Jak potwierdzić hipoglikemię glukometrem i sensorem

Tak, jeśli możesz to zrobić w mniej niż minutę. Pomiar glukometrem pokazuje ci, jak nisko jest glikemia, i pomaga wybrać odpowiednią ilość węglowodanów [1]. Reguła ma jednak wyraźną granicę. Jeśli nie masz urządzenia pod ręką, a masz objawy, leczysz od razu i mierzysz później.

Ryzyko przyjęcia 15 g glukozy bez potrzeby jest małe. Ryzyko czekania 5 minut dłużej podczas szybkiego spadku glikemii jest znacznie większe. Jest jedna sytuacja, w której nie mierzy się wcale, wtedy gdy pacjent jest nieprzytomny albo nie może połykać. Wtedy nie traci się czasu na glukometr, ale też nie podaje się niczego doustnie. Podaje się glukagon i wzywa pomoc [1].

Leczysz tak, jakby to była hipoglikemia. Bierzesz szybko wchłaniane węglowodany, przerywasz bieżące zajęcie i czekasz 15 minut [2]. To jedyna słuszna decyzja, kiedy nie masz jak potwierdzić.

Następstwa dwóch możliwych błędów nie są takie same. Jeśli leczenie było niepotrzebne, glikemia wzrośnie nieco na krótko. Jeśli prawdziwa hipoglikemia nie zostanie zaleczona węglowodanami, możesz dojść do ciężkiego epizodu [2]. Dlatego sytuację graniczną rozstrzyga się zawsze na korzyść leczenia, a ostateczny wniosek wyciąga się później, gdy masz dostęp do glukometru.

Nie, i nie oznacza to usterki. Glukometr mierzy glikemię w kropli krwi. Sensor mierzy stężenie glukozy w płynie między komórkami, w tkance pod skórą. To dwa różne płyny, powiązane ze sobą, ale nie identyczne.

Zwykle wartości są zbliżone, a różnica nie liczy się bardzo przy codziennych, rutynowych decyzjach [3] [4]. Różnica między urządzeniami staje się ważna wtedy, gdy glikemia zmienia się szybko, w górę albo w dół. W tych chwilach oba urządzenia pokazują prawidłowo dwa różne punkty tej samej krzywej glikemii.

Glukoza potrzebuje kilku minut, aby przejść z krwi do płynu między komórkami. U pacjentów z cukrzycą typu 1 opóźnienie ma medianę około 7 minut i sięga niekiedy 10 minut [5]. Do tego opóźnienia fizjologicznego dochodzi czas obliczeń urządzenia. Pokazywana wartość może być opóźniona o 5 do 15 minut.

Następstwo widać dokładnie wtedy, kiedy się liczy. Przy szybkim spadku glikemii sensor pokazuje wartość wyższą w porównaniu z krwią, więc zapamiętaj, że jesteś niżej w porównaniu z tym, co pokazuje ekran. Po korekcie dzieje się odwrotnie, ponieważ krew rośnie pierwsza, a sensor idzie za nią z tym samym opóźnieniem. Nie jedz po raz drugi tylko dlatego, że sensor jeszcze nie ruszył się dostatecznie, jak pokazuje rysunek poniżej.

Potwierdzenie glukometrem pozostaje konieczne w czterech sytuacjach, w których wartość z sensora nie wystarcza:

• Objawy, które nie pasują — czujesz się nisko, ale liczba na ekranie jest prawidłowa;
• Pierwszy dzień nowego sensora — dokładność jest mniejsza na początku noszenia;
• Zaraz po skorygowaniu hipoglikemii — krew rośnie przed płynem między komórkami;
• Przed ważną decyzją — większa niż zwykle dawka insuliny albo wyjazd za kierownicą.

Poza tym sensor wystarcza do zwykłych decyzji, a dzisiejsze urządzenia są dość dokładne, aby używać ich samodzielnie (sensor nieadiuwantowy) [4] [6]. Glukometr z ważnymi paskami musi mimo to być pod ręką w domu i w bagażu, z którym podróżujesz. Sensor może się odkleić, może się zatrzymać albo może dawać błędne wartości dokładnie w dniu, w którym go potrzebujesz.

