Γεύματα και υπογλυκαιμία

Ναι, αν η ινσουλίνη του γεύματος έχει ήδη γίνει. Ένα ανάλογο ινσουλίνης ταχείας δράσης αρχίζει να δρα σε 5–15 λεπτά και φτάνει στο μέγιστο της δράσης του μέσα στις δύο πρώτες ώρες [1]. Αν το γεύμα καθυστερήσει, η ινσουλίνη ρίχνει τη γλυκαιμία χωρίς να υπάρχει διαθέσιμη γλυκόζη από τις τροφές, όπως δείχνει το παρακάτω σχήμα [2].

Χωρίς ινσουλίνη γεύματος, ένα γεύμα που καθυστερεί συνήθως δεν προκαλεί υπογλυκαιμία, αν και η γλυκαιμία μπορεί να πέφτει αργά λόγω της βασικής ινσουλίνης. Ο κίνδυνος εμφανίζεται κυρίως όταν κάνεις τη δόση του γεύματος πριν βεβαιωθείς ότι θα φας [3].

Μετράς τη γλυκαιμία σου και παίρνεις υδατάνθρακες ταχείας απορρόφησης, για να καλύψεις το διάστημα κινδύνου. Μια απλή λύση είναι ένας κανονικός χυμός, όχι χωρίς ζάχαρη, ή ένα μέρος του γεύματος, όπως το ψωμί, ακόμη κι αν το υπόλοιπο αργεί [3].

Η κατάσταση όμως αποφεύγεται εύκολα. Κάνε τη δόση του γεύματος όταν το φαγητό είναι μπροστά σου, όχι όταν το παραγγέλνεις. Στο εστιατόριο, σε μια εκδήλωση ή σε ένα οικογενειακό τραπέζι, οι καθυστερήσεις είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση [4]. Χάνεις λίγα λεπτά συγχρονισμού με την κορυφή της γλυκαιμίας, αλλά αποφεύγεις μια υπογλυκαιμία.

Όχι, ακριβώς το αντίθετο. Αν υποεκτιμήσεις την ποσότητα, κάνεις πολύ λίγη ινσουλίνη, οπότε η γλυκαιμία θα είναι πιο υψηλή. Η υπερεκτίμηση είναι αυτή που οδηγεί σε υπογλυκαιμία [5].

Αν μετρήσεις περισσότερους υδατάνθρακες, κάνεις περισσότερη ινσουλίνη, άρα υπάρχει κίνδυνος να πέσει η γλυκαιμία σε δύο ή τρεις ώρες [6]. Η υπερεκτίμηση είναι συχνότερη στα σνακ και στις μικρές μερίδες, ενώ τα μεγάλα γεύματα τείνουν να υποεκτιμώνται [7].

Ναι, και προς τις δύο κατευθύνσεις. Αν την κάνεις 15–20 λεπτά πριν από το γεύμα, η ινσουλίνη ταιριάζει καλύτερα με την αύξηση της γλυκαιμίας και μειώνεται ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας μετά το γεύμα [4]. Η ίδια προπορεία όμως αυξάνει τον κίνδυνο αν το γεύμα καθυστερήσει ή αν δεν το φας ολόκληρο.

Στα μικρά παιδιά με απρόβλεπτη όρεξη, η δόση μπορεί να γίνει μετά το γεύμα, όταν φανεί πόσο φαγητό καταναλώθηκε [8]. Στους ενήλικες παραμένει εξαίρεση, για παράδειγμα τις μέρες με ναυτία, γιατί η ινσουλίνη που γίνεται μετά το γεύμα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας [4]. Η σωστή στιγμή αποφασίζεται μαζί με τον γιατρό, ανάλογα με τον τύπο ινσουλίνης που χρησιμοποιείς.

Όχι από μόνα τους, αλλά λόγω των δόσεων που μένουν ίδιες. Ένα γεύμα με λίγους υδατάνθρακες χρειάζεται λίγη ινσουλίνη ταχείας δράσης. Αν κρατήσεις τη συνηθισμένη δόση, η υπογλυκαιμία είναι σχεδόν αναπόφευκτη [9].

Υπάρχει και μια δεύτερη πλευρά. Μια διατροφή με πολύ λίγους υδατάνθρακες αυξάνει τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας και μπορεί να μειώσει τη δράση της γλυκαγόνης, επειδή οι αποθήκες γλυκογόνου είναι μικρότερες [10]. Η μετάβαση σε αυτόν τον τρόπο διατροφής γίνεται μαζί με τον γιατρό, ακριβώς επειδή αλλάζουν οι δόσεις, όχι μόνο το μενού [9].

