8% przy chorobach współistniejących i bez konkretnej wartości u osób bardzo kruchych. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S277-S296 (PMID 41358888).
  • 5 października 2026 · typ-2/przyczyny — Przed: badania przesiewowe w kierunku cukrzycy typu 2 wiązano z wiekiem powyżej 45 lat. Cel HbA1c przy początku po 75. roku życia wynosił 7,5–8%. Teraz: badania przesiewowe wykonuje się u wszystkich dorosłych od 35. roku życia, a w każdym wieku przy nadwadze i jednym czynniku ryzyka. Cel HbA1c u osób starszych zależy od stanu zdrowia. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49 (PMID 41358893) i American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S277-S296 (PMID 41358888).
  • 5 października 2026 · typ-2/przyczyny — Przed: po cukrzycy ciążowej ryzyko sięgało 50% w dłuższym czasie, a stan przedcukrzycowy przechodził w cukrzycę u 10% osób rocznie. Każdy dodatkowy kilogram zwiększał ryzyko o 5%, a zapadalność podwajała się z każdą dekadą. Teraz: po cukrzycy ciążowej ryzyko jest prawie 10 razy większe, a roczna progresja stanu przedcukrzycowego wynosi 5–10%. Liczby na kilogram i na dekadę usunięto, bo nie miały źródła. Naturalne soki owocowe są oddzielone od napojów słodzonych i zwiększają ryzyko o około 7% na porcję dziennie. Źródło: Vounzoulaki E et al., BMJ 2020 (PMID 32404325), Tabák AG et al., Lancet 2012 (PMID 22683128) i Imamura F et al., BMJ 2015 (PMID 26199070).
  • 5 października 2026 · sensory/zasada-pomiaru — Przed: większość sensorów działała od 7 do 15 dni, „ostatnio nawet 21 dni”. Teraz: strona podaje od 7 do 15 dni. Te 21 dni pochodziły z badania, w którym sensor celowo noszono aż do awarii, a nie z zatwierdzonego systemu. Źródło: Bhargava A et al., Diabetes Ther. 2025;16(9):1861-1870 (PMID 40705275).
  • 5 października 2026 · typ-1/objawy-hipoglikemii — Przed: rycina nazywała „zwykłym zakresem między posiłkami” każdą glikemię od 60 mg/dl (3,3 mmol/l) wzwyż. Teraz: opis mówi, że 60–69 mg/dl (3,3–3,8 mmol/l) to już hipoglikemia poziomu 1, którą leczy się nawet bez sygnałów. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 5 października 2026 · typ-1/rodzaje-insulin — Przed: analog długo działający „działa co najmniej 24 godziny”, a degludek „do 42 godzin”. Teraz: analog długo działający działa około 24 godzin, a degludek ponad 42 godziny, bo 42 godziny to zmierzony czas minimalny. Źródło: Owens DR et al., Diabetes Metab. 2019;45(4):330-340 (PMID 30496834).
  • 5 października 2026 · typ-2/zrozumiec-cukrzyce-typu-2, typ-1/roznice — Przed: leczenie początkowe cukrzycy typu 2 opisywano jako „zmianę trybu życia i leki doustne”. Teraz: leki dobiera się do chorób współistniejących i mogą to być tabletki lub zastrzyki, takie jak metformina lub agoniści receptora GLP-1. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S183-S215 (PMID 41358900).
  • 5 października 2026 · sensory/zasada-wszczepialnych — Przed: strona mówiła tylko, że paracetamol i witamina C nie zmieniają odczytów sensora wszczepialnego. Teraz: dodaje, że tetracyklina i mannitol mogą je zafałszować. Źródło: Lorenz C et al., Diabetes Technol Ther. 2018;20(5):344-352 (PMID 29600877).
  • 6 października 2026 · typ-2/zrozumiec-cukrzyce-typu-2 — Przed: resztkowe wytwarzanie insuliny wykazywano peptydem C powyżej 1 ng/ml. Teraz: resztkowe wytwarzanie wykazuje peptyd C powyżej 0,6 ng/ml (0,2 nmol/l). Źródło: Lin YY et al., Diabet Med. 2025;42(3):e15469 (PMID 39797595).
  • 7 października 2026 · typ-1/sport — Przed: „Wysiłek odłóż, dopóki ketony nie będą ujemne (poniżej 0,6 mmol/l), a glikemia nie spadnie poniżej 250 mg/dl (13,9 mmol/l).” Teraz: „Wysiłek odłóż, dopóki ketony nie będą ujemne (poniżej 0,6 mmol/l). Intensywny wysiłek odkłada się także przy glikemii 350 mg/dl (19,4 mmol/l) lub wyższej.” Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S297-S320 (PMID 41358890).
  • 7 października 2026 · typ-1/sport — Przed: ketony sprawdzano przy glikemii powyżej 250 mg/dl (13,9 mmol/l). Teraz: próg sprawdzania to 270 mg/dl (15 mmol/l). Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5:377-390 (PMID 28126459).
  • 9 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: strona podawała, że glikemia z ostatniego miesiąca stanowi 50% HbA1c, a ta sprzed trzech miesięcy 10%. Podawała też, że krwinki czerwone żyją „zwykle trzy miesiące”. Teraz: HbA1c jest opisana jako średnia ważona, w której glikemia z ostatnich tygodni liczy się bardziej. Odsetki usunięto, bo nie zawiera ich żadne sprawdzone źródło. Krwinki czerwone żyją około 120 dni, ale HbA1c odzwierciedla ostatnie 2–3 miesiące. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49 (PMID 41358893).
  • 12 października 2026 · typ-1/wskaznik-wrazliwosci — Przed: gdy korekty stale zawodziły, wskaźnik wrażliwości przejściowo zwiększano. Teraz: wskaźnik przejściowo się zmniejsza, aby każda korekta dawała więcej insuliny, po rozmowie z lekarzem. Źródło: Davidson PC et al., Endocr Pract. 2008;14(9):1095-1101 (PMID 19158048).
  • 12 października 2026 · typ-1/modele-insulinoterapii — Przed: zapomnianą dawkę insuliny glargine podawano tylko wtedy, gdy minęło mniej niż 12 godzin; w przeciwnym razie pomijano ją do następnego dnia. Teraz: zapomnianą dawkę można podać, gdy tylko sobie przypomnisz, albo zamiast tego podaje się kilka dawek insuliny szybko działającej aż do zwykłej pory. Ketony sprawdza się przy każdej glikemii powyżej 200 mg/dl (11,1 mmol/l). Źródło: Silver B et al., Diabetes Ther. 2018;9(2):449-492 (PMID 29508275) i American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 12 października 2026 · typ-1/remisja, typ-1/przebieg — Przed: miesiąc miodowy zaczynał się 1–2 tygodnie po rozpoznaniu i czasem pozwalał całkowicie odstawić insulinę. Teraz: remisja zaczyna się zwykle 1–2 tygodnie, a najpóźniej dwa miesiące po rozpoznaniu, a insulinę odstawia się wyłącznie decyzją lekarza. Źródło: Abdul-Rasoul M et al., Pediatr Diabetes. 2006;7(2):101-107 (PMID 16629716).
  • 12 października 2026 · typ-1/co-jesc-przy-hipoglikemii — Przed: jogurt, ser, szynkę i mleko zalecano na przekąskę po wyrównaniu hipoglikemii. Teraz: przekąska zawiera wolno wchłaniane węglowodany, na przykład chleb, mleko albo owoc. Ser i szynka nie zapobiegają ponownemu spadkowi glikemii. Źródło: Abraham MB et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1322-1340 (PMID 36537534) i Paterson MA et al., Diabet Med. 2019;36(12):1585-1599 (PMID 31454430).
  • 12 października 2026 · typ-1/po-hipoglikemii, typ-1/leczenie-hipoglikemii, typ-1/objawy-hipoglikemii — Przed: przed jazdą czekano 45 minut od korekty, a na stronie o objawach co najmniej godzinę. Teraz: wszystkie trzy strony mówią o co najmniej 45 minutach od powrotu zmierzonej glikemii do normy i o niewyruszaniu w drogę przy glikemii poniżej 90 mg/dl (5,0 mmol/l). Źródło: Graveling AJ et al., Clin Diabetes Endocrinol. 2015;1:8 (PMID 28702227) i Trawley S et al., Diabetes Technol Ther. 2022;24(5):350-356 (PMID 35156852).
  • 12 października 2026 · typ-1/psychologia — Przed: przyjaciołom radzono wzywać pomoc tylko przy utracie przytomności. Teraz: jeśli nie możesz przełknąć, nie reagujesz albo masz drgawki, nie podają ci niczego doustnie, podają glukagon i od razu wzywają pogotowie. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16. Online ahead of print (PMID 42747450).
  • 12 października 2026 · sensory/czym-jest-sensor — Przed: po alarmie niskiej glukozy brakowało powtórzenia 15 g węglowodanów, a zdanie o wymiotach i senności można było odczytać jako radę na hipoglikemię. Teraz: jeśli po 15 minutach glukoza nadal jest poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), przyjmuje się kolejne 15 g. W ciężkiej hipoglikemii osoby obok podają glukagon i wzywają pogotowie, a oddział ratunkowy dotyczy wysokiej glukozy z wymiotami lub dusznością. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 12 października 2026 · typ-1/sport — Przed: przy wysiłku niezaplanowanym zalecano 15 g węglowodanów na godzinę. Teraz: 15–20 g na godzinę może wystarczyć tylko wtedy, gdy dawkę insuliny zmniejszono z wyprzedzeniem. Bez tego może być potrzebne nawet 60 g na godzinę. Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(5):377-390 (PMID 28126459).
  • 12 października 2026 · typ-1/stadia, typ-1/badanie-autoprzeciwcial — Przed: w stadium 1 stosowano odstępy kontroli przewidziane dla jednego autoprzeciwciała, w tym raz na 3 lata u dorosłych. Teraz: w stadium 1 HbA1c i glikemię sprawdza się co 3 miesiące przed 3. rokiem życia, co 6 miesięcy od 3 do 9 lat oraz raz w roku po 9. roku życia i u dorosłych. W stadium 2 kontrole odbywają się co 3 miesiące u dzieci i co 6 miesięcy u dorosłych. Każdy schemat badań przypisano właściwej grupie. Źródło: Haller MJ et al., Horm Res Paediatr. 2024;97(6):529-545 (PMID 39662065) i Phillip M et al., Diabetologia. 2024;67(9):1731-1759 (PMID 38910151).
  • 12 października 2026 · typ-1/kryteria-rozpoznania — Przed: autoimmunologiczne podłoże potwierdzano dopiero przy co najmniej dwóch autoprzeciwciałach. Teraz: w jawnej klinicznie cukrzycy wystarcza jedno autoprzeciwciało, a miano bliskie górnej granicy normy powtarza się po 3 miesiącach. Źródło: Evans-Molina C et al., Diabetes Obes Metab. 2025;27(Suppl 6):57-68 (PMID 40230204).
  • 12 października 2026 · kalkulatory/phq-9 — Przed: tekst zalecał rozmowę z kimś, jeśli zaznaczono cokolwiek przy ostatnim pytaniu. Teraz: każda odpowiedź inna niż „Wcale” na pytanie o myśli o śmierci lub o zrobieniu sobie krzywdy wymaga rozmowy tego samego dnia z lekarzem albo bliską osobą. Przy bezpośrednim zagrożeniu dzwoni się pod numer alarmowy. Źródło: Kroenke K et al., J Gen Intern Med. 2001;16(9):606-613 (PMID 11556941).
  • 12 października 2026 · kalkulatory/cisnienie-tetnicze — Przed: strona mówiła tylko, że jeden pomiar nie stanowi rozpoznania, choćby liczba była wysoka. Teraz: powyżej 180/120 mmHg z bólem w klatce piersiowej, dusznością albo objawami neurologicznymi dzwoni się pod numer alarmowy, a bez tych objawów powtarza się pomiar i powiadamia lekarza. Kalkulator pokazuje ten sam komunikat. Źródło: Jones DW et al., Hypertension. 2025;82(10):e212-e316 (PMID 40811516).
  • 12 października 2026 · typ-1/objawy-hipoglikemii — Przed: progi 60 i 50 mg/dl (3,3 i 2,8 mmol/l) przypisywano źródłom, które ich nie zawierają. Teraz: progi mają własne źródło, badanie u osób bez cukrzycy, a dla leczenia liczy się 54 mg/dl (3,0 mmol/l). Źródło: Mitrakou A et al., Am J Physiol. 1991;260(1 Pt 1):E67-E74 (PMID 1987794).
  • 12 października 2026 · typ-1/stadia, typ-1/szerzenie-autoimmunizacji, typ-1/autoimmunizacja, typ-1/ochrona-komorek-beta, typ-1/badanie-autoprzeciwcial — Przed: strony o teplizumabie nie wspominały o żadnym ryzyku leczenia. Teraz: wyjaśniają, że lek podaje się we wlewie pod nadzorem lekarskim i że może przejściowo obniżać liczbę limfocytów oraz reaktywować niektóre wirusy, rzadko z ciężkim przebiegiem. Źródło: Dias RP et al., Diabet Med. 2026;43(7):e70329 (PMID 42051156) i Klemann C et al., Diabetes Care. 2026;49(10):1790-1794 (PMID 42520060).
  • 12 października 2026 · pompy/naklejana-bolusowa — Przed: naklejaną pompę bolusową noszono 3 dni, po korekcie z 21 września 2026, a każde kliknięcie uwalniało dwie jednostki. Teraz: nosi się ją do 7 dni, zgodnie z dopuszczeniem FDA z kwietnia 2026, a jedna dopuszczona wersja uwalnia jedną jednostkę na kliknięcie. Korekta z 21 września opierała się na pracach z 2018 roku o starej wersji. Źródło: U.S. FDA, 510(k) K252757 i K243273.
  • 13 października 2026 · typ-1/poczatek — Przed: strona podawała, że dzieci z wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy typu 1 mają jeszcze większe ryzyko ciężkiego początku. Teraz: dzieci, w których rodzinie jest już osoba z cukrzycą typu 1, rzadziej zgłaszają się z kwasicą ketonową na początku choroby. Źródło: Usher-Smith JA et al., BMJ. 2011;343:d4092 (PMID 21737470).
  • 13 października 2026 · typ-1/autoprzeciwciala — Przed: GADA przedstawiano jako autoprzeciwciało, które po rozpoznaniu utrzymuje się najdłużej, a IA-2A jako takie, które szybko maleje. Teraz: GADA i IA-2A utrzymują się najdłużej, natomiast ZnT8A maleje szybciej, zwłaszcza w pierwszych 5 latach. Źródło: Williams CL et al., Clin Exp Immunol. 2022;210(2):151-162 (PMID 36181724).
  • 13 października 2026 · typ-1/autoimmunizacja — Przed: strona podawała, że procesu autoimmunologicznego nie da się zatrzymać „na razie, poza badaniami klinicznymi”. Teraz: nie da się go zatrzymać na stałe, ale zatwierdzony lek, teplizumab, może go spowolnić. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16. Online ahead of print (PMID 42747450).
  • 13 października 2026 · typ-1/choroby-autoimmunologiczne — Przed: początek cukrzycy typu 1 w starszym wieku przedstawiano jako czynnik ryzyka dodatkowej choroby autoimmunologicznej. Teraz: początek we wczesnym dzieciństwie wiąże się głównie z celiakią, a późniejszy początek z chorobami tarczycy. Źródło: Samuelsson J et al., Diabetologia. 2024;67(4):679-689 (PMID 38252314).
  • 13 października 2026 · typ-1/co-to-jest — Przed: w cukrzycy typu 2 leczenie początkowe obejmowało leki doustne, a insulina bywała potrzebna w bardziej zaawansowanych stadiach. U osób młodych cukrzyca pojawiała się po zniszczeniu „nawet mniej” niż 60–90% komórek beta. Teraz: leczenie zaczyna się od leków dobranych do chorób współistniejących, w tabletkach albo we wstrzyknięciach, a insulina może być potrzebna już przy rozpoznaniu, gdy glikemia jest bardzo wysoka. Uwagę o osobach młodych usunięto. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S183-S215 (PMID 41358900).
  • 13 października 2026 · typ-1/potwierdzenie-hipoglikemii — Przed: u nieprzytomnego pacjenta „wzywa się pomoc”, a podsumowanie mówiło, że hipoglikemia uciskowa nie wymaga leczenia. Teraz: od razu wzywa się pogotowie, a niski wynik w nocy sprawdza się glukometrem, zanim uzna się go za fałszywy. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894) i American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S150-S165 (PMID 41358889).
  • 13 października 2026 · typ-1/poczatek-z-kwasica — Przed: obrzęk mózgu tłumaczono zbyt szybkim spadkiem glikemii i osmolalności. Kwasicę ketonową na początku choroby podawano na 60–80% w krajach o niskim i średnim dochodzie. Teraz: przyczyna nie jest w pełni wyjaśniona, a ważną rolę wydają się odgrywać zmniejszony przepływ krwi w mózgu i stan zapalny. Częstość na początku choroby waha się między krajami od około 13% do 80%. Źródło: Siddiqui EU et al., Ann Pediatr Endocrinol Metab. 2025;30(5):242-249 (PMID 41207289) i Niechciał E et al., Pediatr Diabetes. 2025;2025:8927409 (PMID 40741228).