To niska wartość, którą widzisz rano na wykresie, choć w nocy nic nie odczuwasz. Nazywa się hipoglikemią uciskową i pojawia się wtedy, gdy śpisz na sensorze. Ucisk zmniejsza krążenie w tej okolicy, więc ilość glukozy, która tam dociera, spada, mimo że glikemia we krwi jest prawidłowa.

Wzorzec jest dość charakterystyczny, z gwałtownym spadkiem, płaską linią przez kilkadziesiąt minut i równie gwałtownym powrotem, gdy obrócisz się na drugi bok. Oficjalna nazwa tego zachowania sensora to NSA (Nocturnal Sensor Attenuation) [7]. Jeśli alarm sensora obudzi cię w nocy, zmierz najpierw glukometrem, zanim cokolwiek zjesz [4]. Niepotrzebny posiłek w nocy skutkuje wysoką glikemią rano.

Tak, czasem nawet bardziej w porównaniu z samą wartością. Strzałka pokazuje ci kierunek i szybkość. Stabilna glikemia 80 mg/dl (4,4 mmol/l) nie wymaga niczego w tej chwili. Ta sama wartość ze strzałką w dół, godzinę po posiłku, oznacza, że w ciągu kilku minut znajdziesz się poniżej progu hipoglikemii. Insulina aktywna będzie nadal spychać glikemię w dół.

Wykorzystuj strzałkę, aby działać wcześniej, kiedy jest to potrzebne. Nie ma ona takiego samego znaczenia u wszystkich pacjentów i zależy w dużej mierze od insuliny aktywnej w organizmie. Reguły dostosowania dawek insuliny do strzałek istnieją, ale ustala się je indywidualnie, z lekarzem [8].

Kierujesz się glukometrem i tym, jak się czujesz [4]. Umyj ręce, powtórz pomiar nową kroplą krwi i lecz zgodnie z wynikiem. Dużą różnicę w jednej chwili tłumaczy często szybki spadek albo szybki wzrost.

Jeśli różnica powtarza się także w chwilach stabilności, problem leży w sensorze. Sprawdź, czy się nie odkleił i czy okolica nie jest podrażniona. W modelach, które na to pozwalają, skalibruj. Sensor, który stale zaniża, wywołuje alarmy i niepotrzebne dodatkowe posiłki. Ten, który zawyża, jest jednak groźniejszy, ponieważ może ukryć hipoglikemie.

Tak, a błąd idzie w kierunku, który się liczy. Ślady cukru na palcach, zwłaszcza po obraniu owocu, dają fałszywie wysoką wartość. Po obraniu pomarańczy, kiwi albo kilku winogron wartości zmierzone glukometrem bez umycia rąk są wyższe od rzeczywistych [9].

Przetarcie alkoholem nie rozwiązuje problemu, nawet powtórzone kilka razy, podczas gdy umycie wodą rozwiązuje go całkowicie [9]. Niebezpieczeństwo wiąże się wprost z hipoglikemią, ponieważ fałszywie wyższa wartość może sprawić, że uwierzysz, że nic Ci nie grozi właśnie wtedy, gdy jesteś nisko. Umyj ręce wodą i osusz je przed każdym pomiarem glukometrem.

Co 15 minut po każdej korekcie węglowodanami, dopóki nie przekroczysz 70 mg/dl (3,9 mmol/l) [1]. Nie mierz częściej, ponieważ węglowodany potrzebują tego czasu, aby się wchłonąć. Pomiar po 5 minutach niepotrzebnie cię przestraszy, nie mówiąc nic nowego.

Po wyjściu z hipoglikemii sprawdź jeszcze raz po mniej więcej godzinie, zwłaszcza jeśli insulina szybko działająca jest wciąż czynna. Jeśli patrzysz na sensor, pamiętaj, że jest opóźniony i pokaże wzrost glikemii nieco później. Na ten czas glukometr jest urządzeniem odpowiedniejszym.