Kalkulator Steno Type 1 Risk Engine do oszacowania 10-letniego ryzyka sercowo-naczyniowego w cukrzycy typu 1

Steno Type 1 Risk Engine to model opublikowany w 2016 roku przez Steno Diabetes Center w Kopenhadze dla pacjentów z cukrzycą typu 1 [1]. Zbudowano go na danych 4306 dorosłych obserwowanych w latach 2001–2013 i zwalidowano u kolejnych 2119 pacjentów z Danii [1]. Model szacuje ryzyko pierwszego zdarzenia sercowo-naczyniowego, zakończonego zgonem lub nie, w ciągu najbliższych 5 i 10 lat. Zdarzenie obejmuje chorobę niedokrwienną serca, udar niedokrwienny mózgu, niewydolność serca i chorobę tętnic obwodowych [1].

Model jest przeznaczony dla dorosłych z cukrzycą typu 1, bez rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej [1]. Kalkulatory zbudowane dla populacji ogólnej lub dla cukrzycy typu 2 na ogół nie uwzględniają czasu trwania cukrzycy i kontroli glikemii. Kalkulator Steno wykorzystuje dziesięć zmiennych: wiek, płeć, czas trwania cukrzycy, ciśnienie skurczowe, cholesterol LDL, HbA1c, albuminurię, współczynnik filtracji kłębuszkowej, palenie i regularny wysiłek fizyczny [1]. W cukrzycy typu 2 użyj kalkulatora SCORE2-Diabetes lub PREVENT, oba są dostępne w tym serwisie.

Liczba to prawdopodobieństwo pierwszego zdarzenia sercowo-naczyniowego w ciągu najbliższych 10 lat, a druga liczba pokazuje to samo prawdopodobieństwo na 5 lat [1]. Oficjalny kalkulator dzieli ryzyko na trzy kategorie: niskie poniżej 10%, średnie od 10% do poniżej 20% i wysokie od 20% wzwyż. Progi pochodzą z wytycznych NICE dotyczących prewencji sercowo-naczyniowej, stosowanych w Wielkiej Brytanii [2].

Konsensus ADA/EASD 2026 dla dorosłych z cukrzycą typu 1 zaleca statynę po 40. roku życia [3]. Między 20. a 39. rokiem życia statynę rozważa się, gdy 10-letnie ryzyko, oszacowane kalkulatorem odpowiednim dla typu 1, przekracza 10% [3]. Przy takim ryzyku docelowe stężenie cholesterolu LDL w prewencji pierwotnej wynosi poniżej 70 mg/dl (1,8 mmol/l), z obniżeniem o co najmniej 50% względem wartości wyjściowej [3]. Plan leczenia ustala Twój lekarz, na podstawie oszacowanego ryzyka i pozostałych danych klinicznych.

W kohorcie derywacyjnej model prawidłowo uszeregował ryzyko z indeksem C równym 0,826. W walidacji duńskiej indeks C wyniósł 0,803, czyli bardzo dobrze [1]. W Szkocji, u 27527 pacjentów, zachował zdolność rozróżniania, ale przeszacował liczbę zdarzeń o około 27% [4]. We Włoszech, u 456 dorosłych obserwowanych przez 8,5 roku, dobrze rozdzielił trzy kategorie ryzyka [5]. W Hongkongu, u chińskich pacjentów z cukrzycą typu 1, kalibracja była dobra [6].

Twoja liczba jest więc oszacowaniem dla populacji północnoeuropejskiej, a nie indywidualną prognozą. Poza Danią rzeczywiste ryzyko może być niższe w porównaniu z pokazanym [4]. Wytyczne ESC 2023 zalecają w cukrzycy typu 1 model szkocko-szwedzki, o wynikach zbliżonych do Steno, ale z większą liczbą zmiennych [4] [7]. Wykorzystaj wynik do rozmowy ze swoim lekarzem, a nie zamiast niej.

Potrzebujesz aktualnych wyników badań, z cholesterolem LDL, HbA1c, kreatyniną i wskaźnikiem albumina/kreatynina w moczu. Współczynnik filtracji kłębuszkowej oblicza się z kreatyniny, na przykład kalkulatorem eGFR w tym serwisie. Albuminurię wybiera się według wskaźnika albumina/kreatynina [1]. Prawidłowa jest poniżej 30 mg/g (3 mg/mmol), umiarkowanie zwiększona od 30 do 299 mg/g (3–30 mg/mmol), a znacznie zwiększona od 300 mg/g (30 mg/mmol). Regularny wysiłek fizyczny oznacza co najmniej 3,5 godziny aktywności fizycznej tygodniowo [1].

Kalkulator przyjmuje cholesterol LDL w mg/dl lub mmol/l oraz HbA1c w procentach lub mmol/mol. Model zbudowano u dorosłych, dlatego poniżej 18 lat kalkulator się zatrzymuje. Po przebytym zawale serca, udarze mózgu lub innej chorobie sercowo-naczyniowej model nie ma zastosowania. Wynik pojawia się, gdy tylko wszystkie pola są wypełnione.