  • 13 października 2026 · typ-1/roznice — Przed: przy tym samym wieku początku ryzyko sercowo-naczyniowe i wpływ na długość życia przedstawiano jako większe w cukrzycy typu 2. Cytowane źródło nie dokonywało takiego porównania. Teraz: gdy choroba zaczyna się w wieku od 15 do 30 lat, cukrzyca typu 2 prowadzi do większej liczby zgonów i powikłań niż cukrzyca typu 1. Źródło: Constantino MI et al., Diabetes Care. 2013;36(12):3863-3869 (PMID 23846814).
  • 13 października 2026 · typ-1/po-hipoglikemii — Przed: zmęczenie po hipoglikemii przedstawiano tak, jakby nigdy nie było nową hipoglikemią. Teraz: zmęczenie wynika zwykle z wolniejszej regeneracji mózgu, ale glikemię się sprawdza, a przy prawidłowym wyniku nie przyjmuje się dodatkowych węglowodanów. Źródło: Abraham MB et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1322-1340 (PMID 36537534).
  • 13 października 2026 · typ-1/szerzenie-autoimmunizacji — Przed: serorewersję opisywano jako częstszą przy starszym wieku w chwili serokonwersji. Teraz: występuje zwłaszcza u osób z jednym autoprzeciwciałem o niskim lub malejącym mianie. Źródło: Vehik K et al., Diabetes Care. 2016;39(9):1535-1542 (PMID 27311490).
  • 13 października 2026 · typ-1/czynniki-zywieniowe — Przed: efekt warzyw korzeniowych i owoców wprowadzonych przed 4. miesiącem znikał po 3. roku życia. Nadwaga w dzieciństwie „podwajała” ryzyko, a utrzymanie masy ciała przedstawiano jako wykazaną korzyść. Teraz: wcześnie wprowadzone warzywa korzeniowe wiążą się z większym ryzykiem, zboża i jajko tylko do 3 lat. Owoce wprowadzone w wieku 4–6 miesięcy wiążą się z mniejszym ryzykiem. Otyłość w dzieciństwie wiąże się z mniej więcej dwukrotnie większym ryzykiem, a korzyści z utrzymania masy ciała nie wykazano. Źródło: Virtanen SM et al., Diabet Med. 2011;28(8):965-971 (PMID 21418094), Lampousi AM et al., EBioMedicine. 2021;72:103633 (PMID 34656932) i Verbeeten KC et al., Diabet Med. 2011;28(1):10-18 (PMID 21166841).
  • 14 października 2026 · typ-1/czynniki-zywieniowe — Przed: niski poziom witaminy D u matki przedstawiano jako czynnik, który może zwiększać ryzyko cukrzycy typu 1, ze źródłem, które nie wspominało o witaminie D. Teraz: związek pojawił się w niektórych badaniach, tylko dla ostatniego trymestru, ale nie potwierdził się we wszystkich danych. Suplementy w ciąży nie zmieniają ryzyka. Źródło: Lampousi AM et al., EBioMedicine. 2021;72:103633 (PMID 34656932), Sørensen IM et al., Diabetes. 2012;61(1):175-178 (PMID 22124461) i Silvis K et al., Pediatr Diabetes. 2019;20(1):86-92 (PMID 30411443).
  • 14 października 2026 · typ-1/czynniki-zywieniowe — Przed: emulgatory i związki powstające w wysokich temperaturach miały „prawdopodobnie” zwiększać ryzyko cukrzycy typu 1 u zwierząt, ze źródłem, które nie badało cukrzycy typu 1. Teraz: u myszy emulgatory zmieniały bakterie jelitowe i wywoływały zapalenie jelit, a pokarmy bogate w związki powstające w wysokich temperaturach zwiększały ryzyko cukrzycy typu 1. Źródło: Chassaing B et al., Nature. 2015;519(7541):92-96 (PMID 25731162) i Peppa M et al., Diabetes. 2003;52(6):1441-1448 (PMID 12765955).
  • 14 października 2026 · typ-1/czynniki-zywieniowe — Przed: wysokie stężenie tłuszczów nasyconych we krwi wiązano z większym ryzykiem. Teraz: wyższe stężenia niektórych tłuszczów nasyconych we krwi niemowląt wiązały się z mniejszym ryzykiem autoimmunizacji i częściowo odzwierciedlają otrzymywane mleko. Źródło: Niinistö S et al., Diabetologia. 2017;60(7):1223-1233 (PMID 28474159) i Hakola L et al., Eur J Nutr. 2023;62(2):847-856 (PMID 36284022).
  • 14 października 2026 · typ-1/czynniki-zywieniowe — Przed: wyższe stężenie witaminy E we krwi wiązano z mniejszym ryzykiem cukrzycy typu 1. Teraz: większa podaż witaminy E z dietą wiąże się z nieco mniejszym ryzykiem autoimmunizacji i być może cukrzycy typu 1. Źródło: Mattila M et al., Diabetologia. 2026;69(4):917-929 (PMID 41413297).
  • 14 października 2026 · typ-1/czynniki-zywieniowe — Przed: dieta śródziemnomorska miała „wyraźnie” poprawiać wyrównanie glikemii u dzieci z cukrzycą typu 1. Teraz: lepsze przestrzeganie tej diety wiąże się z lepszym wyrównaniem glikemii. Źródło: Güneş Kaya D et al., BMC Endocr Disord. 2024;24(1):63 (PMID 38724988) i Nóvoa-Medina Y et al., Front Nutr. 2024;10:1338601 (PMID 38249596).
  • 14 października 2026 · typ-1/blonnik-i-poliole — Przed: strona zalecała ważenie ugotowanych nasion strączkowych, bez wyjaśnienia, że wartość z opakowania suchych nasion dotyczy produktu suchego. Razem obie wskazówki mogły potroić liczone węglowodany. Teraz: najpierw sprawdzasz, czy etykieta dotyczy produktu suchego, czy ugotowanego, a produkt suchy ważysz przed gotowaniem. Źródło: Wewnętrzna weryfikacja tekstu, 14 października 2026.
  • 14 października 2026 · typ-1/gramy-weglowodanow — Przed: błąd 10 g węglowodanów miał bardzo zmieniać glikemię, a u dzieci mieć „bardzo duży wpływ”. Teraz: dobrze obliczona dawka zwykle pokrywa odchylenie do 10 g. U dzieci i nastolatków potrzeba błędu 20 g, by istotnie zwiększyć ryzyko hipoglikemii lub hiperglikemii. Źródło: Smart CE et al., Diabet Med. 2012;29(7):e21-e24 (PMID 22268422) i Bell KJ et al., J Diabetes Complications. 2015;29(8):1323-1329 (PMID 26422396).
  • 17 października 2026 · typ-1/wskaznik-wrazliwosci — Przed: między dwiema korektami szybkim analogiem insuliny czekano dwie godziny, bez żadnego warunku. Teraz: kolejną korektę można zrobić po co najmniej dwóch godzinach tylko wtedy, gdy odejmie się insulinę wciąż aktywną, a w przeciwnym razie po co najmniej 4 godzinach. W dni choroby odstęp wynosi 2–3 godziny, tak samo w całym tekście. Źródło: Walsh J et al., J Diabetes Sci Technol. 2014;8(1):170-178 (PMID 24876553).
  • 17 października 2026 · typ-1/wskaznik-wrazliwosci — Przed: w dni choroby ciała ketonowe sprawdzano, jeśli glikemia utrzymywała się powyżej 250 mg/dl (13,9 mmol/l) dłużej niż trzy godziny, a korekty mogły sięgać około 150% zwykłej dawki, co nie miało źródła. Teraz: ciała ketonowe mierzy się od początku choroby i dopóki glikemia przekracza 200 mg/dl (11,1 mmol/l), a dawki korekcyjne mogą być większe niż zwykle. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 17 października 2026 · typ-1/sport — Przed: korekta przy ketonach przed wysiłkiem mogła sięgać około 150% zwykłej dawki, co nie miało źródła. Teraz: dawka korekcyjna może być większa niż zwykle, zgodnie z postępowaniem ustalonym z zespołem leczącym. Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5:377-390 (PMID 28126459).
  • 17 października 2026 · typ-1/ciezka-hipoglikemia — Przed: wśród sytuacji, w których wzywa się pogotowie, był pacjent, który „nie dochodzi do siebie po glukagonie”, co można było odczytać jako warunek. Teraz: pogotowie wzywa się za każdym razem, gdy pacjent nie jest w pełni przytomny albo nie może połykać. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 17 października 2026 · typ-1/dlaczego-hipoglikemia — Przed: przy zbyt dużej dawce insuliny strona podawała tylko postępowanie w domu. Teraz: jeśli błędna dawka jest duża, natychmiast powiadamia się zespół medyczny albo jedzie na oddział ratunkowy, bo hipoglikemia może trwać wiele godzin i wymagać glukozy podawanej dożylnie. Źródło: Johansen NJ, Christensen MB, Basic Clin Pharmacol Toxicol. 2018;122(6):650-659 (PMID 29316226).
  • 17 października 2026 · typ-1/posilek-ponizej-30-g — Przed: interakcję leków z dietą bardzo ubogą w węglowodany ograniczano do ryzyka hipoglikemii. Teraz: inhibitory SGLT2 zwiększają ryzyko kwasicy ketonowej przy bardzo małym spożyciu węglowodanów, a przy stale bardzo ubogiej w węglowodany diecie glukagon może słabiej działać w ciężkiej hipoglikemii. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S89-S131 (PMID 41358898) i Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 17 października 2026 · typ-1/zywienie — Przed: odejmowanie połowy błonnika powyżej 5 g podawano bez rodzaju etykiety, a więc także dla etykiet z UE, gdzie prowadziłoby do zbyt małej dawki insuliny. Teraz: zasada dotyczy tylko etykiet amerykańskich i kanadyjskich, a na etykiecie z UE błonnika się nie odejmuje, bo nie jest wliczony do wiersza „Węglowodany”. Źródło: Stephen AM et al., Nutr Res Rev. 2017;30(2):149-190 (PMID 28676135) i Korczak R, Slavin JL, Nutr Rev. 2020;78(Suppl 1):6-12 (PMID 32728750).
  • 17 października 2026 · typ-1/blonnik-i-poliole — Przed: zasadę amerykańską streszczano jako „odejmij błonnik, gdy przekracza 5 g”. Teraz: „odejmij połowę błonnika, gdy przekracza 5 g”, tak jak na stronie o żywieniu. Źródło: Korczak R, Slavin JL, Nutr Rev. 2020;78(Suppl 1):6-12 (PMID 32728750).
  • 17 października 2026 · typ-1/remisja — Przed: w okresie miesiąca miodowego „nie ma hipoglikemii”. Teraz: wartości glikemii są często stabilniejsze, ale hipoglikemia nadal może wystąpić, jeśli dawki insuliny nie zostaną w porę zmniejszone. Źródło: Gubitosi-Klug RA et al., J Clin Invest. 2021;131(3):e143011 (PMID 33529168).
  • 17 października 2026 · pompy/ograniczenia — Przed: większość pomp wykrywała niedrożność i ostrzegała alarmem. Teraz: alarm niedrożności może spóźnić się o ponad dwie godziny albo w ogóle nie zadziałać, a problem zwykle zauważa się najpierw po rosnącej glikemii. Źródło: Hughes MS et al., Diabetes Technol Ther. 2023;25(6):426-430 (PMID 36856574).
  • 17 października 2026 · pompy/naklejana-bolusowa — Przed: kolejność kroków można było odczytać jako naklejenie na skórę, a potem odpowietrzenie, przy którym insulina trafiałaby do tkanki. Teraz: odpowietrzenie wykonuje się po napełnieniu, a przed naklejeniem urządzenia na skórę. Źródło: Dreon DM et al., J Diabetes Sci Technol. 2018;12(4):817-827 (PMID 29488399).
  • 17 października 2026 · pompy/insulina-szybkodzialajaca — Przed: strona zalecała pomiar ciał ketonowych, gdy glikemia pozostaje wysoka po korekcie, ale nie mówiła, czym podać kolejną korektę. Można to było odczytać jako kolejny bolus przez zestaw, który już nie podaje insuliny. Teraz: korektę podaje się penem, a nie pompą, a potem wymienia się zestaw infuzyjny razem ze zbiornikiem. Źródło: Meade LT, Rushton WE, Diabetes Educ. 2013;39(6):841-847 (PMID 24045332).
  • 17 października 2026 · sensory/uzupelniajacy — Przed: lista sytuacji, w których przy sensorze samodzielnym potwierdzasz wynik glukometrem, pomijała glikemię zmieniającą się bardzo szybko i leki zakłócające działanie niektórych sensorów. Teraz: przy sensorze uzupełniającym dawkę insuliny zawsze ustala się na podstawie glukometru. Przy sensorze samodzielnym potwierdzenie jest potrzebne także wtedy, gdy glikemia zmienia się o ponad 2 mg/dl (0,1 mmol/l) na minutę. Także dopóki przyjmujesz lek, który daje wyższe wyniki (paracetamol, witamina C w dużych dawkach, hydroksymocznik). Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S150-S165 (PMID 41358889).
  • 17 października 2026 · sensory/nagrzewanie — Przed: po nagrzewaniu strona od razu odsyłała do decyzji opartych na sensorze, bez ostrożności na pierwszy dzień. Teraz: pierwszego dnia noszenia dokładność bywa mniejsza, także przy sensorze samodzielnym, więc przed decyzją terapeutyczną potwierdzasz wynik glukometrem. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S321-S338 (PMID 41358885).
  • 17 października 2026 · sensory/przepisywanie — Przed: ciężką hipoglikemię opisywano jako stan, którego „nie da się już opanować w domu”, a takie sformułowanie mogło opóźnić glukagon podawany przez osoby obok do przyjazdu pogotowia. Teraz: jeśli nie możesz przełknąć, nie reagujesz albo masz drgawki, osoby obok nie podają ci niczego doustnie, podają glukagon i od razu wzywają pogotowie. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 18 października 2026 · kalkulatory/kalorie — Przed: celu redukcji masy ciała nigdy nie ustawiano poniżej spoczynkowego wydatku energetycznego, a ta reguła wykluczała zalecany deficyt u osób mało aktywnych. Teraz: przy redukcji masy ciała od całkowitego zapotrzebowania dobowego odejmuje się zwykle 500–750 kcal na dobę. Dietę 800–1000 kcal na dobę stosuje się tylko pod ścisłą kontrolą lekarską. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S166-S182 (PMID 41358882).
  • 18 października 2026 · kalkulatory/fib-4 — Przed: poniżej 35. roku życia wskaźnik opisywano tylko jako „mniej wiarygodny”, a kalkulator i tak pokazywał etykietę „małe ryzyko”. Teraz: poniżej 35. roku życia wskaźnik nie jest wystarczająco dokładny, by potwierdzić lub wykluczyć zaawansowane włóknienie. Kalkulator pokazuje wtedy liczbę bez etykiety ryzyka i zachęca do rozmowy z lekarzem o innych badaniach, na przykład o elastografii wątroby. Źródło: McPherson S et al., Am J Gastroenterol. 2017;112(5):740-751 (PMID 27725647).
  • 18 października 2026 · kalkulatory/ryzyko-sercowo-naczyniowe — Przed: strona nie mówiła, że równania PREVENT nie mają zastosowania po chorobie sercowo-naczyniowej, a kalkulator podawał liczbę nawet po zawale serca. Teraz: równania dotyczą tylko osób bez rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej, a nowe pole wyboru zatrzymuje obliczenie po zawale serca, udarze mózgu lub przy niewydolności serca. Źródło: Khan SS et al., Circulation. 2024;149(6):430-449 (PMID 37947085).
  • 22 października 2026 · kalkulatory/ryzyko-sercowo-naczyniowe — Przed: wskaźnik albumina/kreatynina można było wpisać tylko w mg/g, bez odpowiednika w mg/mmol. Teraz: kalkulator przyjmuje także mg/mmol, a strona podaje próg 300 mg/g (30 mg/mmol). Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 22 października 2026 · kalkulatory/ryzyko-sercowo-naczyniowe — Przed: strona nie wspominała o statynach u pacjentów z cukrzycą po 40. roku życia. Teraz: jeśli masz cukrzycę i ponad 40 lat, lekarz zwykle rozważa statynę, niezależnie od liczby z kalkulatora. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 22 października 2026 · slowniczek — Przed: niedrożność opisywano jako sygnalizowaną alarmem pompy. Teraz: alarm pompy może się spóźnić o ponad dwie godziny albo nie zadziałać, dlatego glikemia rosnąca bez wyjaśnienia wymaga sprawdzenia zestawu infuzyjnego. Źródło: Hughes MS et al., Diabetes Technol Ther. 2023;25(6):426-430 (PMID 36856574).
  • 22 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: bez sensora HbA1c poniżej 6,5% (48 mmol/mol) wiązała się z około 30-procentowym wzrostem ryzyka ciężkiej hipoglikemii. Teraz: bez nowoczesnych insulin i technologii ryzyko rośnie o około 27% przy każdym względnym spadku HbA1c o 10%. Źródło: Gubitosi-Klug RA et al., Diabetes Care. 2017;40(8):1010-1016 (PMID 28550194).
