Πώς επιβεβαιώνεις μια υπογλυκαιμία με τον μετρητή και τον αισθητήρα

Ναι, αν μπορείς να το κάνεις σε λιγότερο από ένα λεπτό. Μια μέτρηση με τον μετρητή σού δείχνει πόσο χαμηλά είναι η γλυκόζη και σε βοηθά να διαλέξεις τη σωστή ποσότητα υδατανθράκων [1]. Ο κανόνας έχει όμως ένα σαφές όριο. Αν δεν έχεις τη συσκευή στο χέρι και έχεις συμπτώματα, αντιμετωπίζεις αμέσως και μετράς μετά.

Ο κίνδυνος να πάρεις 15 g γλυκόζης χωρίς να χρειάζεται είναι μικρός. Ο κίνδυνος να περιμένεις 5 λεπτά παραπάνω σε μια γρήγορη πτώση της γλυκόζης είναι πολύ μεγαλύτερος. Υπάρχει μία κατάσταση στην οποία δεν μετράμε καθόλου, όταν ο ασθενής δεν έχει τις αισθήσεις του ή δεν μπορεί να καταπιεί. Τότε δεν χάνεται χρόνος με τον μετρητή, αλλά ούτε δίνεται κάτι από το στόμα. Χορηγείται γλυκαγόνη και ζητείται βοήθεια [1].

Αντιμετωπίζεις σαν να ήταν υπογλυκαιμία. Παίρνεις υδατάνθρακες γρήγορης απορρόφησης, σταματάς αυτό που έκανες και περιμένεις 15 λεπτά [2]. Είναι η μόνη σωστή απόφαση όταν δεν έχεις τρόπο να επιβεβαιώσεις.

Οι συνέπειες των δύο πιθανών λαθών δεν είναι ίσες. Αν αντιμετώπισες χωρίς λόγο, η γλυκόζη θα ανέβει λίγο για μικρό διάστημα. Αν δεν αντιμετώπισες με υδατάνθρακες μια πραγματική υπογλυκαιμία, μπορείς να φτάσεις σε σοβαρό επεισόδιο [2]. Γι' αυτό η οριακή κατάσταση κρίνεται πάντα υπέρ της αντιμετώπισης, και το τελικό συμπέρασμα βγαίνει αργότερα, όταν αποκτήσεις πρόσβαση σε μετρητή γλυκόζης.

Όχι, και αυτό δεν σημαίνει βλάβη. Ο μετρητής μετρά τη γλυκόζη σε μια σταγόνα αίματος. Ο αισθητήρας μετρά τη συγκέντρωση γλυκόζης στο υγρό ανάμεσα στα κύτταρα, στον ιστό κάτω από το δέρμα. Πρόκειται για δύο διαφορετικά υγρά, συνδεδεμένα μεταξύ τους, αλλά όχι όμοια.

Κανονικά οι τιμές είναι κοντινές, και η διαφορά δεν μετράει τόσο για τις καθημερινές αποφάσεις ρουτίνας [3] [4]. Η διαφορά ανάμεσα στις συσκευές γίνεται σημαντική όταν η γλυκόζη αλλάζει γρήγορα, προς τα πάνω ή προς τα κάτω. Εκείνες τις στιγμές οι δύο συσκευές δείχνουν σωστά δύο διαφορετικά σημεία της ίδιας καμπύλης γλυκόζης.

Η γλυκόζη χρειάζεται λίγα λεπτά για να περάσει από το αίμα στο υγρό ανάμεσα στα κύτταρα. Στους ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 η καθυστέρηση έχει διάμεση τιμή περίπου 7 λεπτά και φτάνει μερικές φορές τα 10 λεπτά [5]. Σε αυτή τη φυσιολογική καθυστέρηση προστίθεται ο χρόνος υπολογισμού της συσκευής. Η τιμή που εμφανίζεται μπορεί να μένει πίσω 5 έως 15 λεπτά.

