Υπολογιστής κινδύνου για τη νηστεία του Ραμαζανιού σε ενήλικες με διαβήτη

Η μακρά νηστεία αλλάζει τις ώρες των γευμάτων και της θεραπείας, γι' αυτό η γλυκαιμία μπορεί να πέσει ή να ανέβει περισσότερο σε σύγκριση με τον υπόλοιπο χρόνο [2]. Οι ασθενείς με διαβήτη που νηστεύουν έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο υπογλυκαιμίας, αφυδάτωσης, υπεργλυκαιμίας και κετοξέωσης [2]. Στη διάρκεια του Ραμαζανιού η νηστεία κρατά έναν μήνα, χωρίς φαγητό και νερό κάθε μέρα από την αυγή έως τη δύση του ηλίου [2].

Ο κίνδυνος διαφέρει πολύ από ασθενή σε ασθενή, ανάλογα με τον τύπο του διαβήτη, τη θεραπεία και τις επιπλοκές [1] [2]. Η υπογλυκαιμία εμφανίζεται συχνότερα σε ασθενείς που παίρνουν ινσουλίνη ή σουλφονυλουρία σε σύγκριση με όσους παίρνουν άλλα φάρμακα για τον διαβήτη [2]. Περίπου οι μισές υπογλυκαιμίες εμφανίζονται στις τελευταίες ώρες της νηστείας, γι' αυτό καλό είναι να αποφεύγεις την έντονη σωματική προσπάθεια αυτό το διάστημα [2]. Το γεύμα που λύνει τη νηστεία περιέχει συχνά πολλούς υδατάνθρακες, ζάχαρη και λιπαρά, και μετά από αυτό η γλυκαιμία μπορεί να ανέβει πολύ [2].

Η βαθμολογία προσθέτει τους βαθμούς που δίνονται σε 14 στοιχεία σχετικά με τον διαβήτη, τη θεραπεία, τις επιπλοκές και τον τρόπο που γίνεται η νηστεία [1]. Έξι καταστάσεις παίρνουν η καθεμία 6,5 βαθμούς και οδηγούν μόνες τους σε υψηλό κίνδυνο [1]. Είναι η κύηση, η μη αντιληπτή υπογλυκαιμία, μια ασταθής καρδιαγγειακή νόσος, η προχωρημένη χρόνια νεφρική νόσος, η διαταραχή της μνήμης και της σκέψης και η προχωρημένη ευθραυστότητα [1]. Η χρήση αισθητήρα γλυκόζης μειώνει τη βαθμολογία κατά μισό βαθμό, ενώ η έλλειψη εκπαίδευσης για τη νηστεία την αυξάνει κατά έναν βαθμό [1].

Σύνολο έως 3 βαθμούς σημαίνει χαμηλό κίνδυνο, και η νηστεία είναι πιθανότατα ασφαλής αν η θεραπεία ελεγχθεί από πριν και η γλυκαιμία ελέγχεται προσεκτικά [1]. Σύνολο από 3,5 έως 6 βαθμούς σημαίνει μέτριο κίνδυνο, άρα η ασφάλεια της νηστείας είναι αβέβαιη, η θεραπεία πρέπει να προσαρμοστεί και η γλυκαιμία να ελέγχεται συχνά [1]. Σύνολο πάνω από 6 βαθμούς σημαίνει υψηλό κίνδυνο, και η νηστεία δεν είναι ασφαλής [1]. Οι θρησκευτικοί κανόνες επιτρέπουν την απαλλαγή από τη νηστεία για τους ασθενείς υψηλού κινδύνου [1]. Ο υπολογιστής κατατάσσει το σύνολο των 3,25 βαθμών στον μέτριο κίνδυνο, επειδή αυτή η τιμή δεν καλύπτεται από τις δημοσιευμένες κατηγορίες.

Καλό είναι η συζήτηση για τη νηστεία με τον γιατρό σου να γίνει 6–8 εβδομάδες πριν από το Ραμαζάνι, επειδή κάποια στοιχεία της βαθμολογίας μπορούν να βελτιωθούν [2] [3]. Τότε ορίζονται οι δόσεις της ινσουλίνης ή των άλλων φαρμάκων, οι ώρες ελέγχου της γλυκαιμίας και τα γεύματα [2] [3]. Για τις μεγάλες ημέρες νηστείας προτιμώνται φάρμακα με μικρό κίνδυνο υπογλυκαιμίας [2].

Η νηστεία πρέπει να διακόπτεται αμέσως αν η γλυκαιμία πέσει κάτω από 70 mg/dL (3,9 mmol/L) [3]. Η νηστεία διακόπτεται επίσης αν η γλυκαιμία ξεπεράσει τα 300 mg/dL (16,7 mmol/L) ή αν εμφανιστούν συμπτώματα υπογλυκαιμίας ή μια οξεία νόσος [3]. Αν η γλυκαιμία είναι μεταξύ 70 και 90 mg/dL (3,9–5,0 mmol/L), πρέπει να ελεγχθεί ξανά μέσα σε μία ώρα το πολύ [3]. Ο έλεγχος της γλυκαιμίας και οι ενέσεις ινσουλίνης δεν διακόπτουν τη νηστεία, άρα η γλυκαιμία πρέπει να ελέγχεται όσες φορές χρειάζεται [3].

Η βαθμολογία δημιουργήθηκε για ασθενείς με κάθε τύπο διαβήτη, και η προηγούμενη έκδοσή της ελέγχθηκε σε ενήλικες, σε πολλές χώρες [1] [4]. Οι ασθενείς που κατατάχθηκαν σε υψηλό κίνδυνο είχαν συχνότερα υπογλυκαιμίες και υπεργλυκαιμίες κατά τη νηστεία [4]. Για παιδιά και εφήβους με διαβήτη δεν υπάρχει ακόμη ελεγμένη βαθμολογία κινδύνου, γι' αυτό ο υπολογιστής χρησιμοποιείται μόνο από τα 18 έτη [5]. Την προετοιμασία ενός παιδιού ή εφήβου με διαβήτη για τη νηστεία την κάνει η παιδιατρική διαβητολογική ομάδα, με συμβουλευτική και εκπαίδευση [5].

Η βαθμολογία μπορεί να καθοδηγήσει και σε άλλες νηστείες χωρίς φαγητό και νερό κατά τη διάρκεια της ημέρας, αν και οι κίνδυνοί τους μπορεί να διαφέρουν [2]. Η βαθμολογία δεν ισχύει για τις διατροφικές νηστείες, όπως η χριστιανική νηστεία, όπου αποφεύγονται ορισμένες τροφές, για παράδειγμα τα ζωικά προϊόντα. Το αποτέλεσμα σε καθοδηγεί μόνο, και η απόφαση για τη νηστεία και το σχέδιο θεραπείας καθορίζονται μαζί με τον γιατρό σου.