  • 22 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: cel u dzieci i nastolatków wynosił poniżej 7% (53 mmol/mol), a u bardzo małych dzieci poniżej 7,5% (58 mmol/mol). Teraz: cel wynosi najwyżej 6,5% (48 mmol/mol) przy sensorze i pompie w pętli zamkniętej, jeśli można go bezpiecznie osiągnąć, a w innym razie najwyżej 7%. Źródło: de Bock M et al., Horm Res Paediatr. 2024;97(6):546-554 (PMID 39701064).
  • 22 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: HbA1c 7% (53 mmol/mol) przypisywano stabilnej glikemii 90–150 mg/dl (5–8,3 mmol/l). Teraz: odpowiadająca jej średnia glikemia wynosi około 154 mg/dl (8,6 mmol/l). Źródło: Nathan DM et al., Diabetes Care. 2008;31(8):1473-1478 (PMID 18540046).
  • 22 października 2026 · typ-1/liczenie-weglowodanow — Przed: tłuszcz i białko opisywano tak, jakby zmieniały tylko moment wzrostu glikemii. Teraz: posiłek bogaty w tłuszcz lub białko może wymagać więcej insuliny albo bolusa podzielonego na dwie części. Źródło: Bell KJ et al., Diabetes Care. 2015;38(6):1008-1015 (PMID 25998293).
  • 22 października 2026 · typ-1/co-jesc-przy-hipoglikemii — Przed: sok owocowy i żel z glukozą wymieniano obok tabletek, z działaniem w ciągu 10 do 15 minut. Teraz: sok podnosi glikemię wolniej niż glukoza, a tabletki glukozy pozostają pierwszym wyborem. Źródło: Slama G et al., Arch Intern Med. 1990;150(3):589-593 (PMID 2310277).
  • 22 października 2026 · typ-1/dlaczego-hipoglikemia — Przed: nerkę opisywano tak, jakby większość wytworzonej glukozy zużywała na własne potrzeby. Teraz: po nocy bez jedzenia 20–25% glukozy, która trafia do krwi, pochodzi z nerek, a reszta z wątroby. Źródło: Gerich JE, Diabet Med. 2010;27(2):136-142 (PMID 20546255).
  • 22 października 2026 · typ-1/dlaczego-hipoglikemia — Przed: u dzieci poniżej 6 lat jako priorytet opisywano zapobieganie ciężkim hipoglikemiom. Teraz: rozwijający się mózg jest wrażliwy zarówno na powtarzające się ciężkie hipoglikemie, jak i na utrzymującą się hiperglikemię. Źródło: Abraham MB et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1322-1340 (PMID 36537534).
  • 22 października 2026 · typ-1/zapadalnosc — Przed: liczba nowych przypadków cukrzycy typu 1 mogła się podwoić do 2040 roku. Teraz: liczba osób żyjących z cukrzycą typu 1 może w 2040 roku sięgnąć 14,7 mln, wobec 9,5 mln w 2025 roku. Źródło: Ogle GD et al., Diabetes Res Clin Pract. 2025;225:112277 (PMID 40412624).
  • 22 października 2026 · typ-1/zapadalnosc — Przed: Finlandię podawano na pierwszym miejscu na świecie, z około 50 nowymi przypadkami na 100000 rocznie. Teraz: u dzieci Finlandia, z około 60, i Sardynia, z około 74 nowymi przypadkami na 100000 rocznie, mają jedne z najwyższych zapadalności na świecie. Źródło: Ripoli C et al., Diabetes Res Clin Pract. 2024;213:111750 (PMID 38885745).
  • 22 października 2026 · typ-1/zakazenia — Przed: zakażenie SARS-CoV-2 opisywano jako czynnik, który zwiększył zapadalność na cukrzycę typu 1 u dzieci. Teraz: ryzyko większe o 42% pojawiło się tylko w danych ze Stanów Zjednoczonych, a rola wirusa nie jest jeszcze wyjaśniona. Źródło: Rahmati M et al., J Med Virol. 2023;95(6):e28833 (PMID 37264687).
  • 22 października 2026 · typ-1/zakazenia — Przed: zakażenie SARS-CoV-2 nie wiązało się z przedobjawową autoimmunizacją cukrzycy typu 1. Teraz: dane są sprzeczne, a u niemowląt z wysokim ryzykiem genetycznym autoprzeciwciała pojawiały się częściej po zakażeniu. Źródło: Lugar M et al., JAMA. 2023;330(12):1151-1160 (PMID 37682551).
  • 22 października 2026 · typ-1/zakazenia — Przed: szczepienie przeciw rotawirusom miało wykazany efekt ochronny. Teraz: u dzieci z krajów rozwiniętych wiązało się z ryzykiem cukrzycy typu 1 mniejszym o 13%, ale ten efekt wymaga jeszcze potwierdzenia. Źródło: Kosmeri C et al., Vaccines (Basel). 2025;13(1):50 (PMID 39852829).
  • 22 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: guzki w miejscu wstrzyknięcia występowały u ponad połowy osób stosujących insulinę. Teraz: występują u około 4 na 10 osób stosujących insulinę. Źródło: Mader JK et al., J Diabetes Sci Technol. 2026;20(4):1342-1352 (PMID 40109173).
  • 22 października 2026 · typ-1/lada — Przed: insulinę zalecano od rozpoznania, aby chronić komórki beta. Teraz: leczenie insuliną proponuje się od rozpoznania, ponieważ LADA należy do spektrum cukrzycy typu 1, a u niektórych pacjentów można przy uważnej obserwacji spróbować leczenia bez insuliny. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 22 października 2026 · typ-1/autoimmunizacja — Przed: u bliźniąt jednojajowych drugie z bliźniąt chorowało tylko w mniej więcej połowie przypadków. Teraz: drugie z bliźniąt choruje w 30–70% przypadków, a ryzyko rośnie wraz z długością obserwacji. Źródło: Insel RA et al., Diabetes Care. 2015;38(10):1964-1974 (PMID 26404926).
  • 22 października 2026 · typ-1/poczatek-z-kwasica — Przed: śmiertelność z powodu kwasicy ketonowej u dzieci, w krajach z dobrym dostępem do intensywnej terapii, była „bliska zeru”. Teraz: śmiertelność wynosi około 0,1–0,3%. Źródło: Siddiqui EU et al., Ann Pediatr Endocrinol Metab. 2025;30(5):242-249 (PMID 41207289).
  • 22 października 2026 · typ-1/roznice — Przed: wiek i masa ciała jako jedyne kryteria prowadziły do błędnych rozpoznań „nawet w 40% przypadków”. Teraz: nawet 40% dorosłych z cukrzycą typu 1 otrzymuje najpierw rozpoznanie typu 2. Źródło: Evans-Molina C, Oram RA, Diabetes Obes Metab. 2025;27(Suppl 6):57-68 (PMID 40230204).
  • 22 października 2026 · typ-1/zapadalnosc — Przed: LADA stanowiła 2–10% przypadków cukrzycy. Teraz: LADA stanowi 2–12% przypadków cukrzycy. Źródło: Buzzetti R et al., Diabetes. 2020;69(10):2037-2047 (PMID 32847960).
  • 22 października 2026 · typ-1/czynniki-okoloporodowe — Przed: skrajne wcześniactwo (23–27 tygodni) zmniejszało ryzyko, a późne (34–36 tygodni) je zwiększało. Teraz: poród przed 32. tygodniem wiąże się z mniejszym ryzykiem, a poród w 32.–36. tygodniu nieznacznie je zwiększa. Źródło: Waernbaum I et al., Diabetologia. 2019;62(7):1173-1184 (PMID 31041471).
  • 22 października 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: w chwili rozpoznania czynne było jeszcze 10–50% komórek beta. Teraz: w chwili rozpoznania czynne jest jeszcze 10–40% komórek beta. Źródło: Chen C et al., Mol Metab. 2017;6(9):943-957 (PMID 28951820).
  • 22 października 2026 · typ-1/remisja — Przed: co najmniej połowa pacjentów miała remisję częściową, a „jedna piąta” zaczynała od razu z pełną zależnością od insuliny. Teraz: ponad połowa ma remisję częściową, a pozostali od początku potrzebują pełnych dawek insuliny. Źródło: Abdul-Rasoul M et al., Pediatr Diabetes. 2006;7(2):101-107 (PMID 16629716).
  • 22 października 2026 · typ-2/przyczyny — Przed: palenie zwiększało ryzyko o 40–60%, aż do podwojenia powyżej 25 papierosów dziennie. Teraz: palenie zwiększa ryzyko o około 37% u osób palących i o prawie 60% od 20 papierosów dziennie. Źródło: Pan A et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2015;3(12):958-967 (PMID 26388413).
  • 22 października 2026 · typ-2/przyczyny — Przed: ryzyko rodzinne podawano jako 40%, 70% i 15%, a nagłówek podawał „+5% ryzyka na kg” i „10%/rok”. Teraz: ryzyko jest 2–3 razy większe przy jednym rodzicu i 5–6 razy przy obojgu, a nagłówek podaje „×3,9 ryzyka po przytyciu 20 kg” i „5–10%/rok”. Źródło: Sami A et al., Diabetol Metab Syndr. 2025;17(1):185 (PMID 40452079). Ford ES et al., Am J Epidemiol. 1997;146(3):214-222 (PMID 9247005). Tabák AG et al., Lancet. 2012;379(9833):2279-2290 (PMID 22683128).
  • 22 października 2026 · wtorna/trzustkowa — Przed: cukrzyca trzustkowa stanowiła 5–10% wszystkich przypadków cukrzycy. Teraz: stanowi prawdopodobnie około 4–5% wszystkich przypadków cukrzycy. Źródło: Hart PA et al., Lancet Gastroenterol Hepatol. 2016;1(3):226-237 (PMID 28404095).
  • 22 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: każdy 1% HbA1c oznaczał około 30 mg/dl (1,7 mmol/l), a 10% i 12% odpowiadały 13,3 i 16,6 mmol/l. Teraz: około 29 mg/dl (1,6 mmol/l) oraz odpowiednio 13,4 i 16,5 mmol/l. Źródło: Nathan DM et al., Diabetes Care. 2008;31(8):1473-1478 (PMID 18540046).
  • 22 października 2026 · typ-1/zakazenia — Przed: w badaniu DiViD grupę porównawczą podawano jako „2 osoby z 11” z enterowirusem. Teraz: 2 z 9 dawców narządów bez cukrzycy. Źródło: Krogvold L et al., Diabetes. 2015;64(5):1682-1687 (PMID 25422108).
  • 22 października 2026 · typ-1/modele-insulinoterapii — Przed: w okresie dojrzewania dawki sięgały 1,2–1,5 jednostki/kg/dobę, a większość pacjentów wykonywała od czterech do ośmiu wstrzyknięć dziennie. Teraz: w okresie dojrzewania dawki sięgają 1–2 jednostek/kg/dobę, a model basal-bolus oznacza co najmniej cztery wstrzyknięcia dziennie. Źródło: Cengiz E et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1277-1296 (PMID 36537533). American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S183-S215 (PMID 41358900).
  • 22 października 2026 · typ-1/smiertelnosc — Przed: śmiertelność w cukrzycy typu 1 „zmniejsza się zwykle o 2,1–5,8% rocznie”. Teraz: w sześciu badanych populacjach śmiertelność zmniejszała się o 2,1–5,8% rocznie. Źródło: Ruiz PLD et al., Diabetologia. 2022;65(6):964-972 (PMID 35314870).
  • 22 października 2026 · typ-2/zrozumiec-cukrzyce-typu-2 — Przed: ryzyko rosło do 40% przy jednym rodzicu z cukrzycą i do 70% przy obojgu. Teraz: ryzyko jest 2–3 razy większe przy jednym rodzicu i 5–6 razy przy obojgu. Źródło: Sami A et al., Diabetol Metab Syndr. 2025;17(1):185 (PMID 40452079).
  • 22 października 2026 · typ-1/rodzaje-insulin — Przed: statystyka w nagłówku podawała „~50%” dawki dobowej jako insulinę bazową. Teraz: statystyka w nagłówku podaje „30–50%”, tak jak tekst strony. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S183-S215 (PMID 41358900).
  • 22 października 2026 · kalkulatory/tkanka-tluszczowa — Przed: przedział otyłości u kobiet zaczynał się od 32% tkanki tłuszczowej, a kalkulator używał tego samego progu. Teraz: próg wynosi ponad 35%, jak w standardzie WHO, także w kalkulatorze. Źródło: Romero-Corral A et al., Int J Obes (Lond). 2008;32(6):959-966 (PMID 18283284).
  • 22 października 2026 · kalkulatory/waga-idealna — Przed: remisję wiązano z utratą 15–20% masy ciała lub więcej. Teraz: remisję wiąże się z trwałą utratą ponad 10%. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S166-S182 (PMID 41358882).
  • 22 października 2026 · pompy/wszczepialne — Przed: u połowy pacjentów „pompę wymienia się w ciągu pierwszych 4–5 lat”. Teraz: połowa pacjentów potrzebuje ponownej operacji w ciągu pierwszych 4–5 lat, z powodu pompy, cewnika lub baterii. Źródło: van Dijk PR et al., World J Diabetes. 2012;3(8):142-148 (PMID 22912916).
  • 22 października 2026 · pompy/naklejana-bazowa — Przed: należało unikać skóry „bliżej niż pięć centymetrów od pępka”. Teraz: należy unikać skóry wokół pępka, a źródło podaje promień 2 cm. Źródło: Al-Beltagi M et al., World J Clin Pediatr. 2022;11(6):463-484 (PMID 36439904).
  • 22 października 2026 · typ-1/zywienie — Przed: cukier i dżem podawano jako „95–100% węglowodanów”. Teraz: cukier zawiera prawie 100% węglowodanów, a dżem około 70%. Źródło: USDA FoodData Central, FDC ID 169641.
  • 22 października 2026 · typ-1/poczatek-z-kwasica — Przed: pobyt w szpitalu z powodu kwasicy ketonowej na początku choroby trwał od 3 do 10 dni, a kwasica ustępowała biochemicznie w ciągu pierwszych 12–24 godzin. Teraz: pobyt w szpitalu trwa zwykle kilka dni, a czasy bez źródła usunięto. Nagłówek podaje, że kwasica ketonowa na początku choroby występuje u 6–21% dorosłych. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 22 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: średnia pomiarów glukometrem zwykle zaniżała rzeczywistą średnią o 30 mg/dl (1,7 mmol/l). Teraz: średnia pomiarów glukometrem może być niższa od rzeczywistej, bez stałej liczby, bo umyka Ci część szczytów po posiłkach. Źródło: Nathan DM et al., Diabetes Care. 2008;31(8):1473-1478 (PMID 18540046).
  • 22 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: każde obniżenie HbA1c o 1% zmniejszało ryzyko powikłań o około 30%. Teraz: leczenie intensywne, z medianą HbA1c 7% (53 mmol/mol) w porównaniu z 9% (75 mmol/mol), zmniejsza wczesne powikłania mikronaczyniowe o 35–76%. Źródło: Nathan DM et al. (DCCT/EDIC), Diabetes Care. 2014;37(1):9-16 (PMID 24356592).
  • 22 października 2026 · typ-1/zapadalnosc — Przed: skumulowane ryzyko do 15. roku życia sięgało 0,5% w krajach o wysokiej zapadalności, a rycina stawiała Azję Wschodnią wyżej niż Afrykę Subsaharyjską i Azję Południową. Teraz: zdanie z liczbami bez źródła usunięto, a najniższa zapadalność występuje w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Dla Afryki Subsaharyjskiej i Azji Południowej danych jest mało i prawdopodobnie są niedoszacowane. Źródło: Tuomilehto J et al., Pediatr Endocrinol Rev. 2020;17(Suppl 1):198-209 (PMID 32208564).
  • 22 października 2026 · typ-1/psychologia — Przed: faza zaprzeczenia na początku choroby trwała 2–4 tygodnie, a oznaką lęku było ponad 15 nakłuć dziennie. Teraz: czas trwania tej fazy bardzo różni się między osobami, a oznaką jest mierzenie znacznie częściej niż ustalono z zespołem. Nagłówek podaje 2,8 razy większe ryzyko depresji. Źródło: Desalegn D et al., J Autoimmun. 2026;158:103524 (PMID 41538974).
  • 22 października 2026 · typ-1/psychologia — Przed: ponad połowa pacjentów zgłaszała lęk w związkach, a partnerzy postrzegali radzenie sobie z cukrzycą jako oznakę dojrzałości. Teraz: wiele osób boi się chwili wyznania albo odrzucenia, a nadmierna kontrola ze strony partnera wiąże się z krótszym czasem w zakresie docelowym. Źródło: Yorgason JB et al., Fam Syst Health. 2024;42(2):239-253 (PMID 37956065).
  • 22 października 2026 · typ-1/jedzenie-poza-domem — Przed: porcje w restauracji były dwa–trzy razy większe niż porcje w tabelach. Teraz: porcje w restauracji są często co najmniej dwa razy większe od standardowych i rosły w ostatnich dziesięcioleciach. Źródło: Young LR et al., J Am Diet Assoc. 2003;103(2):231-234 (PMID 12589331).
