Hipoglisemi risk faktörleri

Ana ve ikincil faktörler olarak ikiye ayrılırlar. Hipogliseminin ana risk faktörleri şunlardır:

• Son 3–6 ay içinde 2. veya 3. düzey bir atak.
• Yoğun insülin tedavisi.
• Uyarı belirtilerinin kaybı.
• Evre 5 kronik böbrek hastalığı (böbrek yetmezliği).
• Hafıza bozuklukları veya demans.
• Geçirilmiş metabolik cerrahi.
• Yiyeceğe düzenli erişimin olmaması.
• Düşük gelir.
• Güvencesiz barınma.
• Sağlık sigortasının olmaması.
• Dini veya kültürel nedenlerle oruç tutma.

Hipogliseminin ikincil risk faktörleri şunlardır:

• Yakın zamanda geçirilmiş birkaç 1. düzey atak.
• Bazal insülin tedavisi.
• 75 yaş veya üzeri.
• Kadın cinsiyet.
• Kan şekerinde bir günden diğerine veya aynı gün içinde büyük dalgalanmalar.
• Çok sayıda ilaç (her türden).
• Kalp-damar hastalıkları.
• Evre 1–4 kronik böbrek hastalığı.
• Diyabetik nöropati.
• Diyabetik retinopati.
• Majör depresyon.
• Ağır psikiyatrik hastalıklar.
• Midenin yavaş boşalması (gastroparezi).
• Beta blokerlerle tedavi.
• Tıbbi bilgileri anlamada güçlük.
• Alkol veya başka madde kullanımıyla ilgili bozukluklar.

Hipoglisemi açısından yüksek riskli kabul edilmeniz için tek bir ana faktör yeterlidir. Birkaç ikincil faktör bir araya geldiğinde de aynı sınıflandırma yapılır ve karar hekime aittir [1]. Yoğun insülin tedavisi, günde çok sayıda enjeksiyon, insülin pompası veya otomatik insülin dozlama sistemi anlamına gelir [1]. Tip 1 diyabette bu, erişkinlerin çoğu için önerilen tedavidir [2]. Bu nedenle tip 1 diyabetli hemen her erişkinde en az bir ana faktör vardır ve hipoglisemi riski yüksektir.

Evet, üstelik bu, tüm risk faktörlerinin en güçlüsüdür. Önceki ataklar, özellikle 2. veya 3. düzey olanlar, yeni bir atağı en iyi öngören etkendir [1]. Bunun iki nedeni vardır. Hipogliseminin ilk nedeni çoğu zaman devam eder ve her atak vücudun alarm eşiğini biraz daha düşürür [3].

Pratik sonuç, bir hipoglisemi atağının görmezden gelinmemesidir. Bu bir şanssızlık değil, bir bilgidir. Atağın hekiminizle birlikte değerlendirilmesi ve ardından dozların ayarlanması, bir hipogliseminin bir başkasını getirdiği zinciri kırar [1]. Tedavi planı ayarlanmazsa aynı örüntü tekrarlayabilir.

Evet, iki uçta da. Küçük çocuklar, özellikle altı yaşın altındakiler, hipoglisemiyi tanıyamaz ve anlatamaz, bu yüzden tamamen erişkinlere ve bir glukoz sensörüne bağımlıdır [4]. 75 yaş ve üzeri, ikincil risk faktörleri arasında yer alır. Yine de tip 1 diyabette genç hastaların da riski çok yüksektir [1].

İleri yaşta düzensiz öğünler, azalan böbrek işlevi, kullanılan ilaçların çokluğu ve hafıza bozuklukları gibi birkaç neden daha eklenir. Bu ilişki iki yönlüdür, çünkü tekrarlayan hipoglisemiler de hafızayı etkiler. Bu nedenle kan şekeri hedefleri yaşla birlikte gevşetilir [5].

Evet. Evre 5 kronik böbrek hastalığı ana faktörler arasında yer alır. Filtrasyon hızı 60 mL/dk/1,73 m² altında olan veya albüminüri bulunan kronik böbrek hastalığı (evre 1–4) ise ikincil faktörler arasındadır [1]. Böbrek, kandaki insülini temizler. Bu nedenle böbrek işlevi azaldığında insülin vücutta daha uzun süre etkin kalır. Başka bir deyişle, aynı doz daha uzun ve daha güçlü etki eder [6].

