Co robić po hipoglikemii

Mózg potrzebuje więcej czasu na regenerację niż glikemia na powrót do normy. Podczas epizodu hipoglikemii mózg pracował przy mniejszej ilości paliwa. Współczulny układ nerwowy został silnie pobudzony, podobnie jak wydzielanie adrenaliny przez nadnercza. Jedno i drugie pozostawia ślady na kilka godzin.

Ten efekt zmierzono doświadczalnie. Czas reakcji pozostaje zaburzony jeszcze przez 40–75 minut po powrocie glikemii do normy [1]. Czas regeneracji bardzo różni się u poszczególnych pacjentów. Typowe objawy to ból głowy, zmęczenie, trudności z koncentracją i uczucie wyczerpania [2]. Nie oznaczają koniecznie, że hipoglikemia nadal trwa, i nie leczy się ich automatycznie kolejną porcją węglowodanów. Zmierz glikemię, a potem daj sobie czas na regenerację.

Tak, zdarza się to często. Mniej więcej po jednej trzeciej hipoglikemii glikemia w ciągu dwóch godzin przekracza 180 mg/dl (10,0 mmol/l) [3]. Najczęściej przyczyną jest zjedzenie większej ilości, niż było trzeba, albo brak odczekania 15 minut przed sięgnięciem po coś jeszcze [4]. Sensor, który się opóźnia, wzmacnia fałszywe wrażenie, że nic się nie stało [5].

Skutkiem nie jest tylko wysoka glikemia. Często następuje korekta insuliną, a potem nowa hipoglikemia, więc dzień zamienia się w huśtawkę [3]. Właściwa ilość węglowodanów i cierpliwość, by odczekać 15 minut, rozwiązują problem lepiej niż jakakolwiek późniejsza korekta [4].

W pierwszych godzinach nie robisz żadnej korekty. Czekasz, sprawdzasz glikemię i pozwalasz działać insulinie, która jest już w organizmie. Wysoka glikemia przez kilka godzin, jako pojedyncze zdarzenie, nie powoduje długotrwałych szkód.

Typowym błędem jest natychmiastowa korekta insuliną, dodana do insuliny, która wciąż działa. Skutkiem jest druga hipoglikemia, która może być głębsza i trudniejsza do odczucia niż pierwsza [6]. Zapisz epizod, aby następnym razem użyć lepiej dobranej ilości węglowodanów.

To zależy od tego, ile pozostało z działania insuliny i kiedy jest następny posiłek. Jeśli analog szybko działający wciąż działa albo do następnego posiłku jest daleko, przekąska z wolno wchłanianymi węglowodanami pomaga zapobiec drugiemu epizodowi [7]. Zawsze pamiętaj o ryzyku, jakie niesie insulina, która wciąż działa.

Jeśli posiłek jest niedługo, przekąska nie jest potrzebna, bo często wiąże się z wyższą glikemią później. Zasada nie jest uniwersalna, zależy od momentu. Poza tym przekąska jedzona rutynowo po każdej hipoglikemii prowadzi z czasem do przyrostu masy ciała, nie usuwając przyczyny.

Zapisujesz cztery rzeczy: godzinę, zmierzoną wartość, czynności poprzedzające epizod i sposób korekty. Dodaj krótką uwagę o posiłku, aktywności fizycznej i insulinie podanej w ostatnich godzinach [8].

Takie zapiski są warte znacznie więcej niż pamięć. Na następnej wizycie lekarz potrzebuje powtarzających się wzorców, a nie ogólnego wrażenia. Wiele aplikacji i nowoczesnych pomp insulinowych zapisuje część danych automatycznie, ale kontekst możesz dodać tylko Ty [9].

Szukasz niedopasowania między insuliną a bieżącym zapotrzebowaniem [8]. Przydatnych pytań nie jest wiele:

• Dawka insuliny — czy była większa niż zwykle.
• Posiłek — czy był mniejszy niż zwykle.
• Aktywność fizyczna — czy było jej więcej niż zwykle.
• Alkohol — czy w grę wchodziły napoje alkoholowe.
• Miejsce wstrzyknięcia — czy dawkę podano w innym miejscu.

Weź też pod uwagę moment pojawienia się hipoglikemii. Hipoglikemia dwie godziny po posiłku wskazuje zwykle na zbyt dużą dawkę posiłkową. Taka, która pojawia się w nocy lub przed posiłkami, ma silniejszy związek ze zbyt dużą dawką insuliny bazowej. Ta różnica ukierunkowuje całą dalszą korektę leczenia [8].

Natychmiast po każdym ciężkim epizodzie, zwłaszcza jeśli wymagał podania glukagonu. Zespół powiadamiasz także po każdym epizodzie poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l) albo gdy epizod pojawił się bez żadnego wyjaśnienia.

W takich sytuacjach nie czekaj na następną wizytę. Jeden epizod poziomu 2 lub poziomu 3 wystarczy, by ponownie ocenić plan leczenia [4]. Wymaga to zmiany planu leczenia, strukturyzowanej edukacji i szerszego wykorzystania technologii [4] [10]. Korekta wprowadzona na czas zapobiega powtarzaniu się epizodów hipoglikemii.

Nie ma liczby właściwej dla wszystkich, ale jest miara. U większości dorosłych czas spędzony poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l) nie powinien przekraczać 4% doby, czyli około godziny. Poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l) granica wynosi 1%, czyli około kwadransa [11].

W praktyce codzienne łagodne epizody albo dwa epizody nocne w tygodniu są wyraźnym sygnałem, że leczenie trzeba dostosować. Jeden ciężki epizod hipoglikemii albo epizod poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l) wystarczy, by ponownie ocenić leczenie [4]. Pamiętaj, że liczba ma mniejsze znaczenie niż wzorzec, w jakim pojawiają się epizody hipoglikemii.

Nie od razu. Wysoka glikemia po leczeniu hipoglikemii zwykle obniża się sama, w miarę jak wcześniej podana insulina nadal działa. Korekta dodana teraz nakłada się na insulinę aktywną, która już jest w organizmie.

Jeśli glikemia pozostaje wysoka po kilku godzinach, a analog szybko działający wyraźnie zakończył działanie, korekta staje się rozsądna. Zawsze sprawdzaj insulinę aktywną. Pamiętaj, że wartość pokazywana przez pompę lub aplikację zależy od czasu działania insuliny ustawionego w urządzeniu. Zbyt krótko ustawiony czas działania pokazuje mniej insuliny aktywnej, niż jest jej w rzeczywistości [12]. Nakładanie się korekt to jedna z częstych przyczyn hipoglikemii bez widocznego wyjaśnienia [12].

Nie od razu. Poczekaj, aż glikemia wzrośnie powyżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), a ponadto aż poczujesz się całkiem dobrze. Uwaga i czas reakcji wracają wolniej niż glikemia [1].

Przy czynnościach ryzykownych, takich jak prowadzenie samochodu, pływanie czy praca na wysokości, odczekaj co najmniej 45 minut od chwili, gdy zmierzona glikemia wróciła do normy [1] [13]. Nie ruszaj w drogę z glikemią poniżej 90 mg/dl (5,0 mmol/l), bo w pierwszych 20 minutach jazdy może się ona bardzo zmienić [14]. Przy zwykłych zajęciach wystarczy dobre samopoczucie i stabilna wartość. Jeśli czeka Cię wysiłek fizyczny, przełóż go lub zmniejsz jego intensywność.