  • 22 października 2026 · pompy/wszczepialne — Przed: pomp wszczepialnych używało na świecie mniej niż 500 pacjentów. Teraz: korzysta z nich niewielka liczba pacjentów, prowadzonych w kilku certyfikowanych ośrodkach, głównie we Francji i w Holandii. Żadne źródło nie podaje dokładnej liczby. Źródło: Oliver N et al., Diabetes Obes Metab. 2026;28(10):8801-8811 (PMID 42426563).
  • 22 października 2026 · typ-1/autoprzeciwciala — Przed: rycina podawała jako prognozę ryzyko około 21% po 15 latach przy jednym autoprzeciwciele. Teraz: prognozę usunięto, a rycina zachowuje wartość zmierzoną, 15% w ciągu 10 lat przy jednym autoprzeciwciele. Źródło: Ziegler AG et al., JAMA. 2013;309(23):2473-2479 (PMID 23780460).
  • 22 października 2026 · typ-1/lada — Przed: wyrównanie glikemii było lepsze zwłaszcza w pierwszych 5 latach, a ciężkie hipoglikemie były wyraźnie rzadsze niż w cukrzycy typu 1 u dzieci. Teraz: wyrównanie glikemii jest zwykle lepsze, a stwierdzenie bez źródła o hipoglikemiach usunięto. Źródło: Evans-Molina C et al., Diabetes Obes Metab. 2025;27(Suppl 6):57-68 (PMID 40230204).
  • 22 października 2026 · typ-1/remisja — Przed: dorośli z LADA mogli mieć miesiąc miodowy trwający 3 lata, a podsumowanie podawało, że w LADA jest dłuższy. Teraz: u dorosłych z LADA niszczenie komórek beta przebiega wolniej, a insulina może stać się potrzebna dopiero po kilku latach. Źródło: Marcon LMR et al., Case Rep Endocrinol. 2022;2022:9363543 (PMID 35355800).
  • 22 października 2026 · typ-1/masa-ciala — Przed: nadmierna masa ciała przyspieszała przejście ze stadium 1 do stadium 2, a nagłówek nazywał ją jedynym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka. Teraz: u dzieci z autoprzeciwciałami nadmierna masa ciała wiąże się z około 63% większym ryzykiem klinicznej cukrzycy i jest jednym z nielicznych modyfikowalnych czynników ryzyka. Źródło: Ferrara CT et al., Diabetes Care. 2017;40(5):698-701 (PMID 28202550).
  • 22 października 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: peptyd C miał trzy progi bez źródła, a coroczne badanie w pierwszych pięciu latach przedstawiano jako regułę. Teraz: powyżej 0,2 nmol/l (0,6 ng/ml) peptyd C wskazuje na zachowaną czynność komórek beta, a oznacza się go głównie wtedy, gdy typ cukrzycy jest niepewny. Źródło: Leighton E et al., Diabetes Ther. 2017;8(3):475-487 (PMID 28484968). Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 22 października 2026 · typ-1/stres — Przed: nagłówek podawał bez źródła, że 1 na 3 pacjentów ma też inną chorobę autoimmunologiczną. Teraz: nagłówek pokazuje około trzykrotnie większe ryzyko cukrzycy typu 1 po ciężkim wydarzeniu życiowym. Źródło: Nygren M et al., Diabetologia. 2015;58(6):1188-1197 (PMID 25870022).
  • 22 października 2026 · sensory/technologia — Przed: większość pacjentów czuła przy wszczepianiu sensora tylko ukłucie znieczulenia. Teraz: w badaniach ból lub dyskomfort w miejscu sensora wystąpiły u najwyżej 3 na 100 osób, bez ciężkich zdarzeń związanych z urządzeniem. Źródło: Deiss D et al., Diabetes Technol Ther. 2020;22(1):48-52 (PMID 31418587).
  • 22 października 2026 · typ-1/czynniki-okoloporodowe — Przed: związek z konfliktem Rh zniknął dzięki profilaktyce immunoglobuliną anty-D. Teraz: związek nie pojawia się już we współczesnych kohortach obserwowanych od urodzenia, a wyjaśnienie bez źródła usunięto. Źródło: Waernbaum I et al., Diabetologia. 2019;62(7):1173-1184 (PMID 31041471).
  • 22 października 2026 · typ-1/czynniki-zywieniowe — Przed: wysoka masa urodzeniowa była czynnikiem modyfikowalnym przez wyrównanie glikemii w ciąży, a produkty o niskim indeksie glikemicznym były strategią zapobiegania. Teraz: związek utrzymuje się po uwzględnieniu cukrzycy matki, a wpływ produktów o niskim indeksie glikemicznym na przebieg choroby nie jest udowodniony. Źródło: Cardwell CR et al., Diabetologia. 2010;53(4):641-651 (PMID 20063147). Lamb MM et al., Diabetologia. 2015;58(9):2027-2034 (PMID 26048237).
  • 22 października 2026 · typ-1/zywienie — Przed: słodziki wpływały na mikrobiom tylko przy bardzo dużym, długotrwałym spożyciu. Teraz: wpływ słodzików na mikrobiom i tolerancję glukozy jest wciąż niepewny, a wyniki są sprzeczne. Źródło: Angelin M et al., Front Nutr. 2024;11:1411560 (PMID 38988858).
  • 22 października 2026 · kalkulatory/phq-9 — Przed: aktywne poszukiwanie depresji zalecano bez źródła i bez częstotliwości. Teraz: depresja jest w cukrzycy około dwa razy częstsza, a objawów depresyjnych szuka się u wszystkich pacjentów co najmniej raz w roku. Źródło: Anderson RJ et al., Diabetes Care. 2001;24(6):1069-1078 (PMID 11375373). American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S89-S131 (PMID 41358898).
  • 22 października 2026 · sensory/przepisywanie — Przed: wiele sensorów bez recepty aktualizowało wartość co 15 minut, a nagłówek i podsumowanie podawały, że pokazują tylko trendy. Teraz: niektóre sensory bez recepty aktualizują wartość co 15 minut, a wszystkie pokazują wartości i trendy, ale bez alarmów. Źródło: U.S. FDA, 5.03.2024.
  • 22 października 2026 · typ-1/sniadanie-ponizej-30-g — Przed: tłuszcz z orzechów spowalniał wzrost glikemii, a dwa cytowane źródła nie potwierdzały tych stwierdzeń. Teraz: tłuszcz może spowolnić opróżnianie żołądka, więc glikemia rośnie wolniej w pierwszych godzinach, a u niektórych osób sama kofeina może podnieść glikemię. Źródło: Bell KJ et al., Diabetes Care. 2015;38(6):1008-1015 (PMID 25998293).
  • 22 października 2026 · typ-1/witamina-d — Przed: w ciąży zalecano około 6000 IU/dobę, a dawki u matki 400–600 IU/dobę uważano za niewystarczające. Teraz: niektóre wytyczne proponują w ciąży suplementację powyżej 600 IU/dobę, bez przekraczania 4000 IU/dobę, a w czasie karmienia piersią 6400 IU/dobę zapewnia witaminę D potrzebną niemowlęciu. Źródło: Demay MB et al., J Clin Endocrinol Metab. 2024;109(8):1907-1947 (PMID 38828931). Ross AC et al., J Clin Endocrinol Metab. 2011;96(1):53-58 (PMID 21118827). Hollis BW et al., Pediatrics. 2015;136(4):625-634 (PMID 26416936).
  • 22 października 2026 · pompy/z-drenem — Przed: zestaw infuzyjny wymieniano co trzy dni. Teraz: zestaw wymienia się co 2–3 dni, zależnie od rodzaju, albo wcześniej, jeśli trzeba. Tak samo na stronach o różnicach i o ciągłym wlewie. Źródło: Deiss D et al., Diabetes Technol Ther. 2016;18(9):517-524 (PMID 27526329).
  • 22 października 2026 · typ-1/po-hipoglikemii — Przed: ponowna ocena leczenia była potrzebna po jednym ciężkim epizodzie albo po kilku epizodach poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l) w ciągu tygodnia. Teraz: jeden epizod poziomu 2, poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l), albo poziomu 3 wystarczy, by ponownie ocenić leczenie. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 22 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: łagodniejszy cel, poniżej 8% (64 mmol/mol), wiązano ze starszym wiekiem, a ostrzejszy z młodym wiekiem. Teraz: łagodniejszy cel zależy od ciężkich lub częstych hipoglikemii, innych poważnych chorób i zaawansowanych powikłań, a ostrzejszy od dobrego zdrowia. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 22 października 2026 · typ-1/blonnik-i-poliole — Przed: na etykiecie europejskiej niczego nie odejmowano, choć ta sama strona odejmowała połowę polioli powyżej 5 g na porcję. Teraz: na etykiecie europejskiej nie odejmujesz błonnika, a od węglowodanów odejmujesz połowę polioli powyżej 5 g na porcję i cały erytrytol. Ta sama zasada jest na stronie o etykiecie. Źródło: Zumbé A et al., Br J Nutr. 2001;85(Suppl 1):S31-S45 (PMID 11318000). Regulation (EU) No 1169/2011, OJ L 304:18-63.
  • 22 października 2026 · typ-1/kryteria-rozpoznania — Przed: do potwierdzenia potrzebne było drugie badanie z innej próbki, a typ 1 rozpoznawano wyłącznie na podstawie glikemii albo HbA1c. Teraz: potwierdzenie może pochodzić z innego badania tej samej próbki albo z tego samego badania powtórzonego innego dnia. Glikemia i HbA1c rozpoznają cukrzycę, a typ 1 ustala się potem na podstawie obrazu klinicznego, autoprzeciwciał i peptydu C. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49 (PMID 41358893).
  • 22 października 2026 · typ-1/dlaczego-hipoglikemia — Przed: odpowiedź glukagonu na hipoglikemię tylko czasem zanikała. Teraz: odpowiedź glukagonu zanika u większości chorych w pierwszych latach cukrzycy. Źródło: Abraham MB et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1322-1340 (PMID 36537534).
  • 22 października 2026 · typ-1/posilek-ponizej-30-g — Przed: zasada obliczania dawki insuliny nie zmieniała się przy małych posiłkach. Teraz: przy posiłkach zawierających 20 g węglowodanów lub mniej zwykły przelicznik może dać za mało insuliny, a lekarz może go dostosować. Tak samo na stronie o obiedzie. Źródło: Cordon NM et al., Diabet Med. 2022;39(2):e14675 (PMID 34415640).
  • 22 października 2026 · typ-1/modele-insulinoterapii — Przed: model basal-bolus dawał najlepsze możliwe wyrównanie glikemii, bez zastrzeżeń. Teraz: model basal-bolus daje najlepsze wyrównanie glikemii możliwe przy wstrzyknięciach. Źródło: Cengiz E et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1277-1296 (PMID 36537533).
  • 22 października 2026 · typ-1/choroby-autoimmunologiczne — Przed: tarczycę i celiakię badano okresowo, przez całe życie, nawet bez objawów. Teraz: tarczycę bada się okresowo. Celiakii szuka się bez objawów tylko u dzieci, w chwili rozpoznania, w ciągu pierwszych dwóch lat i po pięciu latach, a u dorosłych wtedy, gdy wskazują na nią objawy lub wyniki badań. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S61-S88 (PMID 41358897). American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S297-S320 (PMID 41358890).
  • 22 października 2026 · typ-2/zrozumiec-cukrzyce-typu-2 — Przed: cukrzyca typu 2 stanowiła 90% przypadków, a u młodych osób powikłania pojawiały się 10–15 lat wcześniej. Teraz: cukrzyca typu 2 stanowi 90–95% przypadków, a u osób rozpoznanych w młodym wieku powikłania pojawiają się wcześniej, bez stałej liczby. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49 (PMID 41358893).
  • 22 października 2026 · wtorna/trzustkowa — Przed: cukrzycę typu 2 definiowano przez insulinooporność. Teraz: w cukrzycy typu 2 wydzielanie insuliny stopniowo spada, często na tle insulinooporności. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49 (PMID 41358893).
  • 22 października 2026 · typ-1/powrot-autoimmunizacji — Przed: atak autoimmunologiczny wracał po miesiącu miodowym, a miesiąc miodowy był dłuższy przy rozpoznaniu po okresie dojrzewania. Teraz: atak autoimmunologiczny trwa także w czasie miesiąca miodowego. Występuje on częściej u dzieci z rozpoznaniem po 5. roku życia, bez kwasicy ketonowej i z większą rezerwą komórek beta. Źródło: Cabrera SM et al., Diabetologia. 2018;61(11):2356-2370 (PMID 30167736). Cimbek EA et al., J Pediatr Endocrinol Metab. 2021;34(10):1311-1317 (PMID 34271601).
  • 22 października 2026 · typ-1/badanie-autoprzeciwcial — Przed: dodatni wynik powtarzano po około trzech miesiącach, najlepiej tą samą metodą laboratoryjną. Teraz: badanie powtarza się najpóźniej po trzech miesiącach, najlepiej w niezależnym laboratorium z certyfikatem IASP. Źródło: Haller MJ et al., Horm Res Paediatr. 2024;97(6):529-545 (PMID 39662065).
  • 22 października 2026 · typ-1/hipoglikemia — Przed: łagodne epizody hipoglikemii nie zostawiały trwałych szkód. Teraz: częste epizody hipoglikemii osłabiają sygnały ostrzegawcze i zwiększają ryzyko ciężkiej hipoglikemii. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 22 października 2026 · typ-1/leczenie-ciezkiej-hipoglikemii — Przed: skuteczność glukagonu wynosiła prawie 100% w obu postaciach, bez żadnych warunków. Teraz: skuteczność bliska 100% pochodzi z badań i dotyczy sytuacji, gdy cała dawka zostanie prawidłowo podana. Źródło: Pontiroli AE et al., Acta Diabetol. 2020;57(6):743-749 (PMID 32025860). Yale JF et al., Diabetes Technol Ther. 2017;19(7):423-432 (PMID 28556672).
  • 22 października 2026 · typ-1/produkty-weglowodanowe — Przed: tłuszcz i białko jedynie opóźniały wzrost glikemii, a prosta zasada liczenia pomijała mleko i rośliny strączkowe. Teraz: tłuszcz i białko mogą też zwiększać wzrost glikemii, a prosta zasada obejmuje rośliny strączkowe, mleko i jogurt. Źródło: Bell KJ et al., Diabetes Care. 2015;38(6):1008-1015 (PMID 25998293).
  • 22 października 2026 · slowniczek — Przed: insulina NPH działała 12–16 godzin, sensor wszczepialny działał kilka miesięcy, a wszystkie nowoczesne sensory były kalibrowane fabrycznie. Teraz: NPH działa 12–18 godzin, sensor wszczepialny działa do roku, a niektóre sensory wymagają kalibracji. Doprecyzowano też stadia, metforminę, pętlę hybrydową, adrenalinę i pompę naklejaną do insuliny bazowej. Źródło: Cengiz E et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1277-1296 (PMID 36537533). Bailey TS et al., Diabetes Technol Ther. 2025;27(5):407-411 (PMID 39869118).
  • 23 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: tytuł, opis i nagłówek strony mówiły, że HbA1c pokazuje średnią glikemię z 3 miesięcy. Teraz: okno to 2–3 miesiące na całej stronie, tak jak w treści i w pozostałej części serwisu. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 24 października 2026 · typ-1/lada — Przed: progresję LADA do insulinozależności nazywano „nieuchronną (w ciągu lat)”. Teraz: progresja do zapotrzebowania na insulinę trwa zwykle lata. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 24 października 2026 · typ-1/szacowanie-porcji — Przed: szacowanie porcji „prawie zawsze” zaniżało. Teraz: duże posiłki są zwykle zaniżane, a przekąski i małe posiłki częściej zawyżane; tak samo na stronie o ważeniu. Źródło: Brazeau AS et al., Diabetes Res Clin Pract. 2013;99(1):19-23 (PMID 23146371).
  • 24 października 2026 · typ-1/objawy-hipoglikemii — Przed: odczuwanie hipoglikemii „wraca w 3–4 tygodnie”, a obrona hormonalna „nie wraca”. Teraz: u wielu pacjentów odczuwanie wraca po 3–4 tygodniach ścisłego unikania, a obrona hormonalna odbudowuje się wolniej i często niepełnie. Źródło: Dagogo-Jack S et al., Diabetes. 1994;43(12):1426-1434 (PMID 7958494).
  • 24 października 2026 · typ-1/nieswiadomosc-hipoglikemii — Przed: nieświadomość „często ustępuje całkowicie”, a adrenalina „odbudowuje się co najwyżej częściowo”. Teraz: objawy ostrzegawcze wracają u większości pacjentów, odpowiedź adrenaliny odbudowuje się wolniej i niestale, a glukagon zwykle pozostaje niski. Źródło: Dagogo-Jack SE et al., J Clin Invest. 1993;91(3):819-828 (PMID 8450063).
  • 24 października 2026 · typ-1/dlaczego-hipoglikemia — Przed: „Odzyskujesz ostrzeżenie, ale nie automatyczną obronę hormonalną.” Teraz: odpowiedź hormonalna odbudowuje się wolniej i nie u wszystkich pacjentów; w jednym badaniu nie wróciła nawet po trzech miesiącach. Źródło: Dagogo-Jack S et al., Diabetes. 1994;43(12):1426-1434 (PMID 7958494).