Böbrek, aç kaldığınızda, örneğin gece boyunca, glukoz üretimine de katkıda bulunur [7]. Böbrek işlevi azaldığında bu katkı da azalır ve kan şekeri daha zor korunur [6]. Bu yüzden böbrek işlevi azaldıkça insülin dozlarının yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Evet. Büyük genlikle yükselip düşen bir kan şekeri, ortalama çok iyi olsa bile alt eşiğe daha sık ulaşır [8]. Böylece aynı HbA1c (glike hemoglobin) değerine sahip iki hastanın hipoglisemi riski tamamen farklı olabilir (aşağıdaki şekle bakın) [9]. Yüksek glisemik değişkenlik, ikincil risk faktörleri arasında yer alır [1].

Glukoz sensörü bunu varyasyon katsayısıyla ölçer ve hedef, %36'nın altında bir değerdir [10]. Kan şekeri dalgalanmalarını azaltmak, ortalama kan şekerini yükseltmeden hipoglisemi sayısını düşürür [11]. Bu nedenle glukoz sensörü raporları HbA1c ile birlikte, bazen ondan bile önce okunur, ama asla onun yerine okunmaz.

Hayır ve bu, geçmişe göre önemli bir değişikliktir [12]. Klasik klinik çalışmalarda yoğunlaştırılmış kan şekeri kontrolü gerçekten de hipoglisemi sayısını artırmıştı. Bugünkü uygulamada ise J biçiminde bir ilişki tanımlanır, yani hem düşük hem de yüksek HbA1c değerleri hipoglisemiyle ilişkilidir [1].

Önemli olan, o değere giden yoldur. Büyük dalgalanmalar ve tekrarlanan düzeltmelerle elde edilen düşük bir HbA1c, kaçınılmaz olarak birçok hipoglisemiyi de beraberinde getirir. Aynı değer, stabil bir kan şekeri ve 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altında geçen az bir süreyle elde edildiğinde bunu getirmez. Unutmayın ki 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altında geçen sürenin yüzdesi, genel hipoglisemi riskini HbA1c'den daha iyi gösterir [10].

Bazıları evet. Kalp ve tansiyon için kullanılan beta blokerler, alarmın adrenerjik kısmını zayıflatır. İlaç beta-adrenerjik reseptörleri bloke ettiği için titreme ve çarpıntı azalır. Terleme ise etkilenmez, çünkü başka bir sinir yolu üzerinden asetilkolinle kontrol edilir. Alarm sinyali zayıflar, ama kaybolmaz [13].

Aynı anda çok sayıda ilaç kullanmak başlı başına bir risk faktörüdür ve ikincil faktörler listesinde ayrıca yer alır [1]. Alkol de hipoglisemi riskini artırır [14]. Takviyeler ve reçetesiz ilaçlar da içinde olmak üzere kullandığınız her şeyi hekiminize söyleyin. Etkileşimleri listeye basitçe bakarak kendiniz fark edemezsiniz.

Evet. Majör depresyon ve ağır psikiyatrik hastalıklar ikincil risk faktörleri, hafıza bozuklukları ve demans ise ana risk faktörleri arasında yer alır [1]. Depresyon ve ağır psikiyatrik hastalıklar, düzensiz öğünler, unutulan veya iki kez yapılan dozlar ve düşük motivasyon nedeniyle daha yüksek riskle ilişkilidir.

Hafıza bozukluklarının hipoglisemiyle ilişkisi iki yönlüdür. Bu bozukluklar insülin uygulamasında hata riskini artırır, tekrarlayan ağır hipoglisemiler de daha büyük bir zihinsel işlev kaybıyla ilişkilidir [15]. Bu nedenle diyabetli yaşlı hastalarda hafızanın düzenli olarak değerlendirilmesi önerilir [1].

Evet. Kadın cinsiyet, birkaç gözlemsel çalışmaya dayanarak ikincil risk faktörleri arasında yer alır. Mekanizması bilinmemektedir ve bu yönde daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır [1].

Ancak bu ilişki ana faktörlere göre daha zayıftır ve pratik önerileri değiştirmez. Bu nedenle kadınlar ve erkekler için farklı bir tedavi yoktur. Bu, ek bir endişe nedeni olarak değil, bağlamı anlamak için bilinmesi yararlı bir bilgidir.

Üç sorudan yola çıkarak. Son aylarda ağır bir atak veya 54 mg/dL (3,0 mmol/L) altında bir atak geçirdiniz mi? Bir hipogliseminin başladığını her zaman fark ediyor musunuz? Ana faktörler listesindeki hastalıklardan veya durumlardan biri sizde var mı?

Buna glukoz sensörünüzün son iki haftalık raporlarını, hipoglisemi eşiğinin altında geçen süreyle birlikte ekleyin [10] [16]. Bu konuşma yalnızca bir sorun ortaya çıktığında değil, her kontrolde yapılır [1]. Sonucu bir etiket değil, hedeflerin ve size uygun teknolojinin daha akıllıca seçilmesidir.