Η συνέπεια φαίνεται ακριβώς όταν μετράει. Σε μια γρήγορη πτώση της γλυκόζης ο αισθητήρας δείχνει υψηλότερη τιμή σε σύγκριση με το αίμα, άρα να θυμάσαι ότι είσαι πιο χαμηλά σε σύγκριση με ό,τι δείχνει η οθόνη. Μετά τη διόρθωση συμβαίνει το αντίθετο, επειδή το αίμα ανεβαίνει πρώτο και ο αισθητήρας ακολουθεί με την ίδια καθυστέρηση. Μη φας δεύτερη φορά μόνο και μόνο επειδή ο αισθητήρας δεν έχει κινηθεί ακόμη αρκετά, όπως δείχνει η παρακάτω εικόνα.

Η επιβεβαίωση με τον μετρητή παραμένει απαραίτητη σε τέσσερις καταστάσεις, στις οποίες η τιμή του αισθητήρα δεν αρκεί:

• Συμπτώματα που δεν ταιριάζουν — νιώθεις χαμηλά, αλλά ο αριθμός στην οθόνη είναι φυσιολογικός·
• Η πρώτη μέρα ενός νέου αισθητήρα — η ακρίβεια είναι μικρότερη στην αρχή της χρήσης·
• Αμέσως μετά τη διόρθωση μιας υπογλυκαιμίας — το αίμα ανεβαίνει πριν από το υγρό ανάμεσα στα κύτταρα·
• Πριν από μια σημαντική απόφαση — μια μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη δόση ινσουλίνης ή η αναχώρηση με το αυτοκίνητο.

Κατά τα άλλα ο αισθητήρας αρκεί για τις συνηθισμένες αποφάσεις, και οι σημερινές συσκευές είναι αρκετά ακριβείς ώστε να χρησιμοποιούνται μόνες τους (μη επικουρικός αισθητήρας) [4] [6]. Ένας μετρητής με ταινίες σε ισχύ πρέπει παρ' όλα αυτά να είναι στο χέρι στο σπίτι και στη βαλίτσα με την οποία ταξιδεύεις. Ένας αισθητήρας μπορεί να ξεκολλήσει, μπορεί να σταματήσει ή μπορεί να δώσει λανθασμένες τιμές ακριβώς την ημέρα που τον χρειάζεσαι.

Είναι η χαμηλή τιμή που βλέπεις το πρωί στο γράφημα, χωρίς να έχεις νιώσει τίποτα μέσα στη νύχτα. Ονομάζεται υπογλυκαιμία πίεσης και εμφανίζεται όταν κοιμάσαι πάνω στον αισθητήρα. Η πίεση μειώνει την κυκλοφορία στην περιοχή, άρα η ποσότητα γλυκόζης που φτάνει εκεί πέφτει, παρόλο που η γλυκόζη στο αίμα είναι φυσιολογική.

Το μοτίβο είναι αρκετά χαρακτηριστικό, με απότομη πτώση, μια επίπεδη γραμμή για μερικές δεκάδες λεπτά και μια εξίσου απότομη επάνοδο όταν γυρίσεις στο άλλο πλευρό. Η επίσημη ονομασία αυτής της συμπεριφοράς του αισθητήρα είναι NSA (Nocturnal Sensor Attenuation) [7]. Αν σε ξυπνήσει συναγερμός αισθητήρα τη νύχτα, μέτρησε πρώτα με τον μετρητή πριν φας οτιδήποτε [4]. Ένα άσκοπο γεύμα τη νύχτα έχει ως συνέπεια υψηλή γλυκόζη το πρωί.

Ναι, μερικές φορές ακόμη περισσότερο σε σύγκριση με την ίδια την τιμή. Το βέλος σού δείχνει την κατεύθυνση και την ταχύτητα. Μια σταθερή γλυκόζη 80 mg/dL (4,4 mmol/L) δεν ζητά τίποτα εκείνη τη στιγμή. Η ίδια τιμή με το βέλος προς τα κάτω, μία ώρα μετά το γεύμα, σημαίνει ότι σε λίγα λεπτά θα είσαι κάτω από το όριο της υπογλυκαιμίας. Η ενεργή ινσουλίνη θα συνεχίσει να πιέζει τη γλυκόζη προς τα κάτω.