  • 24 października 2026 · typ-1/sport — Przed: sport wyczynowy był „zdecydowanie zalecany”. Teraz: sport wyczynowy jest zgodny z cukrzycą typu 1, a regularna aktywność fizyczna jest zalecana prawie wszystkim pacjentom; tak samo w nagłówku. Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(5):377-390 (PMID 28126459).
  • 24 października 2026 · typ-1/witamina-d — Przed: suplementacja witaminy D „nie obniża miana” autoprzeciwciał. Teraz: nie ma solidnych dowodów, że suplementacja obniża miano, a małe badania dają sprzeczne wyniki. Źródło: Mourelatou NG et al., Nutrients. 2024;16(23):4072 (PMID 39683465).
  • 24 października 2026 · typ-1/smiertelnosc — Przed: sensory z alarmami „istotnie zmniejszyły ciężkie hipoglikemie”. Teraz: sensory zmniejszają liczbę hipoglikemii, a u osób z nieświadomością hipoglikemii zmniejszają też ciężkie. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 24 października 2026 · pompy/ograniczenia — Przed: „u większości pacjentów korzyści uzasadniają ten koszt”. Teraz: dodatkowy koszt jest uzasadniony zwłaszcza wtedy, gdy na wstrzyknięciach masz trudną do opanowania glikemię albo częste hipoglikemie. Źródło: Roze S et al., Diabet Med. 2015;32(11):1415-1424 (PMID 25962621).
  • 24 października 2026 · pompy/ciagly-wlew — Przed: hormony, „których żadna pompa nie zastąpi”; „większość może też dodawać małe korekty automatyczne”; „badania przeprowadzono u dzieci”. Teraz: hormony, których pompa insulinowa nie zastąpi, odpowiedź glukagonu jest często osłabiona; wszystkie wykonują też małe korekty automatyczne, niektóre osobnymi bolusami; jedno badanie obserwowało dzieci. Źródło: Boughton CK et al., Diabetologia. 2021;64(5):1007-1015 (PMID 33550442).
  • 24 października 2026 · sensory/czas-uzytkowania — Przed: „niezależnie od typu krótki okres rozgrzewania”; implant „unika problemów skórnych powodowanych przez klej”, „2–3 mm”. Teraz: każdy sensor ma okres rozgrzewania; przy wszczepialnym trwa on cały dzień, po czym następują kalibracje; implant nie może odkleić się przypadkiem, a odłączany nadajnik przykleja się klejem silikonowym, który rzadko i tylko przejściowo drażni skórę. Źródło: Senseonics et al., Senseonics, 2024 i Deiss D et al., Diabetes Technol Ther. 2020;22(1):48-52 (PMID 31418587).
  • 24 października 2026 · sensory/uzupelniajacy — Przed: technologia sensora pomocniczego „jest albo starsza, albo mniej udaną kopią, więc rzeczywista dokładność jest mniejsza”. Teraz: jego dokładności nie udowodniono na poziomie wymaganym do decyzji terapeutycznych, albo dlatego, że technologia jest starsza, albo dlatego, że nie testowano jej w ten sposób. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S150-S165 (PMID 41358889).
  • 24 października 2026 · pompy/bez-drenu — Przed: „pompy plastrowej nie można zdjąć tymczasowo”; „wodoodporna”. Teraz: większości pomp plastrowych nie można zdjąć tymczasowo; zwykle odporna na wodę. Źródło: Ulbrich S et al., J Diabetes Sci Technol. 2020;14(2):324-327 (PMID 31452394).
  • 24 października 2026 · typ-1/zywienie — Przed: „bezpieczne granice to jeden standardowy drink dla kobiet i najwyżej dwa dla mężczyzn”. Teraz: jeśli pijesz, najwyżej jeden standardowy drink dziennie dla kobiet i najwyżej dwa dla mężczyzn; żadna ilość alkoholu nie jest uznawana za bezpieczną. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S89-S131 (PMID 41358898).
  • 24 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: igłami 4 mm „możesz wkłuć się prostopadle, bez fałdu”. Teraz: większość dorosłych może wstrzykiwać prostopadle bez fałdu; małe dzieci i osoby bardzo szczupłe mogą potrzebować fałdu nawet przy igle 4 mm. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 24 października 2026 · typ-1/psychologia — Przed: jakość życia „jest zbliżona do populacji ogólnej, choć zwykle nieco niższa”. Teraz: jakość życia z cukrzycą typu 1 jest średnio niższa niż u zdrowych rówieśników, zwłaszcza w szkole albo w pracy i przez zmęczenie. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 24 października 2026 · typ-1/masa-ciala — Przed: mechanizm „akceleratora” podawano jako fakt („przyspieszony czynnościowy ubytek masy komórek beta”). Teraz: proponowany mechanizm jest w istocie metaboliczny; insulinooporność wiąże się z szybszą progresją, ale dokładny mechanizm pozostaje do wyjaśnienia. Źródło: Wilkin TJ, Diabetologia. 2001;44(7):914-922 (PMID 11508279).
  • 24 października 2026 · typ-1/mimikra-molekularna — Przed: łańcuch coxsackie → limfocyty T → trzustka był w trybie orzekającym („rozpoznawane dokładnie tak samo”). Teraz: łańcuch jest sformułowany jako hipoteza („mogłyby dotrzeć”, „uwalniałyby”), a niektóre limfocyty T rozpoznają oba. Źródło: Parviainen A et al., Diabetes Care. 2024;47(1):97-100 (PMID 37861431).
  • 24 października 2026 · wtorna/trzustkowa — Przed: nowa cukrzyca po 50. roku życia „wymaga badań obrazowych”; niska elastaza w kale „potwierdza uszkodzenie zewnątrzwydzielnicze”. Teraz: nowa cukrzyca może o 2–3 lata poprzedzać rozpoznanie raka trzustki i wraz z utratą masy ciała wymaga badań obrazowych; niska elastaza przemawia za uszkodzeniem zewnątrzwydzielniczym, ale występuje też w długotrwałej cukrzycy, więc interpretuje się ją razem z obrazowaniem. Źródło: Pannala R et al., Lancet Oncol. 2009;10(1):88-95 (PMID 19111249) i Hart PA et al., Lancet Gastroenterol Hepatol. 2016;1(3):226-237 (PMID 28404095).
  • 24 października 2026 · pompy/korzysci — Przed: system „sam zmniejsza przepływ, nawet jeśli środki ostrożności zostały już podjęte”. Teraz: system sprzężony z sensorem sam zmniejsza insulinę, gdy glikemia zaczyna spadać, ale przygotowanie z wyprzedzeniem pozostaje konieczne. Źródło: Moser O et al., Diabetologia. 2025;68(2):255-280 (PMID 39653802).
  • 24 października 2026 · pompy/naklejana-bazowa — Przed: przy prześwietleniu „ryzyko uważa się za bardzo małe, ale niektóre instrukcje wymagają zdjęcia”. Teraz: plaster zdejmuje się przed tomografią, a zdjęcie zaleca się także przed zwykłym prześwietleniem. Źródło: Mader JK et al., Diabet Med. 2018;35(10):1448-1456 (PMID 29888811).
  • 24 października 2026 · sensory/przepisywanie — Przed: sensor był „opcjonalny” u „pacjentów z typem 2 leczonych tabletkami lub dietą”. Teraz: opcjonalny u osób, które nie stosują insuliny ani innych leków mogących wywołać hipoglikemię (na przykład pochodnych sulfonylomocznika), i u osób ze stanem przedcukrzycowym. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S150-S165 (PMID 41358889).
  • 24 października 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: czynniki chroniące własną produkcję „obejmują starszy wiek zachorowania, lepsze wyrównanie glikemii, brak innych chorób autoimmunologicznych”; lista leków zawierała „anty-CD3, anty-CD20, sirolimus, takrolimus, insulinę doustną, szczepionkę GAD”. Teraz: własna produkcja maleje z latami choroby i bywa większa, gdy zachorowanie następuje po wczesnym dzieciństwie, a czynniki ją chroniące nie są jeszcze ustalone; leki, które spowolniły spadek peptydu C: rytuksymab, abatacept, teplizumab, werapamil, barycytynib, golimumab. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 24 października 2026 · typ-1/mikrobiom — Przed: probiotyki „w pierwszych miesiącach życia mogłyby wiązać się z mniejszym ryzykiem u dzieci predysponowanych genetycznie”. Teraz: probiotyki w pierwszym miesiącu życia wiązały się z mniejszym ryzykiem autoimmunizacji wysp, ale tylko u dzieci z genotypem najwyższego ryzyka (DR3/DR4). Źródło: Uusitalo U et al., JAMA Pediatr. 2016;170(1):20-28 (PMID 26552054).
  • 24 października 2026 · typ-1/obiad-ponizej-30-g — Przed: przy makaronie „prawdziwym zyskiem jest łagodniejszy wzrost glikemii, zwłaszcza ugotowanego al dente”. Teraz: w praktyce liczysz go tak samo; po makaronie, pełnoziarnistym albo białym, glikemia rośnie łagodniej niż po białym ryżu. Źródło: Zavitsanou S et al., Diabetes Technol Ther. 2019;21(9):485-492 (PMID 31225739).
  • 24 października 2026 · typ-1/kryteria-rozpoznania — Przed: „u dzieci i młodzieży IAA i IA-2 pojawiają się często jako pierwsze”. Teraz: u dzieci jako pierwsze pojawiają się zwykle przeciwciała przeciwinsulinowe (IAA), zwłaszcza u małych dzieci, albo przeciwciała anty-GAD65. Źródło: Evans-Molina C et al., Diabetes Obes Metab. 2025;27(Suppl 6):57-68 (PMID 40230204).
  • 24 października 2026 · typ-1/szerzenie-autoimmunizacji — Przed: odstęp do drugiego przeciwciała był „na ogół krótki, kilka miesięcy”, a pierwsze przeciwciało pojawiało się „z reguły dokładnie w wieku roku”. Teraz: drugie przeciwciało pojawia się zwykle kilka miesięcy po pierwszym, średnio około 7 miesięcy później, a pierwsze najczęściej między 1. a 2. rokiem życia. Źródło: Ziegler AG et al., JAMA. 2013;309(23):2473-2479 (PMID 23780460).
  • 24 października 2026 · typ-1/roznice — Przed: po cukrzycy ciążowej „wskazane jest ponowne badanie glikemii 4–12 tygodni po porodzie”. Teraz: po cukrzycy ciążowej wykonuje się doustny test tolerancji glukozy z 75 g, 4–12 tygodni po porodzie. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S321-S338 (PMID 41358885).
  • 24 października 2026 · typ-1/genetyka — Przed: programy przesiewowe nazwano zbiorczo „genetycznymi” (Fr1da, GPPAD, type1screen, TrialNet, ASK, CASCADE). Teraz: przesiew genetyczny u noworodków (GPPAD) albo przez autoprzeciwciała (Fr1da, type1screen.org, TrialNet, ASK Health, CASCADE Kids), z krajami, w których działają. Źródło: Haller MJ et al., Horm Res Paediatr. 2024;97(6):529-545 (PMID 39662065).
  • 24 października 2026 · typ-1/czynniki-zywieniowe — Przed: „dzieci z cukrzycą spożywały więcej azotynów”; wprowadzanie zbóż „przed 4. miesiącem i po 6.–7. miesiącu wydaje się zwiększać ryzyko”. Teraz: dzieci o większym spożyciu azotynów miały większe ryzyko, ale pewność danych jest niska; wprowadzenie w pierwszych 3 miesiącach i od 7. miesiąca wiązało się z większym ryzykiem autoimmunizacji; tak samo na stronie okołoporodowej. Źródło: Lamb MM et al., Diabetologia. 2015;58(9):2027-2034 (PMID 26048237).
  • 24 października 2026 · typ-1/posilek-ponizej-30-g — Przed: „jeśli porcje białka albo tłuszczu są zwyczajne, dawki insuliny się nie zmienia”. Teraz: przy zwykłym posiłku normalna porcja białka i tłuszczu z reguły nie zmienia dawki; przy posiłku poniżej 30 g węglowodanów nawet zwyczajna porcja może podnieść glikemię po kilku godzinach. Źródło: Smart CE et al., Diabet Med. 2012;29(7):e21-e24 (PMID 22268422).
  • 24 października 2026 · typ-1/badanie-autoprzeciwcial — Przed: „najdokładniejsze metody to ECL i LIPS”, a ELISA była „niższej jakości”. Teraz: kilka metod, jak ECL, LIPS albo ELISA typu bridge, działa dobrze, a kluczowym kryterium jest udział laboratorium w programie IASP. Źródło: Marzinotto I et al., Diabetes Care. 2026;49(4):607-615 (PMID 41575380).
  • 24 października 2026 · typ-1/powrot-autoimmunizacji — Przed: „obecność kilku typów autoprzeciwciał wskazuje na szerszy atak i większe ryzyko progresji”; pamięć immunologiczna „karmiona” przez komórki beta. Teraz: z latami układ odpornościowy odpowiada na coraz więcej celów w komórce beta, co jest znakiem, że atak się rozszerza; rycina mówi to samo. Źródło: Foster WS et al., J Immunol. 2025;214(5):862-871 (PMID 40073096).
  • 24 października 2026 · typ-1/po-hipoglikemii — Przed: „codzienne łagodne epizody albo dwa epizody nocne w tygodniu to wyraźny sygnał”. Teraz: czas poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l) przekraczający 4% dnia, powtarzające się epizody poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l) i nawracające hipoglikemie nocne to wyraźne sygnały. Źródło: Battelino T et al., Diabetes Care. 2019;42(8):1593-1603 (PMID 31177185).
  • 24 października 2026 · typ-1/hipoglikemia — Przed: „tak niska wartość bez żadnego objawu to sygnał nieświadomości”. Teraz: tak niska wartość bez objawów, zwłaszcza jeśli powtarza się na jawie, jest często sygnałem nieświadomości hipoglikemii. Źródło: Divilly P et al., Diabetes Care. 2024;47(10):1769-1777 (PMID 39207738).
  • 24 października 2026 · typ-1/autoprzeciwciala — Przed: IA-2 było „enzymem z grupy fosfataz tyrozynowych”, TSPAN7 „białkiem ziarnistości spokrewnionym z IA-2”, a neoantygeny powstawały „jak przedwczesne starzenie” białek. Teraz: IA-2 to białko z rodziny fosfataz tyrozynowych bez aktywności enzymatycznej; TSPAN7 to białko błonowe komórek wysp; neoantygeny powstają, gdy białka komórek beta ulegają chemicznej modyfikacji pod wpływem stresu i zapalenia. Źródło: Wenzlau JM et al., Curr Diab Rep. 2013;13(5):608-615 (PMID 23900975) i Mauvais FX et al., Diabetes Obes Metab. 2025;27(Suppl 6):40-56 (PMID 40375390).
  • 24 października 2026 · typ-1/gramy-weglowodanow — Przed: porcja mierzyła „substancję podnoszącą glikemię, czyli glukozę”. Teraz: porcja mierzy, ile węglowodanów zawiera posiłek, czyli tę część, która we krwi staje się glukozą. Źródło: Annan SF et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1297-1321 (PMID 36468223).
  • 24 października 2026 · typ-1/dlaczego-hipoglikemia — Przed: pierwszą obroną było „wyłączenie wydzielania insuliny” („tu wyłącza się własna insulina”). Teraz: pierwszą obroną jest zmniejszenie wydzielania insuliny („tu spada własna insulina”), w nagłówku i w tekście. Źródło: Sprague JE et al., Pediatr Endocrinol Rev. 2011;9(1):463-473 (PMID 22783644).
  • 24 października 2026 · typ-1/przebieg — Przed: „distres cukrzycowy” oznaczał „wyczerpanie codziennym prowadzeniem choroby”. Teraz: „distres cukrzycowy” oznacza obciążenie emocjonalne i troski związane z codziennym prowadzeniem choroby. Źródło: Lin YK et al., Diabetes Technol Ther. 2024;26(10):739-747 (PMID 38662427).
  • 24 października 2026 · typ-1/rodzaje-insulin — Przed: cukier z wątroby „bezwzględnie wymagał odtrutki”; tabletki „pobudzają trzustkę albo poprawiają wrażliwość”; NPH „w większości krajów nie powinno już być”; „wszystkie nowoczesne insuliny to analogi”; analog długo działający „zaczyna działać po 1–2 godzinach”; tabela NPH 1–2/4–8/12–18 h, długo działający ≈24 h, szybki szczyt 1–2 h. Teraz: bez insuliny bazowej organizm wytwarza ciała ketonowe, które prowadzą do kwasicy ketonowej; tabletki pobudzają trzustkę, zwiększają wrażliwość albo usuwają cukier z moczem, ale żadna nie zastępuje insuliny w typie 1; NPH nadal jest używana w wielu krajach; większość nowoczesnych insulin do wstrzykiwań to analogi; analog długo działający zaczyna działać po kilku godzinach (degludec 0,5–1,5 godziny, glargine 2–4 godzin); tabela i rycina: NPH 2–4/4–12/12–24 h, długo działający 1–4 h, glargine U100 ≈24 h, U300 30–36 h, degludec ponad 42 h, szybki szczyt 1–3 h. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450) i Cengiz E et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1277-1296 (PMID 36537533).
