Υπολογιστής Steno Type 1 Risk Engine για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου 10 ετών στον διαβήτη τύπου 1

Το Steno Type 1 Risk Engine είναι το μοντέλο που δημοσίευσε το 2016 το Steno Diabetes Center της Κοπεγχάγης για ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 [1]. Αναπτύχθηκε με τα δεδομένα 4306 ενηλίκων που παρακολουθήθηκαν από το 2001 έως το 2013 και επικυρώθηκε σε άλλους 2119 ασθενείς από τη Δανία [1]. Το μοντέλο εκτιμά τον κίνδυνο ενός πρώτου καρδιαγγειακού συμβάντος, θανατηφόρου ή όχι, στα επόμενα 5 και 10 χρόνια. Το συμβάν περιλαμβάνει την ισχαιμική καρδιοπάθεια, το ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, την καρδιακή ανεπάρκεια και την περιφερική αρτηριακή νόσο [1].

Το μοντέλο απευθύνεται σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 1, χωρίς γνωστή καρδιαγγειακή νόσο [1]. Οι υπολογιστές που αναπτύχθηκαν για τον γενικό πληθυσμό ή για τον διαβήτη τύπου 2 γενικά δεν λαμβάνουν υπόψη τη διάρκεια του διαβήτη και τον γλυκαιμικό έλεγχο. Ο υπολογιστής Steno χρησιμοποιεί δέκα μεταβλητές [1]. Αυτές είναι η ηλικία, το φύλο, η διάρκεια του διαβήτη, η συστολική πίεση, η LDL χοληστερόλη, η HbA1c, η λευκωματινουρία, ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης, το κάπνισμα και η τακτική άσκηση. Για τον διαβήτη τύπου 2 χρησιμοποίησε τον υπολογιστή SCORE2-Diabetes ή τον PREVENT, που είναι και οι δύο διαθέσιμοι σε αυτόν τον ιστότοπο.

Ο αριθμός είναι η πιθανότητα ενός πρώτου καρδιαγγειακού συμβάντος στα επόμενα 10 χρόνια, και ο δεύτερος αριθμός δείχνει την ίδια πιθανότητα στα 5 χρόνια [1]. Ο επίσημος υπολογιστής χωρίζει τον κίνδυνο σε τρεις κατηγορίες: χαμηλό κάτω από 10%, μέτριο από 10% έως κάτω από 20% και υψηλό από 20% και πάνω. Τα όρια προέρχονται από την κατευθυντήρια οδηγία NICE για την καρδιαγγειακή πρόληψη, που χρησιμοποιείται στο Ηνωμένο Βασίλειο [2].

Η συναίνεση ADA/EASD 2026 για ενήλικες με διαβήτη τύπου 1 συνιστά στατίνη πάνω από τα 40 έτη [3]. Μεταξύ 20 και 39 ετών, η στατίνη εξετάζεται όταν ο κίνδυνος 10 ετών, εκτιμημένος με υπολογιστή κατάλληλο για τον τύπο 1, υπερβαίνει το 10% [3]. Για τέτοιον κίνδυνο, ο στόχος της LDL χοληστερόλης στην πρωτογενή πρόληψη είναι κάτω από 70 mg/dL (1,8 mmol/L), με μείωση τουλάχιστον 50% από την αρχική τιμή [3]. Το θεραπευτικό πλάνο το καθορίζει ο γιατρός σου, με βάση τον εκτιμώμενο κίνδυνο και τα υπόλοιπα κλινικά δεδομένα.

Στην κοόρτη ανάπτυξης, το μοντέλο κατέταξε σωστά τον κίνδυνο με δείκτη C 0,826. Στη δανική επικύρωση ο δείκτης C ήταν 0,803, δηλαδή πολύ καλός [1]. Στη Σκωτία, σε 27527 ασθενείς, διατήρησε τη διακριτική ικανότητα, αλλά υπερεκτίμησε τον αριθμό των συμβάντων κατά περίπου 27% [4]. Στην Ιταλία, σε 456 ενήλικες που παρακολουθήθηκαν για 8,5 χρόνια, διαχώρισε καλά τις τρεις κατηγορίες κινδύνου [5]. Στο Χονγκ Κονγκ, σε Κινέζους ασθενείς με διαβήτη τύπου 1, η βαθμονόμηση ήταν καλή [6].

Ο αριθμός σου είναι λοιπόν μια εκτίμηση για έναν βορειοευρωπαϊκό πληθυσμό, όχι μια ατομική πρόβλεψη. Εκτός Δανίας, ο πραγματικός κίνδυνος μπορεί να είναι χαμηλότερος σε σύγκριση με τον εμφανιζόμενο [4]. Η κατευθυντήρια οδηγία ESC 2023 συνιστά για τον διαβήτη τύπου 1 ένα σκωτσέζικο-σουηδικό μοντέλο, με αποτελέσματα κοντά στο Steno, αλλά με περισσότερες μεταβλητές [4] [7]. Χρησιμοποίησε το αποτέλεσμα για τη συζήτηση με τον γιατρό σου, όχι στη θέση της.

Χρειάζεσαι πρόσφατες εξετάσεις, με LDL χοληστερόλη, HbA1c, κρεατινίνη και λόγο λευκωματίνης/κρεατινίνης ούρων. Ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης υπολογίζεται από την κρεατινίνη, για παράδειγμα με τον υπολογιστή eGFR αυτού του ιστότοπου. Η λευκωματινουρία επιλέγεται με βάση τον λόγο λευκωματίνης/κρεατινίνης [1]. Είναι φυσιολογική κάτω από 30 mg/g (3 mg/mmol), μέτρια αυξημένη από 30 έως 299 mg/g (3–30 mg/mmol) και σοβαρά αυξημένη από 300 mg/g (30 mg/mmol). Η τακτική άσκηση σημαίνει τουλάχιστον 3,5 ώρες σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα [1].

Ο υπολογιστής δέχεται την LDL χοληστερόλη σε mg/dL ή mmol/L και την HbA1c σε ποσοστό ή mmol/mol. Το μοντέλο αναπτύχθηκε σε ενήλικες, οπότε κάτω από τα 18 έτη ο υπολογιστής σταματά. Αν είχες έμφραγμα, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή άλλη καρδιαγγειακή νόσο, το μοντέλο δεν ισχύει. Το αποτέλεσμα εμφανίζεται μόλις συμπληρωθούν όλα τα πεδία.