Συμπληρώνεις τη διαφορά με υδατάνθρακες που τρώγονται εύκολα, όπως έναν χυμό, ένα φρούτο ή μια φέτα ψωμί. Δεν χρειάζεται να είναι το ίδιο τρόφιμο, αλλά η ίδια ποσότητα υδατανθράκων [3].

Αν η κατάσταση επαναλαμβάνεται, ειδικά στα παιδιά, άλλαξε τη στιγμή της ένεσης. Κάνε τη δόση μετά το γεύμα ή χώρισέ τη, με ένα μέρος στην αρχή και το υπόλοιπο όταν φανεί πόσο φαγητό καταναλώθηκε [8]. Η αλλαγή αυτή συζητιέται με τον γιατρό, αλλά λύνει μια συχνή αιτία υπογλυκαιμίας στα μικρά παιδιά [3].

Ναι. Αν το στομάχι αδειάζει αργά, η γλυκόζη από τις τροφές φτάνει στο αίμα πολύ αφού η ινσουλίνη έχει αρχίσει να δρα. Το συνηθισμένο αποτέλεσμα είναι χαμηλή γλυκαιμία σε μία ή δύο ώρες και υψηλή αργότερα [11].

Αιτία μπορεί να είναι ένα πολύ λιπαρό γεύμα, αλλά και η βλάβη των νεύρων του στομάχου μετά από πολλά χρόνια διαβήτη, που ονομάζεται γαστροπάρεση [12] [13]. Θεωρείται παράγοντας κινδύνου για υπογλυκαιμία [2]. Αναγνωρίζεται από το γρήγορο αίσθημα κορεσμού, το φούσκωμα ή τη ναυτία [14]. Σε αυτή την περίπτωση, η χρονική στιγμή της δόσης ινσουλίνης αλλάζει μαζί με τον γιατρό [11].

Συνήθως όχι, αν οι δόσεις είναι καλά ρυθμισμένες. Τα υποχρεωτικά σνακ ανήκουν στα παλιά σχήματα θεραπείας, με ινσουλίνες που είχαν μακρά και απρόβλεπτη κορυφή. Με τις σημερινές ινσουλίνες και με τις αντλίες ινσουλίνης, το ωράριο των γευμάτων μπορεί να είναι ελεύθερο [10].

Αν νιώθεις την ανάγκη να τρως ανάμεσα στα γεύματα για να αποφύγεις την υπογλυκαιμία, αυτό δεν είναι διατροφική συνήθεια, αλλά σημάδι ότι κάποια δόση είναι πολύ μεγάλη. Η σωστή λύση είναι να μειωθεί αυτή η δόση μαζί με τον γιατρό, όχι να προστεθεί φαγητό. Μπορεί να είναι η δόση του προηγούμενου γεύματος ή η βασική ινσουλίνη. Τα συστηματικά σνακ οδηγούν με τον καιρό σε αύξηση βάρους [10].

Υπολογίζεις με προσοχή και ελέγχεις μετά [10]. Σε μια αβέβαιη κατάσταση είναι προτιμότερο να μείνεις σε μια ελαφριά υποεκτίμηση, γιατί η υψηλή γλυκαιμία διορθώνεται πιο εύκολα από την υπογλυκαιμία [5].

Μια πρακτική λύση, συμφωνημένη από πριν με τον γιατρό, είναι να χωρίσεις τη δόση. Κάνεις ένα μέρος στην αρχή του γεύματος και το υπόλοιπο όταν δεις πόσο έφαγες. Μέτρησε τη γλυκαιμία σε δύο ώρες και σημείωσε το φαγητό και την εκτιμώμενη ποσότητα υδατανθράκων [2]. Μετά από μερικές δοκιμές, τα ίδια φαγητά γίνονται πιο προβλέψιμα.

Όχι άμεσα, αν δεν κάνεις ινσουλίνη ταχείας δράσης. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η βασική ινσουλίνη είναι πολύ μεγάλη, γιατί χωρίς το γεύμα η γλυκαιμία πέφτει μόνη της [2].

Το πρωινό που παραλείπεται είναι στην πραγματικότητα ένα χρήσιμο τεστ. Αν η γλυκαιμία μένει σταθερή μέχρι το μεσημεριανό, η βασική ινσουλίνη είναι σωστή [15]. Αν πέφτει πολύ, η δόση της βασικής ινσουλίνης πρέπει να συζητηθεί με τον γιατρό. Πες του το αποτέλεσμα στην επόμενη επίσκεψη, γιατί είναι πολύτιμη πληροφορία [16].