  • 24 października 2026 · typ-1/potwierdzenie-hipoglikemii — Przed: „oficjalna nazwa tego zachowania sensora to NSA”. Teraz: w badaniach zjawisko to występuje pod nazwami NSA (nocturnal sensor attenuation) albo PISA (pressure-induced sensor attenuation). Źródło: Wang X et al., Diabetes Technol Ther. 2015;17(11):780-786 (PMID 26177299) i Baysal N et al., J Diabetes Sci Technol. 2014;8(6):1091-1096 (PMID 25316716).
  • 24 października 2026 · sensory/plyn-tkankowy — Przed: wyświetlana wartość „czasem bliska zeru”; „nocne tłumienie sygnału (nocturnal signal attenuation)”. Teraz: wartość „czasem w zakresie hipoglikemii”; „nocne tłumienie sensora (nocturnal sensor attenuation, NSA)”, z nowym źródłem. Źródło: Wang X et al., Diabetes Technol Ther. 2015;17(11):780-786 (PMID 26177299).
  • 24 października 2026 · pompy/z-drenem — Przed: „cienka rurka (z teflonu)”. Teraz: cienka plastikowa rurka; kaniula to zwykle miękka rurka z teflonu, rzadziej cienka stalowa igła. Źródło: Heinemann L et al., J Diabetes Sci Technol. 2012;6(4):954-964 (PMID 22920824).
  • 24 października 2026 · pompy/jak-dziala — Przed: różnicą wobec trzustki było „podskórnie, a nie dożylnie”. Teraz: insulina z pompy podawana jest pod skórę, a nie do żyły wrotnej, która prowadzi insulinę z trzustki prosto do wątroby. Źródło: Edgerton DS et al., Am J Physiol Endocrinol Metab. 2021;320(5):E891-E897 (PMID 33813879).
  • 24 października 2026 · sensory/zasada-pomiaru — Przed: błona przepuszcza „niewielką, kontrolowaną ilość glukozy”, a tempo „wyznacza błona, a nie glukoza dookoła”. Teraz: błona przepuszcza tylko niewielką część otaczającej glukozy; ta część pozostaje proporcjonalna do stężenia na zewnątrz, a enzym się nie wysyca. Źródło: Wu M et al., Talanta. 2024;273:125933 (PMID 38503127).
  • 24 października 2026 · sensory/zasada-wszczepialnych — Przed: paracetamol i witamina C nie zakłócają, „bo nie zachodzi tu żadna reakcja enzymatyczna”. Teraz: nie zakłócają, bo pomiar jest optyczny, a nie elektrochemiczny (tekst, wnioski i rycina). Źródło: Lorenz C et al., Diabetes Technol Ther. 2018;20(5):344-352 (PMID 29600877).
  • 24 października 2026 · sensory/cgm-profesjonalne — Przed: wartości były „zapisywane w pamięci aplikacji w telefonie albo czytnika”. Teraz: wartości zapisywane są w pamięci sensora albo nadajnika; w modelach, które je wyświetlają, trafiają też do aplikacji. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S150-S165 (PMID 41358889).
  • 24 października 2026 · typ-1/sport — Przed: efekt „nasila się po 30 minutach, gdy mięśniowe zapasy glikogenu się wyczerpują”. Teraz: przy długim wysiłku mięśnie zużywają mniej własnego glikogenu, a więcej glukozy z krwi; bez dostosowania insuliny hipoglikemia pojawia się u wielu pacjentów po około 45 minutach wysiłku tlenowego. Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(5):377-390 (PMID 28126459).
  • 24 października 2026 · typ-1/mimikra-molekularna — Przed: SARS-CoV-2 zakażał komórki beta „w laboratorium”, przez „ACE2 i TMPRSS2”. Teraz: zakażał komórki beta zarówno w laboratorium, jak i w trzustce niektórych pacjentów zmarłych na COVID-19; komórki beta mają receptor ACE2 i inne czynniki wnikania, zwłaszcza neuropilinę 1 (NRP1). Źródło: Wu CT et al., Cell Metab. 2021;33(8):1565-1576.e5 (PMID 34081912).
  • 24 października 2026 · typ-1/smiertelnosc — Przed: „jedna na 15 osób ze świeżo rozpoznaną cukrzycą umiera już w chwili początku choroby”. Teraz: jedna na 15 osób, u których choroba się zaczyna, umiera w pierwszym roku, zanim zostanie rozpoznana. Źródło: Gregory GA et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2022;10(10):741-760 (PMID 36113507).
  • 24 października 2026 · sensory/uzupelniajacy — Przed: „FDA w Stanach Zjednoczonych albo EMA w Unii Europejskiej sprawdziła sensor”. Teraz: sensor został oficjalnie oceniony, przez FDA w Stanach Zjednoczonych albo przez jednostkę notyfikowaną w Unii Europejskiej. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S150-S165 (PMID 41358889).
  • 24 października 2026 · kalkulatory/phq-9 — Przed: PHQ-9 i GAD-7 mierzyły, „jak nasilone” były objawy. Teraz: PHQ-9 i GAD-7 mierzą, jak często objawy dokuczały Ci w ciągu ostatnich dwóch tygodni. Źródło: Kroenke K et al., J Gen Intern Med. 2001;16(9):606-613 (PMID 11556941) i Spitzer RL et al., Arch Intern Med. 2006;166(10):1092-1097 (PMID 16717171).
  • 24 października 2026 · kalkulatory/ryzyko-sercowo-naczyniowe — Przed: równania rozszerzone odróżniały cukrzycę dobrze wyrównaną od „takiej z długo utrzymującą się wysoką glikemią”. Teraz: odróżniają cukrzycę dobrze wyrównaną od takiej z wysoką glikemią w ostatnich 2–3 miesiącach, czyli w oknie HbA1c. Źródło: Khan SS et al., Circulation. 2024;149(6):430-449 (PMID 37947085).
  • 24 października 2026 · kalkulatory/cisnienie-tetnicze — Przed: „kategoria wchodzi też do oszacowania ryzyka sercowo-naczyniowego”. Teraz: do oszacowania ryzyka sercowo-naczyniowego wchodzi wartość ciśnienia skurczowego, a nie kategoria. Źródło: Jones DW et al., Hypertension. 2025;82(10):e212-e316 (PMID 40811516).
  • 24 października 2026 · typ-1/hba1c — Przed: „u osób bez cukrzycy HbA1c jest poniżej 5,7%”; hemoglobinopatie dawały „zwykle fałszywie niskie wartości”, warianty hemoglobiny „również fałszywie niskie wartości”; DCCT „z 1993 roku”. Teraz: u osób bez cukrzycy i bez stanu przedcukrzycowego HbA1c jest poniżej 5,7%; hemoglobinopatie mogą dawać fałszywie wysokie albo niskie wartości zależnie od metody laboratorium, a niektóre warianty hemoglobiny mogą zakłócać niektóre metody; DCCT, opublikowane w 1993 roku. Źródło: Radin MS, J Gen Intern Med. 2014;29(2):388-394 (PMID 24002631) i DCCT Research Group, N Engl J Med. 1993;329(14):977-986 (PMID 8366922).
  • 24 października 2026 · typ-1/liczenie-weglowodanow — Przed: na rycinie węglowodany „stają się glukozą w ciągu kilku minut, do godziny”. Teraz: stają się glukozą w ciągu kilku minut do dwóch–trzech godzin, zależnie od produktu i reszty posiłku, z nowym źródłem w podpisie. Źródło: Smart CE et al., Diabet Med. 2012;29(7):e21-e24 (PMID 22268422).
  • 24 października 2026 · typ-1/objawy-hipoglikemii — Przed: przy beta-blokerze „drżenie i kołatanie serca mogą prawie całkowicie zniknąć”; sygnał „staje się uboższy, ale nie znika”. Teraz: zwłaszcza przy nieselektywnym beta-blokerze, jak propranolol, drżenie i przyspieszenie tętna mogą być osłabione; sygnał alarmowy może stać się uboższy, ale nie znika. Źródło: Kerr D et al., Br J Clin Pharmacol. 1990;29(6):685-693 (PMID 1974143) i Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 24 października 2026 · typ-1/hipoglikemia — Przed: „fizjologia nie zmienia się z wiekiem”. Teraz: próg leczenia nie zmienia się z wiekiem, choć u dzieci objawy i odpowiedź hormonalna mogą pojawiać się przy nieco wyższych wartościach. Źródło: Abraham MB et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1322-1340 (PMID 36537534).
  • 24 października 2026 · typ-1/wskaznik-wrazliwosci — Przed: „większość pacjentów ma większą wrażliwość w nocy, a mniejszą rano”. Teraz: wielu pacjentów ma mniejszą wrażliwość rano, a większą po południu i wieczorem, a wzorzec różni się u poszczególnych osób. Źródło: Hegab AM, Front Pediatr. 2022;10:854972 (PMID 35350271) i Hinshaw L et al., Diabetes. 2013;62(7):2223-2229 (PMID 23447123).
  • 24 października 2026 · typ-1/leczenie-ciezkiej-hipoglikemii — Przed: dazyglukagon był „nowoczesną opcją”. Teraz: dazyglukagon jest nowszą opcją, dostępną tylko w niektórych krajach. Źródło: Pieber TR et al., Diabetes Care. 2021;44(6):1361-1367 (PMID 35239971).
  • 24 października 2026 · pompy/wszczepialne — Przed: „nie zakłada się pomp wszczepialnych nowym pacjentom”; „jedyny model na rynku”. Teraz: nowe pompy wszczepialne zakłada się tylko w badaniach klinicznych, z modelem nowej generacji; produkcję ostatniego modelu na rynku wstrzymano pod koniec 2020 roku. Źródło: Medtronic MiniMed et al., ClinicalTrials.gov, 2025.
  • 24 października 2026 · kalkulatory/egfr — Przed: CKD-EPI 2021 był „zalecany obecnie na świecie”. Teraz: CKD-EPI 2021 nie stosuje żadnej poprawki na rasę; niektóre laboratoria, zwłaszcza w Europie, używają innych wzorów, jak CKD-EPI 2009 albo EKFC, więc wynik może się różnić. Źródło: Delanaye P et al., Clin Chem Lab Med. 2023;61(1):44-47 (PMID 36279207).
  • 24 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: „ta sama okolica dla tego samego rodzaju insuliny (szybka w brzuch, bazowa w uda)”; „uda są miejscem preferowanym dla insuliny bazowej”. Teraz: ta sama okolica o tej samej porze dnia, zwłaszcza przy insulinie ludzkiej; przy analogach długo działających okolica ma małe znaczenie, ważna jest zmiana miejsc wkłucia. Źródło: Bahendeka S et al., Diabetes Ther. 2019;10(2):341-366 (PMID 30815830).
  • 24 października 2026 · kalkulatory/findrisc — Przed: „z 8 prostych pytań wylicza się wynik od 0 do 26”, ze źródłem z 2003 roku (7 pytań, 0–20). Teraz: wersja używana dziś, z 8 pytaniami, dodała cukrzycę w rodzinie, z nowym źródłem; wynik od 0 do 26 ma teraz właściwe źródło. Źródło: Zhang L et al., PLoS One. 2014;9(5):e97865 (PMID 24852786).
  • 24 października 2026 · typ-1/stadia — Przed: stadium 3 opisywano tylko przez objawy. Teraz: jeśli jesteś monitorowany badaniami, stadium 3 można wykryć także przed pojawieniem się objawów. Źródło: Haller MJ et al., Horm Res Paediatr. 2024;97(6):529-545 (PMID 39662065).
  • 24 października 2026 · typ-1/remisja — Przed: próg remisji częściowej to było tylko „poniżej 0,5 jednostki na kilogram na dobę”; koniec remisji oznaczało „(0,5 jednostki/kg/dobę)”. Teraz: próg to poniżej 0,5 jednostki/kg/dobę razem z HbA1c poniżej 7% (53 mmol/mol); badania używają też HbA1c skorygowanej o dawkę (HbA1c + 4 × dawka w jednostkach/kg/dobę), z remisją przy wyniku najwyżej 9; koniec: ponad 0,5 jednostki/kg/dobę. Źródło: Nwosu BU, Eur Med J Diabetes. 2019;4(1):89-98 (PMID 31069088) i Mittal M et al., World J Clin Cases. 2024;12(1):9-14 (PMID 38292619).
  • 24 października 2026 · slowniczek — Przed: indeks glikemiczny: „miara szybkości, z jaką dany produkt podnosi glikemię”. Teraz: miara wzrostu glikemii wywołanego przez dany produkt, w porównaniu ze wzrostem wywołanym przez glukozę, przy tej samej ilości węglowodanów. Źródło: Reynolds A et al., Lancet. 2019;393(10170):434-445 (PMID 30638909).
  • 26 października 2026 · typ-1/poczatek — Przed: przy połączeniu objawów „ważne jest, aby jak najszybciej zgłosić się do lekarza na kontrolę glikemii”. Teraz: do lekarza trzeba zgłosić się tego samego dnia na pomiar glikemii. Dziecko z wysoką glikemią kieruje się do szpitala od razu, bez innych badań. Źródło: Lan YY et al., J Clin Med. 2026;15(2):533 (PMID 41598470).
  • 26 października 2026 · typ-1/sport — Przed: w sportach zespołowych zawieszenie pompy opisywano bez limitu czasu, „z podawaniem mikrobolusów”. Teraz: pompę można czasowo zawiesić, najwyżej na 60 minut, z ponownym podłączeniem w przerwach. Dawki w przerwach ustala się wcześniej z zespołem leczącym. Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(5):377-390 (PMID 28126459).
  • 26 października 2026 · pompy/ograniczenia — Przed: „zawsze mieć pod ręką zapasową insulinę i sprzęt do wstrzyknięć”. Teraz: pod ręką powinien być zawsze jeden wstrzykiwacz z insuliną szybko działającą i jeden z insuliną długo działającą, sprawdzone pod kątem daty ważności. Źródło: Meade LT et al., Diabetes Educ. 2013;39(6):841-847 (PMID 24045332).
  • 26 października 2026 · typ-1/leczenie-hipoglikemii — Przed: przy sensorze „poczekaj dłużej”, a opóźnienie sensora było „najczęstszą przyczyną” nadmiernego leczenia. Teraz: przy sensorze nie powtarza się leczenia po 15 minutach tylko na jego podstawie, lecz najpierw potwierdza wynik glukometrem. Opóźnienie sensora jest częstą przyczyną nadmiernego leczenia. Źródło: Abraham MB et al., Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1322-1340 (PMID 36537534).
  • 26 października 2026 · sensory/plyn-tkankowy — Przed: kontrolę glukometrem wykonywano „zaraz po skorygowaniu niskiej wartości”. Teraz: kontrolę wykonuje się 15 minut po korekcie, ponieważ sensor pokazuje powrót glikemii z opóźnieniem. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S150-S165 (PMID 41358889).
  • 26 października 2026 · sensory/uzupelniajacy — Przed: przy sensorze samodzielnym glukometr był wymagany „przed czynnościami ryzykownymi, takimi jak prowadzenie auta”. Teraz: przed jazdą sprawdza się glikemię na sensorze, a w długiej trasie w regularnych odstępach. Glukometr potwierdza wartość, która szybko spada lub nie zgadza się z samopoczuciem. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450) i American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S150-S165 (PMID 41358889).
  • 26 października 2026 · slowniczek — Przed: hipoglikemia: „daje drżenie, poty, głód i potrzebę natychmiastowego zjedzenia szybkich węglowodanów”. Teraz: objawami są zwykle drżenie, poty i głód, ale hipoglikemia może też przebiegać bez objawów i leczy się ją szybkimi węglowodanami niezależnie od tego. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 26 października 2026 · typ-1/przelicznik-insulinowo-weglowodanowy — Przed: przelicznik był właściwy, jeśli glikemia po dwóch godzinach wracała „do ±30 mg/dl (1,7 mmol/l)” od wartości wyjściowej. Teraz: przelicznik jest właściwy, jeśli po dwóch godzinach glikemia wzrosła najwyżej o około 50 mg/dl (2,8 mmol/l), a potem wraca blisko wartości wyjściowej, bez hipoglikemii. Źródło: Kuroda A et al., Diabetes Technol Ther. 2012;14(11):1077-1080 (PMID 23101953).
  • 26 października 2026 · typ-1/sport — Przed: przed intensywnym wysiłkiem, który podnosi glikemię, „możesz podać mały bolus 15 minut wcześniej”. Teraz: jeśli glikemia jest już wysoka na początku intensywnego wysiłku, możliwa jest częściowa korekta, ustalona wcześniej z zespołem leczącym. Źródło: Riddell MC et al., Diabetologia. 2020;63(8):1475-1490 (PMID 32533229).
  • 26 października 2026 · typ-1/sport — Przed: bolus do posiłku przed wysiłkiem zmniejszano „o 50%”, a inny akapit podawał 25–33%, bez informacji, że dotyczy to systemu automatycznego. Teraz: bez systemu automatycznego bolus zmniejsza się o 25% przy lekkim wysiłku, o 50% przy umiarkowanym i o 75% przy intensywnym wysiłku tlenowym. Z systemem automatycznym o 25–33%, po ustawieniu wyższego celu. Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(5):377-390 (PMID 28126459) i Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 26 października 2026 · typ-1/sport — Przed: glikemia wyjściowa przed treningiem siłowym wynosiła „120 mg/dl (6,7 mmol/l)”. Teraz: trening siłowy może się zacząć także przy 90–124 mg/dl (5,0–6,9 mmol/l), ponieważ wysiłek beztlenowy może podnieść glikemię. Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(5):377-390 (PMID 28126459).
