Bel çevresi/boy oranı hesaplayıcısı

Diyabet Akademisi: Rehberler ve Stratejiler

Doç. Dr. Sorin Ioacara Kaynaklar doğrulandı Güncelleme: 6 Eylül 2026

Bel çevrenizi ve boyunuzu girebilirsiniz, hesaplayıcı da ikisi arasındaki oranı ve bel çevrenizin girdiği basamağı gösterir.

Cinsiyet
cm
cm

Cinsiyet yalnızca bel çevresi eşikleri için gereklidir. Ana sonuç olan bel çevresi/boy oranı cinsiyete bağlı değildir ve iki ölçümü girer girmez görünür.

Hesaplama tarayıcınızda çalışır; hiçbir veri gönderilmez veya saklanmaz. Sonuç yalnızca bilgi amaçlıdır ve hekiminizin değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Bel çevresi/boy oranı, BMI'nin söylemediği neyi söyler?

Yağın nerede durduğunu söyler, yalnızca ne kadar tarttığınızı değil. Beden kütle indeksi organların çevresindeki yağı kilonun geri kalanından ayırmaz, oysa metabolik risk çoğunlukla birincisinden gelir. 300000'den fazla erişkin üzerinde yapılan bir çözümleme, bel çevresi/boy oranının, beden kütle indeksine kıyasla, hipertansiyonu, tip 2 diyabeti ve dislipidemisi olan hastaları daha iyi ayırt ettiğini göstermiştir [1].

İkisi birbirini dışlamaz. En yararlısı ikisini birlikte hesaplamaktır, beden kütle indeksini ise BMI hesaplayıcısıyla öğrenirsiniz. Oran, çocuklarda, sporcularda, gebelerde ve yaşlılarda aynı şekilde yorumlanmaz. Gebelikte bel çevresi başka bir nedenle artar, bu yüzden sayı risk hakkında bir şey söylemez. Dört aralığı ayıran eşikler 0,4, 0,5 ve 0,6'dır:

  • 0,4'ün altında — referans aralığın altında;
  • 0,4 ile 0,5 arasında — referans aralıkta;
  • 0,5 ile 0,6 arasında — artmış risk;
  • 0,6 ve üzerinde — belirgin artmış risk.

Bel nereden ölçülür?

Kaburgaların alt kenarı ile kalça kemiğinin tepesi arasındaki mesafenin ortasından, çıplak ten üzerinden. Olağan bir nefes verişin sonunda ölçün, mezurayı sıkmadan ve karnınızı içeri çekmeden.

Zamanlama önemlidir. Sabah, yemekten önce sayı daha durağandır. Aynı kişinin iki ölçümü arasında iki ya da üç santimetrelik fark olağandır, bu yüzden oranı, ölçümün sahip olmadığı bir kesinlikle okumayın.

Sınır neden 0,5?

Çünkü akılda kalması kolay bir kurala dönüşür, o da bel çevresinin boyun yarısının altında kalmasının iyi olduğudur. Sınır ne cinsiyete ne de topluma bağlıdır, Avrupalılarla Asyalılar arasında farklılaşan çevre eşiklerinin tersine.

Birleşik Krallık'taki erişkinler üzerinde yapılan bir çalışma, beden kütle indeksi ve bel çevresine göre riski artmamış sayılan kişilerin %35'inde oranın yine de 0,5'in üzerinde olduğunu, ve bu grupta kan basıncı, trigliserit ve glike hemoglobin değerlerinin şimdiden daha yüksek olduğunu göstermiştir [2].

Bel çevresi eşikleri nelerdir?

Avrupa kökenli toplumlarda erkeklerde 94 cm ile 102 cm, kadınlarda 80 cm ile 88 cm kullanılır. İlk sayı artmış bir çevreyi, ikincisi belirgin artmış bir çevreyi işaretler. Hesaplayıcı bunları ancak cinsiyet seçtikten sonra gösterir.

Güney ve Doğu Asya toplumlarında eşikler daha düşüktür, çünkü metabolik risk daha küçük çevrelerde ortaya çıkar. Bel çevresi/boy oranının aştığı sınırlama tam da budur, ve bu, bu oranın bu sayfanın ana sonucu olmasının nedenlerinden biridir.

Burada kullanılan sözlük terimleri

Kaynaklar

  1. Ashwell M, Gunn P, Gibson S. Waist-to-height ratio is a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors: systematic review and meta-analysis. Obes Rev. 2012;13(3):275-286. PubMed
  2. Ashwell M, Gibson S. Waist-to-height ratio as an indicator of 'early health risk': simpler and more predictive than using a 'matrix' based on BMI and waist circumference. BMJ Open. 2016;6(3):e010159. PubMed