Τι τρως για να διορθώσεις μια υπογλυκαιμία

Αυτές που περιέχουν γλυκόζη ως έχει και δεν έχουν λίπος. Τα δισκία γλυκόζης, η γλυκόζη διαλυμένη σε νερό και τα συνηθισμένα ζαχαρούχα ροφήματα αυξάνουν τη γλυκόζη σε 10 έως 15 λεπτά [1]. Ο χυμός φρούτων αυξάνει τη γλυκόζη πιο αργά [1] [2]. Η ζάχαρη διαλυμένη σε νερό δουλεύει σχεδόν εξίσου καλά, με μικρή καθυστέρηση, επειδή πρέπει πρώτα να διασπαστεί σε γλυκόζη και φρουκτόζη.

Το μέλι μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αλλά δεν είναι πρώτη επιλογή, λόγω της μεταβλητής περιεκτικότητας σε γλυκόζη και φρουκτόζη. Η φρουκτόζη δεν αυξάνει τη γλυκόζη άμεσα. Το κάνει μόνο αφού το ήπαρ τη μετατρέψει σε γλυκόζη, μέσα σε λίγες ώρες [3] [4]. Η γλυκαιμική απόκριση εξαρτάται από την ποσότητα γλυκόζης της τροφής, όχι από τους συνολικούς υδατάνθρακες. Πρόσεξε και τη μορφή της τροφής. Μια στερεή, λιπαρή ή πλούσια σε φυτικές ίνες τροφή φεύγει πιο αργά από το στομάχι και η διόρθωση είναι πιο αργή, όπως δείχνει το παρακάτω σχήμα.

Ναι, για τρεις πρακτικούς λόγους. Η δόση είναι γραμμένη στη συσκευασία, οπότε δεν υπολογίζεις τίποτα. Δεν χαλάνε και αντέχουν ακόμη και χρόνια στην τσέπη ή στην τσάντα. Επιπλέον δεν είναι δελεαστικά, οπότε δεν τα τρως για άλλους λόγους.

Οι συνηθισμένες τροφές δουλεύουν, αλλά φέρνουν δύο προβλήματα. Δεν ξέρεις ακριβώς πόσους υδατάνθρακες πήρες και η καλή γεύση οδηγεί συχνά πάνω από την απαραίτητη ποσότητα. Τα δισκία λύνουν και τα δύο. Η γλυκόζη σε προμετρημένη μορφή, δισκίο ή διάλυμα, διορθώνει αποτελεσματικά μια ήπια υπογλυκαιμία με 15 g υδατανθράκων [1].

Περίπου 150 ml χυμού πορτοκαλιού, δηλαδή ένα μικρό ποτήρι, περιέχουν 15 g υδατανθράκων. Ο χυμός όμως αυξάνει τη γλυκόζη πιο αργά από την ίδια ποσότητα γλυκόζης, γι' αυτό τα δισκία παραμένουν η πρώτη επιλογή [1] [2]. Οι χυμοί φρούτων έχουν γενικά μεταξύ 9 και 11 g υδατανθράκων στα 100 ml. Κοίτα την ετικέτα μία φορά και κράτα την ποσότητα για τους χυμούς που πίνεις συνήθως.

Προσοχή στις συσκευασίες. Ένα μικρό μπουκάλι των 330 ml περιέχει ήδη πάνω από 30 g υδατανθράκων, δηλαδή το διπλάσιο απ' ό,τι χρειάζεται για τη διόρθωση μιας υπογλυκαιμίας. Αν πιεις όλο το μπουκάλι, η γλυκόζη θα αυξηθεί πολύ πιθανά πάνω από την τιμή που θέλεις. Βάλε σε ποτήρι ή αγόρασε μικρότερες συσκευασίες, για να μη χάνεις χρόνο με υπολογισμούς κατά τη διάρκεια ενός υπογλυκαιμικού επεισοδίου.

Εξαιτίας του λίπους. Η σοκολάτα έχει πολύ λίπος και το λίπος επιβραδύνει την κένωση του στομάχου. Η γλυκόζη φτάνει τότε αργότερα στο αίμα, μερικές φορές μετά από μία ώρα, οπότε δεν λύνει το πρόβλημα μέσα στα 15 λεπτά που μετράνε [6].

Υπάρχει και δεύτερη παγίδα. Η σοκολάτα είναι νόστιμη, οπότε τρώγεται γενικά σε μεγαλύτερη ποσότητα απ' ό,τι θα χρειαζόταν. Το συνηθισμένο αποτέλεσμα είναι μια παρατεταμένη υπογλυκαιμία και μετά μια υψηλή γλυκόζη. Κράτα τη σοκολάτα για την απόλαυση, όχι για την αντιμετώπιση της υπογλυκαιμίας.

Ναι, και γι' αυτό η επιλογή της τροφής μετράει τόσο πολύ. Τα πρόσθετα λίπη επιβραδύνουν και έπειτα επιμηκύνουν τη γλυκαιμική απόκριση. Το φαινόμενο φαίνεται πολύ καλά στη σοκολάτα, στις γκοφρέτες και στο παγωτό.

Υπάρχει και δεύτερη επίδραση, πιο αργή. Τα πολύ λιπαρά γεύματα μειώνουν για μερικές ώρες την ευαισθησία στην ινσουλίνη, οπότε η γλυκόζη μπορεί να αυξηθεί αργότερα πάνω από την τιμή που θέλεις [7]. Σε μια υπογλυκαιμία χρειάζεσαι γρήγορη και προβλέψιμη αύξηση, όχι καθυστερημένη και παρατεταμένη.