Χρησιμοποίησε το βέλος για να δράσεις νωρίτερα, όταν αυτό χρειάζεται. Δεν έχει την ίδια σημασία σε όλους τους ασθενείς και εξαρτάται πολύ από την ενεργή ινσουλίνη στο σώμα. Κανόνες προσαρμογής των δόσεων ινσουλίνης με βάση τα βέλη υπάρχουν, αλλά καθορίζονται ατομικά, με τον γιατρό [8].

Βασίζεσαι στον μετρητή και σε αυτό που νιώθεις [4]. Πλύνε τα χέρια, επανάλαβε τη μέτρηση με νέα σταγόνα αίματος και αντιμετώπισε ανάλογα με το αποτέλεσμα. Μια μεγάλη διαφορά σε μία μόνο στιγμή εξηγείται πολλές φορές από μια γρήγορη πτώση ή μια γρήγορη άνοδο.

Αν η διαφορά επαναλαμβάνεται και σε στιγμές σταθερότητας, το πρόβλημα είναι στον αισθητήρα. Έλεγξε αν δεν έχει ξεκολλήσει και αν η περιοχή δεν είναι ερεθισμένη. Στα μοντέλα που το επιτρέπουν, βαθμονόμησε. Ένας αισθητήρας που σφάλλει συνεχώς προς τα κάτω προκαλεί συναγερμούς και άσκοπα επιπλέον γεύματα. Εκείνος που σφάλλει προς τα πάνω είναι όμως πιο επικίνδυνος, επειδή μπορεί να κρύψει τις υπογλυκαιμίες.

Ναι, και το σφάλμα πηγαίνει προς μια κατεύθυνση που μετράει. Τα ίχνη ζάχαρης στα δάχτυλα, ιδίως αφού έχεις καθαρίσει ένα φρούτο, δίνουν ψευδώς υψηλή τιμή. Μετά τον καθαρισμό ενός πορτοκαλιού, ενός ακτινιδίου ή μερικών ρωγών σταφυλιού, οι τιμές που μετρώνται με τον μετρητή χωρίς πλύσιμο είναι υψηλότερες από τις πραγματικές [9].

Το σκούπισμα με οινόπνευμα δεν λύνει το πρόβλημα, ούτε επαναλαμβανόμενο μερικές φορές, ενώ το πλύσιμο με νερό το λύνει εντελώς [9]. Ο κίνδυνος συνδέεται άμεσα με την υπογλυκαιμία, επειδή μια ψευδώς υψηλότερη τιμή μπορεί να σε κάνει να πιστέψεις ότι είσαι ασφαλής ακριβώς τη στιγμή που είσαι χαμηλά. Πλύνε τα χέρια με νερό και στέγνωσέ τα πριν από κάθε μέτρηση με τον μετρητή.

Κάθε 15 λεπτά μετά από κάθε διόρθωση με υδατάνθρακες, ώσπου να ξεπεράσεις τα 70 mg/dL (3,9 mmol/L) [1]. Μη μετράς πιο συχνά, επειδή οι υδατάνθρακες χρειάζονται αυτόν τον χρόνο για να απορροφηθούν. Μια μέτρηση στα 5 λεπτά σε τρομάζει άσκοπα χωρίς να σου πει κάτι καινούριο.

Αφού βγεις από την υπογλυκαιμία, έλεγξε άλλη μία φορά μετά από περίπου μία ώρα, ιδίως αν η ταχεία ινσουλίνη είναι ακόμη ενεργή. Αν κοιτάς τον αισθητήρα, να θυμάσαι ότι μένει πίσω και θα δείξει την άνοδο της γλυκόζης λίγο αργότερα. Γι' αυτό το διάστημα ο μετρητής είναι η καταλληλότερη συσκευή.