  • 26 października 2026 · typ-1/sport — Przed: przy nieplanowanym wysiłku 15 g węglowodanów bez insuliny, jeśli glikemia była „poniżej 150 mg/dl (8,3 mmol/l)”. Teraz: przy nieplanowanym wysiłku 10–20 g szybkich węglowodanów bez insuliny poniżej 126 mg/dl (7,0 mmol/l). Poniżej 90 mg/dl (5,0 mmol/l) start odkłada się, aż glikemia wzrośnie. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450) i Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(5):377-390 (PMID 28126459).
  • 26 października 2026 · typ-1/sport — Przed: zapobieganie nocnej hipoglikemii po sporcie obejmowało „podniesienie docelowej glikemii przed snem do 180 mg/dl (10 mmol/l)”. Teraz: zapobieganie obejmuje zmniejszenie nocnej insuliny bazalnej o około 20% i przekąskę przed snem, bez insuliny. Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(5):377-390 (PMID 28126459) i Campbell MD et al., BMJ Open Diabetes Res Care. 2015;3(1):e000085 (PMID 26019878).
  • 26 października 2026 · typ-1/sport — Przed: pięć liczb bez oparcia w źródłach: „15 minut lekkiego wysiłku tlenowego”, „miesiąc” zmian, tabletki i żel z czasami wchłaniania, porcje „co 15 minut”. Teraz: dłuższy lekki wysiłek tlenowy, stopniowe zmiany, tabletki lub żel do 15 g według opakowania, małe porcje co 20–30 minut. Ucisk sensora ma własne źródło. Źródło: Riddell MC et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(5):377-390 (PMID 28126459), Riddell MC et al., Diabetologia. 2020;63(8):1475-1490 (PMID 32533229) i Baysal N et al., J Diabetes Sci Technol. 2014;8(6):1091-1096 (PMID 25316716).
  • 26 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: miejsc z guzkami unikano „co najmniej trzy miesiące”, a tego terminu nie ma w źródłach. Teraz: miejsca unika się, dopóki skóra nie stanie się znów prawidłowa w wyglądzie i w dotyku, co może trwać długo. Źródło: Mader JK et al., J Diabetes Sci Technol. 2026;20(4):1342-1352 (PMID 40109173) i Tian T et al., J Diabetes Sci Technol. 2023;17(6):1711-1721 (PMID 37555266).
  • 26 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: „Nie używaj tej samej igły dłużej niż 24 godziny”, a ponowne użycie zwiększało „ryzyko zakażenia”. Teraz: jeśli igła jest mimo to używana ponownie, nie więcej niż trzy razy. Ponowne użycie zwiększa ból i ryzyko lipodystrofii. Źródło: Zabaleta-Del-Olmo E et al., Int J Nurs Stud. 2016;60:121-132 (PMID 27297374) i Sharma M et al., Indian J Endocrinol Metab. 2022;26(2):167-172 (PMID 35873942).
  • 26 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: insulinę w użyciu przechowywano w temperaturze pokojowej „najwyżej trzy tygodnie”. Teraz: insulinę w użyciu przechowuje się w temperaturze pokojowej, poniżej 25–30°C według ulotki, zwykle do czterech tygodni. Źródło: Heinemann L et al., J Diabetes Sci Technol. 2021;15(1):147-159 (PMID 31994414).
  • 26 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: wstrzyknięcie domięśniowe „jest bolesne, może lekko krwawić”. Teraz: wstrzyknięcie domięśniowe może być bardziej bolesne, a ryzyko hipoglikemii w kolejnych godzinach rośnie, zwłaszcza przy insulinach długo działających. Źródło: Gibney MA et al., Curr Med Res Opin. 2010;26(6):1519-1530 (PMID 20429833), Vaag A et al., Diabet Med. 1990;7(4):335-342 (PMID 2140087) i O'Neal KS et al., Diabetes Spectr. 2015;28(4):264-267 (PMID 26600728).
  • 26 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: wstrzyknięcie przez ubranie „nie jest w ogóle zalecane”, a włókna „mogą zanieczyścić igłę”. Teraz: wstrzyknięcie przez jedną warstwę ubrania okazało się bezpieczne, ale nie widać miejsca i nie da się śledzić rotacji, dlatego lepiej wstrzykiwać w skórę. Źródło: Fleming DR et al., Diabetes Care. 1997;20(3):244-247 (PMID 9051365).
  • 26 października 2026 · typ-1/dostosowanie-insuliny-hipoglikemia — Przed: po epizodzie hipoglikemii „niewielkie zmniejszenie, o około 10–20% danej dawki”, bez źródła. Teraz: skalę zmiany ustala lekarz, zwykle jest to niewielkie zmniejszenie danej dawki. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450), który nie podaje liczby dla zmniejszenia.
  • 26 października 2026 · pompy/naklejana-bolusowa — Przed: plaster bolusowy „nie daje alarmów”, bez mechanicznego sygnału niedrożności. Teraz: urządzenie nie daje alarmów dźwiękowych. Zablokowane wciśnięte przyciski, odklejony plaster lub wysoka glikemia po posiłku pokazują, że insulina nie dociera do organizmu. Źródło: Hermanns N et al., J Diabetes Sci Technol. 2015;9(3):581-587 (PMID 25670847).
  • 26 października 2026 · pompy/naklejana-bazowa — Przed: czas 24 godzin dla zbiornika następował po zdaniu o modelach trzydniowych, więc wyglądało, że dotyczy ich. Teraz: czas 24 godzin, plus do 36 jednostek na żądanie, dotyczy modeli jednodniowych. Źródło: Zeidan T et al., Pharmacy (Basel). 2020;8(4):215 (PMID 33202616).
  • 26 października 2026 · typ-1/przelicznik-insulinowo-weglowodanowy — Przed: dawkę zaokrąglano „do najbliższej połowy jednostki” we wstrzykiwaczu, choć wiele wstrzykiwaczy dawkuje co jedną jednostkę. Teraz: zaokrągla się do najbliższej jednostki lub połowy jednostki, zależnie od wstrzykiwacza, albo do 0,1 jednostki w pompie. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S183-S215 (PMID 41358900).
  • 26 października 2026 · typ-1/wskaznik-wrazliwosci — Przed: dawkę zaokrąglano „do najbliższej połowy jednostki” we wstrzykiwaczu, choć wiele wstrzykiwaczy dawkuje co jedną jednostkę. Teraz: zaokrągla się do najbliższej jednostki lub połowy jednostki, zależnie od wstrzykiwacza, albo do 0,1 jednostki w pompie. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S183-S215 (PMID 41358900).
  • 26 października 2026 · typ-1/psychologia — Przed: zalecano „okresową ocenę w kierunku depresji”, bez częstości. Teraz: depresję, stres związany z cukrzycą i, u osób z częstymi lub ciężkimi hipoglikemiami, lęk przed hipoglikemią ocenia się co roku. Zespół leczący pyta też o odżywianie. Źródło: Desalegn D et al., J Autoimmun. 2026;158:103524 (PMID 41538974) i American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S89-S131 (PMID 41358898).
  • 26 października 2026 · kalkulatory/gad-7 — Przed: tekst o lęku nie miał źródeł i nie mówił, co robić, gdy objawy przypominają hipoglikemię. Teraz: lęk ocenia się co roku u wszystkich pacjentów z cukrzycą. Przy insulinie lub tabletkach, które mogą wywołać hipoglikemię, glikemię mierzy się, zanim objawy zostaną przypisane lękowi. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450), American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S89-S131 (PMID 41358898) i American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 26 października 2026 · kalkulatory/phq-9 — Przed: wśród przyczyn wysokiego wyniku bez depresji brakowało stresu związanego z cukrzycą. Teraz: w cukrzycy częstą przyczyną jest stres związany z chorobą, który lekarz odróżnia od depresji. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S89-S131 (PMID 41358898).
  • 26 października 2026 · kalkulatory/bmi — Przed: granice BMI nie wspominały osób pochodzenia azjatyckiego. Teraz: u osób pochodzenia azjatyckiego ryzyko cukrzycy typu 2 pojawia się przy niższym BMI, a próg badania w kierunku cukrzycy to 23 kg/m², nie 25 kg/m². Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49 (PMID 41358893).
  • 26 października 2026 · kalkulatory/bmi — Przed: uwaga kalkulatora nie mówiła, że progi BMI dotyczą dorosłych. Teraz: kategorie dotyczą dorosłych. U dzieci i młodzieży BMI odczytuje się na siatkach centylowych, według wieku i płci, w centylach. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49 (PMID 41358893).
  • 26 października 2026 · kalkulatory/tkanka-tluszczowa — Przed: kalkulator nie mówił, że wzór i przedziały ustalono u dorosłych. Teraz: wzór i przedziały ustalono u dorosłych, dlatego kalkulator nie dotyczy dzieci i młodzieży. Źródło: Shake CL et al., Mil Med. 1993;158(1):26-31 (PMID 8437737).
  • 26 października 2026 · kalkulatory/waga-idealna — Przed: wzór Devine'a opisywano jako niestosowalny „poniżej 140 cm”, choć jest określony od 152 cm. Teraz: wzór jest określony od 152 cm wzwyż i ekstrapoluje się go poniżej tego wzrostu. Poniżej 140 cm kalkulator nie pokazuje wyniku. Źródło: Pai MP et al., Ann Pharmacother. 2000;34(9):1066-1069 (PMID 10981254).
  • 26 października 2026 · kalkulatory/egfr-dzieci — Przed: przyłóżkowy wzór Schwartza był „zwalidowany u dzieci i młodzieży (1–18 lat)”. Teraz: wzór opracowano u dzieci w wieku 1–16 lat z przewlekłą chorobą nerek. U dziecka ze zdrowymi nerkami może dać wartość nieco niższą od rzeczywistej. Źródło: Schwartz GJ et al., J Am Soc Nephrol. 2009;20(3):629-637 (PMID 19158356).
  • 26 października 2026 · sensory/nagrzewanie — Przed: rozgrzewanie trwało „od 30 minut do 2 godzin, zależnie od modelu”, bez wyjątku dla sensora wszczepialnego. Teraz: w sensorze wszczepialnym rozgrzewanie trwa 24 godziny, a pierwsze wartości pojawiają się po drugiej kalibracji glukometrem, 2–12 godzin po pierwszej. Źródło: Senseonics, Eversense 365 Next steps (Rev. 2), 2024.
  • 26 października 2026 · typ-1/przelicznik-insulinowo-weglowodanowy — Przed: „Foodvisor używa AI do rozpoznawania zdjęć”, ze źródłem, które testowało inne aplikacje. Teraz: niektóre aplikacje rozpoznają jedzenie ze zdjęcia, ale mogą się mylić średnio o ponad 20 g, dlatego liczbę trzeba sprawdzić. Źródło: Baumgartner M et al., J Diabetes Sci Technol. 2025;19(6):1570-1577 (PMID 39058316).
  • 26 października 2026 · typ-1/czynniki-srodowiskowe — Przed: enterowirusy, wirusy grypy i syncytialny wirus oddechowy opisywano razem, jako wirusy krążące intensywniej zimą. Teraz: wirusy grypy i syncytialny wirus oddechowy krążą intensywniej zimą, a enterowirusy (zwłaszcza Coxsackie B) mają szczyt latem i na początku jesieni. Źródło: Li Y et al., Lancet Glob Health. 2019;7(8):e1031-e1045 (PMID 31303294) i Pons-Salort M et al., Proc Natl Acad Sci U S A. 2018;115(12):3078-3083 (PMID 29507246).
  • 26 października 2026 · typ-1/witamina-d — Przed: zakażenia enterowirusami opisywano jako mające „podobny wzorzec sezonowy” jak witamina D, ze szczytem zimą. Teraz: wirusowe zakażenia dróg oddechowych są częstsze zimą, a enterowirusy mają szczyt latem i na początku jesieni. Źródło: Li Y et al., Lancet Glob Health. 2019;7(8):e1031-e1045 (PMID 31303294) i Pons-Salort M et al., Proc Natl Acad Sci U S A. 2018;115(12):3078-3083 (PMID 29507246).
  • 26 października 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: cel 70–140 mg/dl (3,9–7,8 mmol/l) przedstawiano jako ogólne zalecenie, bez źródła. Teraz: cel 70–140 mg/dl (3,9–7,8 mmol/l) jest zaleceniem z doświadczenia klinicznego autora. Zwykły cel to 70–180 mg/dl (3,9–10,0 mmol/l), a u młodych osób ściślejsza kontrola nie spowolniła dodatkowo utraty peptydu C. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894) i Boughton CK et al., N Engl J Med. 2022;387(10):882-893 (PMID 36069870).
  • 26 października 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: osoby z wykrywalnym peptydem C miały „o 50% mniej ciężkich hipoglikemii”, mniejszą zmienność glikemii i lepszą HbA1c. Teraz: zachowany peptyd C wiąże się z mniejszą liczbą ciężkich hipoglikemii, nawet przy niskich wartościach. Powyżej 0,2 nmol/l wiąże się też z mniejszą liczbą hospitalizacji z powodu kwasicy ketonowej, z nieco niższą HbA1c i z mniejszą dawką insuliny. Źródło: Gubitosi-Klug RA et al., J Clin Invest. 2021;131(3):e143011 (PMID 33529168) i Jeyam A et al., Diabetes Care. 2021;44(2):390-398 (PMID 33303639).
  • 26 października 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: teplizumab opisywano tylko u dzieci w wieku 8–17 lat z niedawnym rozpoznaniem, z kuracją trwającą 14 dni, „rzadko z ciężkim przebiegiem”. Teraz: w Stanach Zjednoczonych teplizumab jest od czerwca 2026 roku zatwierdzony także po rozpoznaniu, w wieku 8–17 lat, w ciągu pierwszych 8 tygodni, w dwóch cyklach po 12 dni. W stadium 2 podaje się go w Stanach Zjednoczonych od ukończenia 1 roku, a w Unii Europejskiej od ukończenia 8 lat. Źródło: FDA, charakterystyka produktu Tzield (teplizumab), wersja z czerwca 2026 i EMA, EPAR Teizeild (teplizumab), 2026.
  • 26 października 2026 · typ-1/autoimmunizacja — Przed: reaktywację niektórych wirusów po teplizumabie opisywano jako „rzadko ciężką”. Teraz: reaktywacja niektórych wirusów czasem, rzadko, ma poważne następstwa. Źródło: FDA, charakterystyka produktu Tzield (teplizumab), wersja z czerwca 2026.
  • 26 października 2026 · typ-1/szerzenie-autoimmunizacji — Przed: reaktywację niektórych wirusów po teplizumabie opisywano jako „rzadko ciężką”. Teraz: reaktywacja niektórych wirusów czasem, rzadko, ma poważne następstwa. Źródło: FDA, charakterystyka produktu Tzield (teplizumab), wersja z czerwca 2026.
  • 26 października 2026 · typ-1/badanie-autoprzeciwcial — Przed: reaktywację niektórych wirusów po teplizumabie opisywano jako „rzadko ciężką”. Teraz: reaktywacja niektórych wirusów czasem, rzadko, ma poważne następstwa. Źródło: FDA, charakterystyka produktu Tzield (teplizumab), wersja z czerwca 2026.
  • 26 października 2026 · typ-1/stadia — Przed: reaktywację niektórych wirusów po teplizumabie opisywano jako „rzadko ciężką”. Teraz: reaktywacja niektórych wirusów czasem, rzadko, ma poważne następstwa. Źródło: FDA, charakterystyka produktu Tzield (teplizumab), wersja z czerwca 2026.
  • 26 października 2026 · typ-1/sniadanie-ponizej-30-g — Przed: słabszą odpowiedź na insulinę rano opisywano u wszystkich pacjentów, „od godziny 5 rano”. Teraz: u wielu pacjentów ta sama ilość węglowodanów rano bardziej podnosi glikemię. Mniej więcej połowa pacjentów z cukrzycą typu 1 ma zjawisko brzasku, które zwykle zaczyna się około godziny 3 w nocy. Źródło: Ostrovski I et al., Can J Diabetes. 2020;44(3):229-235 (PMID 31630987) i Hegab AM, Pediatr Diabetes. 2019;20(8):1087-1093 (PMID 31433557).
  • 26 października 2026 · typ-1/smiertelnosc — Przed: częstość zespołu „dead-in-bed” opisywano jako zmniejszoną dzięki sensorom z alarmami i pompom insulinowym. Teraz: zespół ten odpowiada za 2–5% zgonów dzieci, nastolatków i młodych dorosłych z cukrzycą typu 1, z niewielkim spadkiem od 1991 roku. Nie wiadomo dokładnie, jaka część tego spadku wynika z technologii. Źródło: Jones J et al., Diabetes Res Clin Pract. 2022;191:110042 (PMID 36007797).