Όχι. Οι πρωτεΐνες δεν χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση μιας υπογλυκαιμίας. Ο κύριος λόγος, που ισχύει στον διαβήτη τύπου 1, είναι ότι οι πρωτεΐνες δεν αυξάνουν γρήγορα τη γλυκόζη. Η δράση τους περνά από την παραγωγή γλυκόζης στο ήπαρ, που ξεκινά μόλις μετά από τουλάχιστον μία ώρα και έπειτα απλώνεται σε μερικές ώρες [8].

Στις μορφές διαβήτη όπου η δική σου έκκριση ινσουλίνης διατηρείται, οι πρωτεΐνες προκαλούν επιπλέον άμεση απελευθέρωση ινσουλίνης από το δικό σου πάγκρεας. Αυτό επιδεινώνει την υπογλυκαιμία. Πρακτικά, το γιαούρτι, το τυρί ή το ζαμπόν δεν μπορούν να θεωρηθούν αντιμετώπιση ενός υπογλυκαιμικού επεισοδίου. Το γάλα περιέχει πάντως υδατάνθρακες, οπότε βοηθά εν μέρει, αλλά δρα πολύ αργά. Μετά τη διόρθωση, αν έχεις ακόμη ενεργή ινσουλίνη, διάλεξε ένα σνακ με υδατάνθρακες βραδείας απορρόφησης, όπως ψωμί, γάλα ή ένα φρούτο [2]. Το τυρί και το ζαμπόν δεν έχουν σχεδόν καθόλου υδατάνθρακες, οπότε δεν προλαμβάνουν μια νέα πτώση της γλυκόζης [8].

Ναι, κυρίως σε ορισμένες περιπτώσεις. Η γέλη καταπίνεται χωρίς μάσημα, οπότε είναι χρήσιμη σε μικρά παιδιά, σε ασθενείς χωρίς δόντια και όταν το στόμα είναι ξηρό. Για τη χορήγηση πιέζεις ελαφρά τον σωληνάριο, ακόμη και αν τρέμουν τα χέρια σου.

Η γέλη γλυκόζης έχει όμως μικρότερη διάρκεια ζωής από τα δισκία. Έλεγχε την ημερομηνία λήξης κάθε τόσο και άλλαζε τα σωληνάρια που έμειναν πολύ καιρό στο αυτοκίνητο ή στη σχολική τσάντα. Μην ξεχνάς τον κανόνα ότι η γέλη γλυκόζης χορηγείται μόνο σε ασθενή με τις αισθήσεις του, που μπορεί να καταπιεί [2].

Ένα σωληνάριο δισκίων γλυκόζης ή δύο φακελάκια γέλης, μαζί με τον μετρητή. Αυτό είναι το ελάχιστο σετ για μια υπογλυκαιμία και χωράει σε οποιαδήποτε τσέπη. Προσπάθησε να προσθέσεις, αν μπορείς, και τη γλυκαγόνη που σου συνταγογράφησε ο γιατρός, μαζί με γραπτή πληροφορία για τη χορήγησή της [5].

Ο κανόνας που κάνει τη διαφορά είναι τα πολλαπλά αποθέματα. Κράτα κάτι στην τσάντα, στο αυτοκίνητο, στο γραφείο και στο κομοδίνο. Έλεγχε μία φορά τον μήνα αν τα αποθέματα υπάρχουν ακόμη και αν δεν έχουν λήξει. Μια υπογλυκαιμία χωρίς θεραπεία σε κοντινή απόσταση μπορεί να γίνει γρήγορα πολύ επικίνδυνη.

Όχι. Τα ροφήματα με γλυκαντικά δεν περιέχουν υδατάνθρακες, οπότε δεν αυξάνουν καθόλου τη γλυκόζη [9]. Είναι συχνό λάθος, κυρίως όταν το μπουκάλι με ζάχαρη και αυτό χωρίς ζάχαρη μοιάζουν μεταξύ τους. Η ετικέτα είναι το μόνο που τα ξεχωρίζει με σιγουριά.

Κοίτα την ετικέτα όταν αγοράζεις και κράτα το απόθεμα έκτακτης ανάγκης χωριστά από τα υπόλοιπα ροφήματα. Κράτα στο σπίτι ένα μικρό μπουκάλι συνηθισμένο χυμό ή κανονικά ζαχαρούχο ρόφημα, σαφώς σημειωμένο. Να έχεις υπόψη ότι μέσα σε μια υπογλυκαιμία δεν θα μπορέσεις να διαβάσεις προσεκτικά την ετικέτα.

Ναι. Τα υγρά φεύγουν πιο γρήγορα από το στομάχι, οπότε η γλυκόζη φτάνει νωρίτερα στο έντερο και μετά στο αίμα. Μετά από ένα ρόφημα με γλυκόζη, η γλυκόζη στο αίμα αρχίζει να αυξάνεται σε περίπου οκτώ λεπτά [10]. Ένα ποτήρι χυμό δρα γενικά πιο γρήγορα από μια μπάρα ή από μερικά μπισκότα.

Η διαφορά είναι μερικά λεπτά, αλλά μετράει σε μια υπογλυκαιμία. Τα δισκία γλυκόζης πλησιάζουν την ταχύτητα των υγρών, επειδή διαλύονται γρήγορα και είναι καθαρή γλυκόζη. Αν έχεις επιλογή και η γλυκόζη πέφτει γρήγορα, διάλεξε την υγρή μορφή ή τα δισκία.