  • 27 października 2026 · typ-1/dlaczego-hipoglikemia, typ-1/leczenie-hipoglikemii, typ-1/leczenie-ciezkiej-hipoglikemii, typ-1/hipoglikemia — Przed: alkohol był opisany jako blokujący wytwarzanie nowej glukozy w wątrobie. Teraz: alkohol zmniejsza wytwarzanie nowej glukozy w wątrobie. Źródło: Siler SQ et al., Am J Physiol. 1998;275(5):E897-E907 (PMID 9815011) i Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 27 października 2026 · typ-1/ciezka-hipoglikemia, typ-1/hipoglikemia, typ-1/leczenie-hipoglikemii, typ-1/leczenie-ciezkiej-hipoglikemii, typ-1/zywienie, typ-1/stadia, kalkulatory/egfr-dzieci, sensory/technologia — Przed: kilka stron mówiło tylko, że wzywa się pomoc medyczną albo że sytuacja wymaga oceny lekarskiej, bez wskazania, kogo wezwać i jak szybko. Teraz: wzywa się pogotowie, na przykład po napadzie drgawek, gdy nie ma pod ręką glukagonu albo gdy glikemia pozostaje niska po trzech porcjach. W innych sytuacjach zawiadamiasz zespół leczący, na przykład tego samego dnia po ciężkiej hipoglikemii u małego dziecka. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894) i Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 27 października 2026 · typ-1/wskaznik-wrazliwosci, typ-1/leczenie-ciezkiej-hipoglikemii — Przed: korekt należało unikać, gdy nie możesz monitorować glikemii albo nikogo nie ma obok. Jeden z wniosków mówił, że pacjentowi, który źle się czuje, nigdy nie podaje się insuliny, bez wskazania kto. Teraz: w takich sytuacjach robisz ostrożniejsze korekty, z mniejszymi dawkami ustalonymi wcześniej z zespołem leczącym. Osoby z otoczenia nigdy nie podają insuliny pacjentowi z cukrzycą, który źle się czuje. Źródło: Laffel L, Endocrinol Metab Clin North Am. 2000;29(4):707-723 (PMID 11149158), Yale JF et al., Diabetes Technol Ther. 2017;19(7):423-432 (PMID 28556672) i Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 27 października 2026 · zastrzezenie-medyczne — Przed: wśród sytuacji, w których od razu prosisz o pomoc, było celowe wykorzystywanie dawek insuliny do chudnięcia. Teraz: celowe pomijanie lub zmniejszanie dawek insuliny w celu schudnięcia. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450) i Goddard G, Oxlad M, Diabetes Res Clin Pract. 2022;185:109783 (PMID 35183646).
  • 29 października 2026 · kalkulatory/phq-9, kalkulatory/gad-7 — Przed: na stronach rumuńskich pytania i warianty odpowiedzi były własnym tłumaczeniem, innym niż zwalidowane rumuńskie tłumaczenie kwestionariuszy. Teraz: każda wersja językowa korzysta ze zwalidowanego brzmienia kwestionariuszy, a punktacja i progi pozostają bez zmian. Źródło: PHQ-9 i GAD-7, zwalidowane tłumaczenie rumuńskie (Pfizer, Romanian for Romania).
  • 29 października 2026 · kalkulatory/findrisc — Przed: pytanie 6 dotyczyło tego, czy obecnie przyjmujesz leki na nadciśnienie, a pytanie 8 tylko tego, czy ktoś w rodzinie ma cukrzycę. Teraz: pytanie 6 dotyczy tego, czy takie leki były kiedykolwiek przyjmowane regularnie, a pytanie 8 tego, czy u kogoś w rodzinie rozpoznano cukrzycę. Tak brzmią w zwalidowanym kwestionariuszu, a punktacja się nie zmienia. Źródło: Lindström J, Tuomilehto J, Diabetes Care. 2003;26(3):725-731 (PMID 12610029).
  • 29 października 2026 · typ-1/blonnik-i-poliole, typ-1/liczenie-weglowodanow, typ-1/obiad-ponizej-30-g, typ-1/zywienie, typ-1/przelicznik-insulinowo-weglowodanowy — Przed: przy etykietach z USA i Kanady rycina i kilka stron odejmowały cały błonnik od węglowodanów. Teraz: z tych etykiet odejmujesz połowę błonnika, gdy przekracza 5 g, a na etykietach z Unii Europejskiej błonnik nie jest wliczony do wiersza węglowodanów. Źródło: Korczak R, Slavin JL, Nutr Rev. 2020;78(Suppl 1):6-12 (PMID 32728750) i Englyst KN, Englyst HN, Br J Nutr. 2005;94(1):1-11 (PMID 16115326).
  • 29 października 2026 · typ-1/przelicznik-insulinowo-weglowodanowy — Przed: po poprawce z 5 października 2026 statystyka w nagłówku nadal podawała +50% insuliny rano z powodu zjawiska brzasku. Teraz: statystyka podaje, że zjawisko brzasku występuje mniej więcej u co drugiej osoby, tak jak w tekście strony. Źródło: Ostrovski I et al., Can J Diabetes. 2020;44(3):229-235 (PMID 31630987).
  • 29 października 2026 · typ-1/zapadalnosc — Przed: większość nowych przypadków cukrzycy typu 1 opisywano jako rozpoznawane w dzieciństwie i w okresie dojrzewania. Teraz: najwyższe współczynniki zapadalności występują w dzieciństwie i w okresie dojrzewania, ale większość nowych przypadków pojawia się u dorosłych. Źródło: Gregory GA et al., Lancet Diabetes Endocrinol. 2022;10(10):741-760 (PMID 36113507).
  • 29 października 2026 · typ-1/stadia, typ-1/badanie-autoprzeciwcial, typ-1/autoimmunizacja — Przed: TrialNet wymieniano wśród programów badań przesiewowych populacji ogólnej w Stanach Zjednoczonych. Teraz: TrialNet bada krewnych osób z cukrzycą typu 1, w USA i w innych krajach, a programy populacyjne w USA to ASK i CASCADE. Źródło: TrialNet, trialnet.org/participate (dostęp: 28 października 2026).
  • 29 października 2026 · sensory/czas-uzytkowania, sensory/zasada-wszczepialnych — Przed: enzym sensorów przezskórnych opisywano jako stopniowo zużywający się lub wyczerpujący. Teraz: enzym stopniowo traci aktywność, więc sygnał staje się mniej dokładny. Źródło: Bankar SB et al., Biotechnol Adv. 2009;27(4):489-501 (PMID 19374943) i Vaddiraju S et al., J Diabetes Sci Technol. 2010;4(6):1540-1562 (PMID 21129353).
  • 29 października 2026 · typ-1/zywienie — Przed: sukralozę przedstawiano jako odporną na wysoką temperaturę i odpowiednią do pieczenia. Teraz: sukralozy lepiej unikać przy pieczeniu, bo w wysokiej temperaturze mogą powstawać związki chlorowane. Źródło: EFSA FAF Panel, EFSA J. 2026;24(2):e9854 (PMID 41710869).
  • 29 października 2026 · typ-1/witamina-d — Przed: górne granice spożycia były amerykańskie, na przykład 1500 j.m./dobę w wieku 6–12 miesięcy i 2500–3000 j.m./dobę w wieku 1–8 lat. Teraz: granice to wartości ustalone przez EFSA. Wynoszą 1000 j.m./dobę poniżej 6 miesięcy, 1400 j.m./dobę w wieku 6–12 miesięcy, 2000 j.m./dobę w wieku 1–10 lat i 4000 j.m./dobę od 11 lat. Dotyczą długotrwałego spożycia, a zalecenie lekarza ma pierwszeństwo. Źródło: EFSA NDA Panel, EFSA J. 2018;16(8):e05365 (PMID 32626014) i EFSA NDA Panel, EFSA J. 2023;21(8):e08145 (PMID 37560437).
  • 29 października 2026 · typ-1/zywienie — Przed: dopuszczalne dzienne spożycie słodzików opisywano jako bardzo trudne do przekroczenia, a stewię jako pozbawioną posmaku. Teraz: dopuszczalne dzienne spożycie erytrytolu wynosi 0,5 g/kg masy ciała, a dzieci i nastolatki, które często jedzą produkty z erytrytolem, mogą je przekroczyć. W dużych ilościach erytrytol może wywoływać wzdęcia i biegunkę. Niektóre produkty ze stewią mogą zostawiać lekko gorzki posmak. Źródło: EFSA FAF Panel, EFSA J. 2023;21(12):e8430 (PMID 38125972) i Tian X et al., Food Res Int. 2021;151:110848 (PMID 34980386).
  • 29 października 2026 · typ-1/sniadanie-ponizej-30-g — Przed: cynamon polecano dla smaku, bez informacji o jego rodzaju. Teraz: jeśli używasz go codziennie, lepszy jest cynamon cejloński, bo cynamon kasja zawiera dużo kumaryny. Źródło: Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR), Presseinformation 26/2012.
  • 29 października 2026 · typ-1/wstrzykniecie — Przed: zdanie można było zrozumieć tak, jakby insuliny NPH też nie trzeba było mieszać. Teraz: analogi nie wymagają wstrząsania, inaczej niż NPH. Pen z NPH delikatnie obraca się co najmniej 20 razy przed każdym wstrzyknięciem, bo inaczej wstrzyknięta dawka może bardzo się różnić. Źródło: Jehle PM et al., Lancet. 1999;354(9190):1604-1607 (PMID 10560676).
  • 29 października 2026 · typ-1/lada — Przed: długoterminowe rokowanie w cukrzycy typu 1 o początku w wieku dorosłym mogło zbliżać się do rokowania populacji ogólnej. Teraz: wczesne rozpoznanie, insulina od chwili rozpoznania i kontrola czynników ryzyka mogą zapobiec późniejszym powikłaniom. Źródło: Buzzetti R et al., Diabetes. 2020;69(10):2037-2047 (PMID 32847960).
  • 29 października 2026 · typ-1/zakazenia — Przed: wniosek o enterowirusach w trzustce osób z niedawnym rozpoznaniem cytował badanie leczenia przeciwwirusowego, które nie potwierdzało tego twierdzenia. Teraz: wniosek cytuje badanie, w którym znaleziono enterowirusy w wyspach trzustkowych osób z niedawnym rozpoznaniem. Źródło: Krogvold L et al., Diabetes. 2015;64(5):1682-1687 (PMID 25422108).
  • 29 października 2026 · pompy/ciagly-wlew — Przed: HbA1c definiowano jako średnią glikemię z ostatnich miesięcy. Teraz: HbA1c to średnia glikemia z ostatnich 2–3 miesięcy, tak jak na pozostałych stronach serwisu. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132-S149 (PMID 41358894).
  • 29 października 2026 · typ-1/hipoglikemia, typ-1/zywienie — Przed: ryzyko hipoglikemii po alkoholu trwało 24 godziny albo do 24 godzin po spożyciu, bez jasnego punktu wyjścia. Teraz: ryzyko utrzymuje się do 24 godzin po ostatnim kieliszku. Źródło: Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450) i Tetzschner R et al., Diabetes Metab Res Rev. 2018;34(3):e2965 (PMID 29135074).
  • 29 października 2026 · typ-2/przyczyny — Przed: ryzyko cukrzycy typu 2 przy jednym chorym rodzicu było 3 razy większe, na liście i na rycinie. Teraz: ryzyko jest 2–3 razy większe, tak jak w tekście strony. Źródło: Sami A et al., Diabetol Metab Syndr. 2025;17(1):185 (PMID 40452079).
  • 29 października 2026 · typ-1/przebieg — Przed: rycina podawała, że miesiąc miodowy zaczyna się 1–2 tygodnie po początku choroby. Teraz: miesiąc miodowy zaczyna się zwykle 1–2 tygodnie po początku choroby, najpóźniej po dwóch miesiącach. Źródło: Nwosu BU, Front Endocrinol (Lausanne). 2025;16:1462249 (PMID 40309446).
  • 29 października 2026 · typ-1/co-to-jest, typ-1/roznice, typ-1/badanie-autoprzeciwcial — Przed: autoprzeciwciała IA-2A nazywano fosfatazą tyrozynową 2, jakby były samym enzymem. Teraz: to przeciwciała przeciw antygenowi wysp 2, znane też jako przeciwciała przeciw fosfatazie tyrozynowej. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S27-S49 (PMID 41358893).
  • 29 października 2026 · typ-1/rodzaje-insulin — Przed: analog szybko działający osiągał szczyt działania po 1–2 godzinach. Teraz: szczyt działania przypada po 1–3 godzinach, tak jak na rycinie na stronie. Źródło: De Block CEM et al., Diabetes Obes Metab. 2022;24 Suppl 1:63-74 (PMID 35403348).
  • 29 października 2026 · typ-1/czynniki-ryzyka-hipoglikemii — Przed: podawano, że cele glikemiczne łagodnieją z wiekiem. Teraz: u osób starszych z chorobami współistniejącymi albo z zespołem kruchości wybiera się mniej rygorystyczne cele glikemiczne. Źródło: American Diabetes Association Professional Practice Committee, Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S277-S296 (PMID 41358888) i Holt RIG et al., Diabetologia. 2026 Sep 16, online ahead of print (PMID 42747450).
  • 29 października 2026 · sensory/czas-uzytkowania — Przed: każdy sensor miał krótki okres nagrzewania. Teraz: nagrzewanie jest krótkie w sensorze przezskórnym, a w sensorze wszczepialnym trwa cały dzień. Źródło: Senseonics, Eversense 365 CGM, 2024 (Rev. 2).
  • 29 października 2026 · kalkulatory/tkanka-tluszczowa — Przed: tekst nie mówił, do którego przedziału należy dokładnie 25% u mężczyzn i 35% u kobiet. Teraz: przedział otyłości zaczyna się od 25% u mężczyzn i powyżej 35% u kobiet, tak jak w kalkulatorze. Źródło: Romero-Corral A et al., Int J Obes (Lond). 2008;32(6):959-966 (PMID 18283284).
  • 29 października 2026 · typ-1/obiad-ponizej-30-g — Przed: zamiennikiem kromki chleba było 100 g gotowanych ziemniaków z 15–17 g węglowodanów. Strona o produktach podaje jednak około 20 g na 100 g. Teraz: zamiennikiem jest porcja 75 g gotowanych ziemniaków z około 15 g węglowodanów, tyle samo co w kromce chleba o masie 30 g. Źródło: Równoległy audyt tłumaczeń, 19–20 października 2026.
  • 29 października 2026 · typ-1/choroby-autoimmunologiczne — Przed: wszystkie choroby autoimmunologiczne towarzyszące cukrzycy typu 1 opisywano jako okresowo poszukiwane. Teraz: okresowo poszukuje się niektórych z nich, zwłaszcza chorób tarczycy i celiakii, nawet bez objawów. Źródło: Kahaly GJ et al., Endocrinol Diabetes Metab. 2026;9(1):e70119 (PMID 41317333).
  • 29 października 2026 · typ-1/lada — Przed: szczyt umieszczano w czwartej i piątej dekadzie życia, czyli w wieku 30–49 lat, choć zdanie mówiło dalej o 40 i 50 latach. Teraz: szczyt przypada na okolice 40. i 50. roku życia. Źródło: Lundholm MD, Zhou K, Cleve Clin J Med. 2025;92(12):757-763 (PMID 41326180).
  • 29 października 2026 · typ-1/ochrona-komorek-beta — Przed: statystyka w nagłówku podawała opóźnienie o 2–3 lata dzięki teplizumabowi, choć strona mówi o teplizumabie po rozpoznaniu. Teraz: statystyka podaje 10–40% czynnych komórek beta w chwili rozpoznania, tak jak wnioski strony. Źródło: Chen C et al., Mol Metab. 2017;6(9):943-957 (PMID 28951820) i Leighton E et al., Diabetes Ther. 2017;8(3):475-487 (PMID 28484968).
  • 29 października 2026 · typ-1/stres — Przed: przed rozpoznaniem duża część komórek beta mogła być już zniszczona, a nagłówek podawał 60–90% bez źródła w tekście. Teraz: zanim pojawią się objawy, zniszczonych może być już 60–90% komórek beta, z podanym źródłem. Źródło: Chen C et al., Mol Metab. 2017;6(9):943-957 (PMID 28951820).
  • 29 października 2026 · typ-1/rodzaje-insulin, typ-1/modele-insulinoterapii, typ-1/remisja — Przed: tekst dla czytnika ekranu w trzech rycinach nie zgadzał się z ich tabelą. Ludzka insulina krótko działająca zaczynała działać po 30 minutach, szybki analog kończył działanie po 4–5 godzinach, a dawka spadała poniżej 0,5 w pierwszym miesiącu. Teraz: tekst odpowiada tabeli każdej ryciny. Insulina krótko działająca zaczyna działać po 30–60 minutach, szybki analog kończy działanie po 3–5 godzinach, a dawka osiąga 0,5 j./kg/dobę w pierwszym miesiącu. Źródło: Rolla A, Am J Med. 2008;121(6 Suppl):S9-S19 (PMID 18514090), Vliebergh J et al., Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes. 2021;28(1):1-7 (PMID 33315628) i Abdul-Rasoul M et al., Pediatr Diabetes. 2006;7(2):101-107 (PMID 16629716).
  • 29 października 2026 · kalkulatory/przelicznik-jednostek — Przed: mg/dl opisywano jako jednostkę stosowaną w USA i kilku innych krajach, a jednostki SI w większej części Europy. Teraz: mg/dl stosuje się też w wielu krajach Europy kontynentalnej, Ameryki Łacińskiej i Azji. Jednostki SI stosuje się w Wielkiej Brytanii, w Europie Północnej, w Kanadzie i w Australii. Źródło: Równoległy audyt tłumaczeń, 19–20 października 2026.